Ajax onttroont Real met niveau van de grootsten in Bernabéu

Champions League Een stunt, geïnspireerd door het Cruijff-idee dat alles kan en een zak geld geen goal maakt.

Ajacieden, met op de voorgrond keeper André Onana, vieren hun overwinning op Real Madrid.
Ajacieden, met op de voorgrond keeper André Onana, vieren hun overwinning op Real Madrid. Foto Olaf Kraak/ANP

De triomfator nam dinsdag even voor middernacht plaats achter het spreekgestoelte in de perszaal. Uit Haaksbergen komt hij en volgens sommigen praat hij raar. Zijn ploeg had Real Madrid verslagen, op eigen grond. Erik ten Hag, trainer van Ajax, becommentarieerde de „fantastische, historische overwinning” waar „een aantal experts niet in geloofden” maar „de fans die in groten getale meegekomen zijn wel”. Hijzelf ook trouwens, met zijn ploeg.

In Santiago Bernabéu, huis van de Galactico’s van Real Madrid, voltrok zich even daarvoor een van de grootste stunts uit de geschiedenis van underdogs. Ajax, ruim duizend dagen geen ranglijstaanvoerder in eigen land, speelde tegen Real Madrid dat al duizend dagen de beste van Europa was. De onttroning van een grootmacht, een geweldloze coup tegen de aristocratie: het werd 4-1, voor Ajax. Door naar de kwartfinale Champions League – voor het eerst sinds 2003.

Lees ook het wedstrijdverslag: Wie speelde eigenlijk thuis in Madrid?

Ten Hag sprak over hard werken, strategie, samenstelling selectie, bouwen aan een ploeg, ontwikkeling van een speelwijze. „Dat je met lef speelt, moedig, maar ook clever.” Dan nog moet het meezitten, met een videoreferee die een twijfelgeval nu eens in Ajax’ voordeel uitlegde. Of, en dat zei Ten Hag niet, met de timing waarmee Ajax ploegen als Bayern München, Benfica en nu Real Madrid trof in crisistijd.

De KNVB incasseert terechte lof voor de beslissing om de competitiewedstrijd Ajax–PEC Zwolle te verplaatsen. De laatste Nederlandse vertegenwoordiger in het Europees voetbal werd zo, afgelopen zaterdag, rust gegund. Met de punten die Ajax nog bij elkaar kan sprokkelen is directe plaatsing voor de Champions League voor de Nederlandse landskampioen van 2020 weer in beeld.

Cruijff en zijn trawanten

Een afspraak met Real Madrid, de grootste voetbalclub op aarde, is een proeve waarbij karakter en talent blootgelegd worden. Je hebt het, of niet – en zo niet, dan gaat het hard. Na machteloos voetbal van Ajax hier in september 2010 zetten Johan Cruijff en trawanten via De Telegraaf-kolommen een coup in gang. Alles moest anders. Cruijff kreeg het voor het zeggen, maar nooit helemaal, dat zinde hem niet – en zo vertrok hij weer, vlak voor hij stierf in 2016.

Het voert te ver om achtenhalf jaar later te betogen dat zijn werk, drie jaar na zijn overlijden, nu volbracht is. Maar er is één constante in de gestage opmars die leidde naar deze avond en dat is het onwankelbare Cruijff-idee dat alles mogelijk is en een zak geld nog nooit een goal heeft gemaakt. Er staat een spelersgroep die recht doet aan zijn nalatenschap; kijk Frenkie de Jong schrijden, de neo-Barcelonees.

Lees ook: Abrupt einde aan een gouden tijdperk Real Madrid

De meest gestaalde geest in het geheel bleek Marc Overmars, de technisch directeur die sinds 5 maart 2019 voor visionair mag doorgaan, ondanks zijn afgemeten bespiegelingen en ingetogen aard. Het ontslag voor trainer Marcel Keizer, net opgekrabbeld met zijn getraumatiseerde ploeg na het drama met Abdelhak Nouri, was hardvochtig eind 2017. Maar het was nodig, vond Overmars, want Ten Hag moest komen, zijn gedroomde trainer.

Er was veel goodwill verspeeld die was opgebouwd na het bereiken van de Europa League-finale onder Peter Bosz, in 2017. Overmars brak ook met ‘cultuurbewaker’ Dennis Bergkamp, die wat drammerig de principes van Cruijff tot geloofsbeginsel verhief. De besluitvorming werd strakker, het gekrakeel verstomde. „Het is goed”, zei Overmars vorige maand in een interview op de vraag of hij zich bevrijd voelde, „dat er één baas is”.

Overmars is een karige communicator, maar de dealmaker heeft alle twijfel aan zijn capaciteiten weg gevaagd. Zonder hem, vermoedelijk, geen Ten Hag, misschien ook geen Dusan Tadic en waarschijnlijk geen De Jong. Vlak voor PSV toesloeg, lokte Overmars het supertalent bij Willem II weg.

Foto Olaf Kraak/ANP

Nu staat de wereld weer versteld. De media-afdeling besprenkelt het internet met hitfilmpjes; voor de return tegen Real één met opgenomen voicemailboodschappen van een vriend van Hakim Ziyech, Kasper Dolbergs zus, Donny van de Beeks vader. „Het moment is nu.” Ook intern wordt gespeeld met de audiovisuele stimuli, zoals afgelopen zomer zes toptalenten gepaard werden aan Ajax-grootheden uit het verleden in een prikkelende montage. Het zal een promille hebben meegewogen in hun beslissing te blijven. Alleen Justin Kluivert, in het filmpje gekoppeld aan zijn vader Patrick, vertrok.

Lees ook wat de Spaanse kranten schreven over de winst van Ajax.

Opgewaardeerde contracten

Ajax is meegegroeid met zijn tijd, voor zover mogelijk. Met een salarisstijging van zestig procent afgelopen half jaar zijn de ernst en ambitie van de club zonneklaar. Van 26 naar 41 miljoen euro, waarbij 14 miljoen euro stijging ten bate van spelers en staf komt. Duurdere spelers, opgewaardeerde contracten, premies ook voor het Champions League-succes.

Dan nog is er geen beleid berekend op de manifestatie van Dusan Tadic op een avond als deze, op het niveau van de allergrootsten ooit hier in voetbaltheater Bernabéu. Britse journalisten wisten niet wat ze zagen: de alledaagse Southampton-speler van weleer als beul van de koninklijke uit Madrid. „Mijn beste wedstrijd ooit”, vond de Serviër. Dat gold eigenlijk voor iedereen.

Correctie (6 maart 2019): In een eerdere versie van dit artikel stond dat in de videoboodschap van Ajax de broer van Hakim Ziyech aan het woord komt, maar het is een vriend van Ziyech. Het is aangepast.