‘Wij lopen ook niet in een T-shirt met Hitler erop’

Cristina Gallego en Ciro Guerra De regisseurs ergerden zich aan de romantisering van de drugshandel in Colombia. Met ‘Pájaros de verano’ zetten ze daar een realistischer verhaal tegenover.

Cristina Gallego produceerde eerst de films van Ciro Guerra, die inmiddels haar ex-echtgenoot is. Het donkere en hallucinante El abrazo de la serpiente (2015) leverde een Oscar-nominatie op voor beste niet-Engelstalige film. Met Pájaros de verano hebben zij nu een film gemaakt waarbij Guerra en Gallego als co-regisseurs op de credits staan.

Pájaros de verano laat zien hoe Colombia een ‘narcostaat’ kon worden, is zeer kritisch over de rol van de Verenigde Staten daarbij en wil een tegenwicht bieden aan de manier waarop de drugshandel in Colombia in series als Narcos of films als Loving Pablo wordt verheerlijkt.

Gallego is er behoorlijk fel over: „Toeristen komen naar Colombia met Escobar-T-shirts. Dat is alsof ik in Europa met een Hitler-shirt zou gaan rondlopen.”

Pájaros de verano is een episch opgezette film, die in vijf hoofdstukken niet alleen een sociaal-historisch verhaal vertelt, maar ook een familiekroniek wil zijn. „We wilden een soort Godfather in Colombia maken”, aldus Gallego. De film volgt de belevenissen van Rapayet, die afstamt van de inheemse Wayúu in Noord-Colombia. Hij laat zijn oog vallen op de mooie Zaida, maar heeft niet genoeg geld om met haar te trouwen. Gallego: „De Wayúu waren altijd een volk van smokkelaars en handelaars. Voor ons was dat interessant, omdat de Wayúu een inheemse cultuur zijn, die niet is gekoloniseerd, maar toch van alle traditionele culturen misschien wel de meest kapitalistische is. Werkelijk alles is transactioneel: alles is gebaseerd op handelen en onderhandelen. Maar ook op eerwraak en andere vormen van genoegdoening.”

Toen de eerste Amerikanen in de jaren zestig naar Colombia kwamen, op zoek naar goedkope marihuana, introduceerden ze een keten van geweld die de balans heeft verstoord, denkt Gallego. „De jaren tachtig, met het Medellín-kartel en de moorden, dat kent iedereen. Maar hoe de cultuur van de oorspronkelijke stammen op een bepaalde manier ook vatbaar bleek te zijn ligt veel ingewikkelder.”

Lees hier de recensie van ‘Pájaros de verano’

Voor haar is Pájaros de verano dan ook een film met vele thema’s: „De film vertelt een verhaal over drugs en corruptie, de geschiedenis van een familie in de wervelstorm van traditie en vooruitgang, en ook nog een liefdesgeschiedenis tussen Rapayet en Zaida. Maar ik was ook sterk geïnteresseerd in de niet-materiële kanten van het verhaal, in de cultuur van de Wayúu, zoals de rol van vogels als boodschappers tussen de wereld van de levenden en de geesten. Dat is magisch-realisme, dat voor hen gewoon realisme is.”

Ook de verhouding tussen mannen en vrouwen was een punt van aandacht. „Moeder Úrsula vertegenwoordigt in de film de band met de voorouders en de traditie. Dat is een heel voorname positie. Maar vrouwen zijn tegelijkertijd ingebed in een macho-structuur. Ze blijven binnenshuis, waardoor mannen vaak niet horen wat vrouwen te zeggen hebben.”

Hoe verliep voor Gallego de overgang van producent naar co-regisseur? „Ciro en ik kennen elkaar al vanaf de filmacademie. Ik ben altijd zeer loyaal aan zijn carrière geweest. Mijn creatieve invloed werd steeds groter. Ik deed alles achter de schermen, maar bleef zelf buiten beeld. Dat was op een bepaald moment niet meer bevredigend voor mij. Bovendien heb ik nu aan de film ook een meer vrouwelijk perspectief mee kunnen geven. Dat was hoognodig.”