Parlementaire enquête naar Groningse gaswinning

Kamermeerderheid Eric Wiebes noemde het Groningse gasbeleid „overheidsfalen van on-Nederlandse proporties”. Nu komt er een enquête, het zwaarste instrument dat de Tweede Kamer heeft.

Spandoeken in Groningen tegen de gaswinning .
Spandoeken in Groningen tegen de gaswinning . Foto Kees van de Veen

De Tweede Kamer gaat een parlementaire enquête houden naar de gaswinning in Groningen. Vanmiddag zal de Kamer hier unaniem mee instemmen. Een deel van de oppositie, onder leiding van GroenLinks, pleitte al langer voor de inzet van het zwaarste instrument van de Tweede Kamer, maar de coalitie hield een enquête tot nu toe steeds af. Nu zijn ook VVD, CDA, D66 en ChristenUnie voorstander van zo’n diepgravend onderzoek.

Wanneer dit zal plaatsvinden is nog niet bekend, maar dat zal op zijn vroegst in 2020 zijn. In ieder geval als de „fysieke versterking van de meest risicovolle woningen structureel op gang is gekomen, evenals het proces van schadeafhandeling”. Ook moeten eerst de uitvoeringsorganisaties – het Instituut Mijnbouwschade en het Instituut Versterkingsorganisatie – zijn opgericht en functioneren, zodat het onderzoek het schadeherstel niet vertraagt.

Volgens de dertien fracties in de Tweede Kamer zal een enquête „recht doen aan gedupeerden” en bijdragen aan „herstel van vertrouwen”, aangezien de betrokken personen, organisaties en instanties publieke verantwoording afleggen over de keuzes die zij hebben gemaakt. Naast „genoegdoening” moet de enquête ook leiden tot „lessen voor de toekomst”, zegt GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee.

De bewindspersoon die op dit moment verantwoordelijk is voor het Groningse gasdossier, Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD), sprak eerder van „overheidsfalen van on-Nederlandse proporties”. Daarmee doelde hij op het overheidsoptreden in Groningen van vóór zijn komst, oftewel: van zijn voorganger en partijgenoot Henk Kamp.

Een parlementaire enquête komt niet vaak voor, sinds 1983 is het instrument tien keer ingezet. Zo waren er enquêtes naar de aanschaf van de Fyra-treinen (2013), het stelsel van woningcorporaties (2013-2014) en naar het financieel stelsel (2011-2012).

Onder gedupeerde Groningers en betrokkenen wordt over het algemeen positief gereageerd op de parlementaire enquête. Zij zien hierin eindelijk erkenning. “Het is goed dat de beerput eindelijk opengaat en de Groningers antwoord op hun vragen krijgen”, zegt Susan Top van belangengroep Groninger Gasberaad. “De parlementaire enquête is goed voor het herstel van vertrouwen en de erkenning van de Groningers. Als één onderwerp geschikt is voor zo’n zwaar politiek middel, dan is het wel de gaswinning.”

Lees ook het profiel van de vrouw die het boegbeeld van de Groningse gedupeerden werd

Toch is Top ook kritisch op de motie waarmee de Tweede Kamer vandaag instemt. “Het is mosterd na de maaltijd”, zegt ze. “We vroegen er al jaren om.” Daarnaast is het onduidelijk wanneer de parlementaire enquête er komt.

Die kritiek deelt de Groningse SP-gedeputeerde Eelco Eikenaar. Hij noemt het “wrang” dat het minimaal een jaar en waarschijnlijk langer gaat duren voordat het onderzoek start. “We hebben de kennis nu nodig om de huidige problemen met chirurgische precisie op te lossen.” Hij doelt daarmee op twee stroef verlopende processen: het schadeherstel en de versterkingsoperatie, waarbij mogelijk 11.500 panden aangepakt moeten worden.

De uitkomst van de parlementaire enquête wordt in Groningen dan ook vooral gezien als mogelijke les voor de toekomst. “Het is geen wondermiddel voor de huidige problemen”, zegt commissaris van de Koning René Paas (CDA).

Hij verdedigt de motie, waarin staat dat er pas met de parlementaire enquête moet worden begonnen als “de fysieke versterking van de meest risicovolle woningen structureel op gang is gekomen, evenals het proces van schadeafhandeling”. Paas: “Het grootste belang voor Groningen is dat de versterkingsoperatie en het schadeherstel doorgang vinden.”

    • Barbara Rijlaarsdam
    • Mark Middel