Onderzoek: risico’s van asbest vaak overschat

In sommige scenario’s zijn de gezondheidsrisico’s minimaal of zelfs nihil. Woningcorporaties pleiten nu voor soepeler regels.

Een medewerker van een asbestsaneringsbedrijf verwijdert asbest.
Een medewerker van een asbestsaneringsbedrijf verwijdert asbest. Foto Lex van Lieshout/ANP

Wonen en werken in een pand met asbest is minder schadelijk dan tot nu toe werd gedacht. Hetzelfde geldt voor het verwijderen van asbest. De risico’s zijn “veelal verwaarloosbaar” en “beschermingsmaatregelen zijn niet noodzakelijk”, concludeert TNO na onderzoek in samenwerking met de universiteiten van Utrecht en Nijmegen en onderzoeksinstituut Crisislab in opdracht van de vereniging van woningcorporaties Aedes.

Asbestdeeltjes zijn kankerverwekkend, maar volgens de onderzoekers blijkt dat lang niet alle omgang met asbesthoudend materiaal ook levensgevaarlijk is. Dat was tot nu toe wel de heersende opvatting. Het gezondheidsrisico bij bijvoorbeeld een brand waarbij asbest vrijkomt of wonen en werken in een gebouw met asbest is kleiner dan verwacht.

De onderzoekers menen dat het “huidige asbestbeleid niet realistisch is” en dat de asbestsector “ten onrechte angst aanjaagt”. De vereniging van woningcorporaties Aedes, die het onderzoek bestelde, spreekt van een “doorgeslagen asbestbeleid”. Volgens een woordvoerder van woningbouwvereniging Talis, een van de aangesloten corporaties, zou er in Nederland 1 miljard euro bespaard kunnen worden. Per 2024 wil de overheid een verbod op asbestdaken.

Werknemers die zonder bescherming iedere dag asbestplafondplaten slopen, lopen een groot risico kanker te krijgen. In deze situatie is het beschermingsbeleid “terecht streng”, schrijven de onderzoekers.

Lees ook: Asbest opruimen is ‘knetterhard’ werken

Wit maanpak

Ira Helsloot, een van de onderzoekers en hoogleraar besturen van veiligheid aan de Radboud Universiteit Nijmegen, pleit voor soepeler maatregelen. “Als je elke dag een asbestplafond sloopt, is er een groot risico en moet je vooral zo’n wit maanpak dragen. Maar als je bijvoorbeeld asbestdaken verwijdert, is het risico nul. Het risico is dan zo onmeetbaar klein dat er geen beschermingsmaatregelen nodig zijn”, zegt hij tegenover de NOS.

“Het is bijna een bewuste leugen als je tegen de samenleving zegt: ‘van één vezeltje asbest kun je kanker krijgen’”, licht Helsloot verder toe. “Want dan laat je de kansberekening buiten beschouwing.” Volgens hem staat een week lang door een dichte asbestmist lopen gelijk aan het roken van een paar pakjes sigaretten. Daarover zegt hij: “Dat is niet gezond en moet je niet doen, maar niemand raakt er totaal van in de stress.”

Niet in verhouding

“De wettelijke normen, complexe werkwijzen en de daaraan gekoppelde kosten staan in veel gevallen niet in verhouding tot het werkelijke risico”, schrijven de woningcorporaties. Bij asbest die eenvoudig gesaneerd kan worden, zoals het verwijderen van gevelpanelen of vensterbanken, kunnen soepeler regels zorgen voor kostenbesparing. De Tweede Kamer debatteert woensdag over eventuele aanpassingen in het asbestbeleid.

Veel woningen van voor 1994 zijn asbesthoudend. Asbest werd jarenlang gebruikt als bouwmateriaal en werd verwerkt in onder meer golfplaten, vensterbanken, leidingen en plafonds. In 1993 werd asbest verboden. Het asbestvrij maken van scholen, kantoren en woningen kost veel geld. Tot 2020 geldt een subsidieregeling voor het verwijderen van een dak met asbest. Volgens de LTO, asbestsaneerders, verenigd in VERAS, en het Verbond van Verzekeraars is het onhaalbaar dat in 2024 alle daken asbestvrij zijn.