Gelauwerde topman van Vale is plots boeman van Brazilië

Fabio Schvartsman Ex-directeur Vale

Nu de verdenking bestaat dat Vale wist van zwaktes in de dam, is de positie van topman Fabio Schvartsman onhoudbaar geworden.

Ex-topman Fabio Schvartsman.
Ex-topman Fabio Schvartsman. Foto Sergio Lima/AFP

Minder dan een jaar geleden nam hij nog de prijs voor de beste bedrijfsdirecteur van de twee Amerikaanse continenten in ontvangst. Dit weekend werd bekend dat Vale-directeur Fabio Schvartsman zich na forse kritiek terugtrekt.

Schvartsmans termijn als president-directeur van het Braziliaanse mijnbouwconcern Vale werd afgelopen december nog met twee jaar verlengd vanwege de goede resultaten van het bedrijf. Maar eind januari staat Vale er een stuk minder goed voor. Bij de doorbraak van een mijndam in de zuidoostelijke deelstaat Minas Gerais kwamen zeker 186 mensen om het leven, 122 mensen zijn nog vermist.

Vale – met een omzet van 34 miljard dollar in 2017 een van de grootste ijzerertsproducenten ter wereld – zou geweten hebben dat de dam een verhoogd doorbraakrisico had, aldus de Braziliaanse federale aanklager. Inspecteurs zouden het gevoel hebben gehad onder druk te zijn gezet om de dam toch als veilig te certificeren. Afgelopen vrijdag verzochten de federale politie en aanklager gezamenlijk om de „onmiddellijke terugtrekking” van Schvartsman en drie andere bestuurders.

Brief aan bestuur

Schvartsman reageerde dit weekend met een brief aan het bestuur, waarin hij toestemming vroeg zich tijdelijk te mogen terugtrekken. Eduardo de Salles Bartolomeo, op dit moment directeur basismetalen, volgt hem op als interim-directeur van het bedrijf. De vraag is of, en welke stappen de aanklager hierna zal ondernemen. Er werd al aangekondigd dat het terugtrekken van Schvartsman zwaardere maatregelen niet uitsluit.

Investeerders waren verrast toen Vale in 2017 Schvartsman aanwees als nieuwe directeur. De toenmalig directeur van Klabin, de grootste papier- en kartonfabrikant van Brazilië, had eerder directiefuncties bekleed bij het Braziliaanse Telemar en het oliebedrijf San Antonio Internacional, maar had geen ervaring in de mijnbouwindustrie. Wel had hij bij Klabin aan het hoofd gestaan van een grootschalige reorganisatie die het van oorsprong familiebedrijf een minder gesloten structuur moest geven.

Milieuramp

Mijnbouwconcern Vale was al eerder betrokken bij een ramp met een dam. De doorbraak van de Marianadam in 2015 – voor Schvartsmans aantreden – kostte 19 mensen het leven en staat te boek als een van de grootste milieurampen uit de Braziliaanse geschiedenis. Bij zijn aantreden riep Schvartsman zijn bedrijf op één motto in het achterhoofd te houden: „Mariana never again.”

Onder leiding van Schvartsman kwam de meerderheid van de aandelen van Vale in handen van investeerders in plaats van Valepar, het overkoepelende bedrijf dat daarvoor de touwtjes in handen had. De reorganisatie van de bedrijfsstructuur werd positief ontvangen op de beurs.

Daarnaast werden maatregelen getroffen op het gebied van corporate governance, zoals conflictoplossing door een arbitragekamer, versimpeling van deelname aan de aandeelhoudersvergaderingen en de verkiezing van twee onafhankelijke bestuursleden.

Vale trad toe tot de ‘Novo Mercado’, een groep bedrijven binnen de Braziliaanse beurs die zich vrijwillig onderwerpt aan extra regelgeving. De onder Schvartsman doorgevoerde veranderingen zorgden bijna voor een verdubbeling van de beurswaarde .

Maar de dag na de meest recente ramp daalde Vale’s aandelen met 17 procent en werd Schvartsman door een commissie van het Braziliaanse congres ongevoeligheid verweten. Zelf noemde Schvartsman Vale een „Braziliaans juweel” en zei hij dat het bedrijf niet veroordeeld moet worden, „hoe groot de ramp ook mag zijn”.