De Amerikanen dreigen Turkije om Russische raketten

Crisis NAVO-bondgenoten Als Ankara doorgaat met de geplande aanschaf van het Russische raketsysteem S-400 en de spanningen met de VS oplopen, kan Turkije verder in de armen van Moskou worden gedreven.

Het Russische raketsysteem S-400 vormt volgens de VS een bedreiging voor gevechtsvliegtuig F-35.
Het Russische raketsysteem S-400 vormt volgens de VS een bedreiging voor gevechtsvliegtuig F-35. Foto’s MAXIM SHIPENKOV/EPA

Turkije en Amerika stevenen af op een nieuwe crisis. Washington dreigt met „grote gevolgen” voor de onderlinge defensierelatie als Ankara doorgaat met de geplande aanschaf van het Russische raketsysteem S-400. Maar president Erdogan zegt dat de deal bezegeld is en weigert te zwichten voor Amerikaanse druk.

De Amerikaanse dreigementen gaan gepaard met niet-zo-stille diplomatie. Assistent staatssecretaris voor Buitenlandse Zaken Matthew Palmer is dinsdag en woensdag in Ankara in een laatste poging de Turken op andere gedachten te brengen. Washington heeft een voorstel gedaan voor de verkoop van Amerikaanse Patriotraketten aan Turkije voor het eind dit jaar. Voorwaarde is wel dat Ankara afziet van de deal met Rusland.

Vorige week meldde persbureau Bloomberg op gezag van twee anonieme Turkse functionarissen dat Turkije het Amerikaanse aanbod had afgewezen. De Turken vonden het te weinig en te laat. Het voorstel bevatte geen gunstige lening en geen overdracht van rakettechnologie, een belangrijke Turkse eis. Bovendien moet de levering van de S-400 al in juli beginnen en in oktober zijn afgerond.

Patriotraketten

De S-400 is Ruslands meest geavanceerde luchtafweersysteem. Volgens experts kan Turkije er weinig mee, aangezien het onverenigbaar is met de NAVO-luchtverdediging. Turkije houdt vol dat het geen andere keus had, omdat de VS aanvankelijk weigerden Patriotraketten te verkopen onder gunstige voorwaarden. Bovendien heeft Rusland beloofd dat het technologie zal delen en dat Turkije betrokken zal worden bij de productie van de S-400.

Maar volgens Washington vormt het Russische raketsysteem een bedreiging voor de NAVO-defensie in Turkije. En dan met name voor de F-35, de nieuwe generatie Amerikaanse jachtvliegtuigen met stealth-technologie, die ze onzichtbaar maakt voor radar. Om die zorgen weg te nemen heeft Turkije voorgesteld af te zien van Russische trainers en monteurs voor de S-400. De Turkse luchtmacht zou het systeem helemaal zelf bedienen, onafhankelijk van zijn NAVO-systemen. Dit stelde de Amerikanen niet gerust.

Foto Maxim Shipenkov/EPA

De S-400 „vormt een unieke bedreiging voor Amerikaanse toestellen: de radar kan dienen als platform voor de verzameling van elektronische signalen en inlichtingen over de F-35”, schreef expert Aaron Stein op de website van denktank Atlantic Council. „Als de radar in Turkije opereert, samen met de F-35, kan Moskou het toestel op grotere hoogten detecteren, en waardevolle kennis opdoen over het toekomstige jachtvliegtuig van de NAVO aan frontlinies.”

F-35’s

Turkije is partner in het F-35-programma, dat onder leiding staat van het Pentagon en Lockheed Martin. Ankara stak 2,25 miljard dollar in de initiële ontwikkeling van de jager. In ruil produceren Turkse defensiebedrijven onderdelen. Turkije is van plan honderd F-35’s af te nemen. De levering van het eerste toestel in juni 2018 ging gepaard met een feestelijke ceremonie op de legerbasis Fort Worth in Texas. De eerste lichting Turkse F-35-piloten (en monteurs) wordt momenteel getraind.

Deze maand zou Turkije nog twee toestellen krijgen. Maar vanwege de deal met Rusland besloot het Amerikaanse Congres onlangs de levering op te schorten. Of Turkije uit het programma wordt gezet, moet in november blijken. Dan stuurt het Witte Huis een evaluatie van de Turkse deelname aan het F-35-programma naar het Congres. Als de Turken niet afzien van de S-400, dreigen de VS sancties op te leggen.