Burundi sluit mensenrechtenbureau Verenigde Naties

Al eerder trok het Oost-Afrikaanse land zich terug uit het Internationaal Strafhof in Den Haag, als eerste lid ooit.

Zittend president Pierre Nkurunziza. Nkurunziza is sinds 2005 en verlengde vorig jaar zijn presidentstermijn tot 2034.
Zittend president Pierre Nkurunziza. Nkurunziza is sinds 2005 en verlengde vorig jaar zijn presidentstermijn tot 2034. Foto Berthier Mugiraneza,/AP Photo

Burundi heeft vorige week tegen de zin van de Verenigde Naties het mensenrechtenbureau in het land gesloten. Dat hebben de VN in dinsdag naar buiten gebracht. Het VN-kantoor moest van de autoriteiten dicht omdat er op het gebied van mensenrechten “voldoende voortgang” zou zijn geboekt.

Het bureau had 23 jaar lang een plek in Bujumbura, de voormalige hoofdstad van het land. De VN-mensenrechtencommissaris Michelle Bachelet zegt de beslissing “zeer te betreuren”. Volgens Bachelet is sinds het bureau in 1995 opende een hoop vooruitgang geboekt, maar is veel van dat werk de laatste jaren in gevaar gekomen.

Sinds president Pierre Nkurunziza in 2015 zijn derde ambtstermijn bekendmaakte, zijn honderden rebellen om het leven gekomen in gevechten met de veiligheidstroepen van de regering. Tegenstanders van Nkurunziza noemden zijn derde termijn onwettig.

In mei vorig jaar organiseerde Nkurunziza, sinds 2005 staatshoofd, een omstreden referendum. Daarbij konden Burundiërs stemmen over een amendement waardoor de autoritaire president tot 2034 aan de macht kan blijven.

Naar schatting zijn sinds 2015 zeker 400.000 mensen het land ontvlucht vanwege de politieke onrust. Het mensenrechtenbureau had als doel de rust in Burundi terug te brengen. Het kantoor werd geopend naar aanleiding van de onlusten na de moord op oud Hutu-president Melchior Ndadaye, de eerste democratisch gekozen president in het Oost-Afrikaanse land.

Pierre Nkurunziza: wie niet voor mij is, is tegen mij

Spanningen tussen Burundi en VN

Het is niet de eerste keer dat Nkurunziza op ramkoers ligt met de Verenigde Naties. In oktober 2016 verbrak de president alle banden met het VN-bureau in het land nadat een VN-rapport over zijn regering was verschenen. Daarin stond onder meer dat de autoriteiten zich schuldig hadden gemaakt aan mensenrechtenschendingen zoals executies, verdwijningen en martelingen. Ook nadat Nkurunziza de banden met het mensenrechtenkantoor verbrak, bleven de VN meldingen van misstanden ontvangen.

In 2016 maakte het Internationaal Strafhof in Den Haag bekend een onderzoek in te stellen naar de oorlogsmisdaden in het land. Het gaat om een onderzoek naar de misdrijven gepleegd door de regering en aan de regering gelieerde rebellen. Een jaar later trok Burundi zich officieel terug uit het Internationaal Strafhof, als eerste land ooit. Het Strafhof zou te veel nadruk leggen op oorlogsmisdrijven in Afrika, vond de regering.

    • Maartje Geels