Bittere verwijten over mislukte samenwerking mbo’s

Rechtszaak Studenten werden de dupe van een conflict tussen twee mbo’s. De rechter wil dat de scholen de zaak samen financieel oplossen.

In het laatste jaar van zijn mbo-opleiding kreeg Rutger Veldhuijzen (21) een brief van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO): hij was uitgeschreven als student international business. Zijn studiefinanciering, zijn ov-kaart – alles raakte hij kwijt en moest hij terugbetalen „Alsof ik mijn studie niet gehaald had”, zegt hij op de gang van de rechtbank Zwolle-Lelystad, waar maandag een zaak diende tussen ROC Landstede en de kleine Europort Business School (EPBS), uit Rotterdam.

Maar Veldhuijzen studeerde nog gewoon. Aan een van de zeven opleidingen die Landstede en EPBS gezamenlijk aanboden. Totdat Landstede na een conflict in 2015 besloot geen diploma’s meer uit te reiken aan studenten van de EPBS-tak. Volgens Landstede hadden studenten een onderwijsovereenkomst met EPBS, volgens EPBS met Landstede.

„Ik heb Landstede een paar maanden lang heel vaak gebeld”, zegt Veldhuijzen. „Ik wilde duidelijkheid en zeggen dat ik nog gewoon bij ze op school zat, op ‘Mijn DUO’ stond dat dit Landstede was. Maar ik kreeg nooit iemand te pakken. Ze zeiden steeds dat bestuursvoorzitter Theo Rietkerk in vergadering zat.”

CDA’er Rietkerk (oud-Tweede Kamerlid, voormalig gedeputeerde in Overijssel en nu kandidaat-senator) is puinruimer bij Landstede. De scholengigant heeft circa 2.900 medewerkers en meer dan 24.000 leerlingen. Die volgen mbo-opleidingen in Zwolle, Raalte en Harderwijk of middelbaar onderwijs in de regio.

Zes jaar lang, tussen 2012 en eind 2018, stond de Christelijke Landstede Groep (hoofdvestiging: Zwolle) onder verscherpt financieel toezicht van de Inspectie van het Onderwijs. De reden: de school had te veel commerciële, branchevreemde activiteiten ontplooid en daarbij haar kerntaak – onderwijs – verwaarloosd.

De kwaliteit van een groot aantal opleidingen was ondermaats, terwijl onder de vleugels van Landstede wel een manege, diverse Wereldwinkels, kinderopvang, twee professionele sportploegen en een reisbureau functioneerden. Het vorige bestuur maakte hierover ruzie met de inspectie en het ministerie en moest uiteindelijk het veld ruimen.

Na de komst van Rietkerk ging het mes in veel van de commerciële trajecten . Zo ook de samenwerking met de Europort Business School, een kleine particuliere mbo-instelling die in Amsterdam en Rotterdam opleidingen aanbood. Dat ging weinig zachtzinnig, getuige het feit dat tientallen studenten de dupe werden van de inderhaast opgezegde samenwerking tussen Landstede en EPBS.

Eind 2018 werd het verscherpt financieel toezicht opgeheven en is Landstede weer een min of meer normale scholenkoepel, die volgens de inspectie een „gestage positieve financiële ontwikkeling” laat zien. Maar daarmee zijn nog niet alle problemen uit het verleden, zoals de nasleep van de mislukte samenwerking met EPBS, uit de wereld.

1,7 miljoen euro

Dat bleek maandag in de rechtszaal, waar EPBS en Landstede tegenover elkaar stonden en elkaar bittere verwijten maakten, van procedurefouten tot het geven van slecht onderwijs. Beide partijen eisen geld. Tot wel 1,7 miljoen euro, het bedrag dat het ministerie van Onderwijs bij de kemphanen terugvordert omdat de studenten hun opleiding niet hebben kunnen volgen. Landstede vindt dat EPBS moet betalen, en andersom.

„Er wordt zoveel bijgehaald”, zei de rechter na twee pleidooien van een uur. „Het valt ons op dat beide partijen vrij weinig zeggen: daar heeft de ander gelijk in.” Op haar advies onderzoeken de instellingen de komende twee weken of ze tot een financiële afwikkeling kunnen komen zodat de juridische procedure beëindigd wordt. Zo’n procedure, benadrukte ze, kan héél lang duren en kost „veel gemeenschapsgeld”.

„Het klinkt alsof ze dingen zoeken om te winnen”, zegt oud-student Veldhuijzen. „Maar over mij en mijn klasgenoten gaat het niet, terwijl het voor ons heel onwerkelijk was. Landstede ontkende gewoon dat wij studenten bij ze waren.”

Om alsnog een diploma te krijgen, spanden 21 studenten in 2016 een kort geding aan tegen Landstede, dat ze wonnen. Zij waren toen zo goed als afgestudeerd. Maar voor de tientallen studenten die nog midden in hun opleiding zaten, gold dat niet. Voor hen bleef de situatie onduidelijk.

Veldhuijzen kreeg na vijf maanden uiteindelijk het aanbod van EPBS om de opleiding vestigingsmanager te volgen, waarvoor er een accreditatie was. In zijn vakantie volgde hij extra vakken. „Het was niet de oplossing die ik wilde, maar je moet toch iets.”

Inmiddels werkt hij in de private lease, maar de schaamte is er nog steeds. „Je werkt aan je toekomst, ik heb geleerd dat school belangrijk is. En dan zo’n domper.”