Politieke crisis Canada verdiept, tweede minister stapt op

Begrotingsminister Jane Philpott zegt geen vertrouwen te hebben in de regering wegens een schandaal rond vermeende politieke inmenging in de strafvervolging van een bouwbedrijf.

De Canadese premier Justin Trudeau en de maandag opgestapte minister Jane Philpott.
De Canadese premier Justin Trudeau en de maandag opgestapte minister Jane Philpott. Foto Patrick Doyle/Reuters

De politieke crisis rond de Canadese premier Justin Trudeau is maandag geïntensiveerd met het vertrek van een tweede prominente minister uit zijn kabinet. Jane Philpott (Begroting) is opgestapt uit onvrede over vermeende politieke inmenging bij de rechtsvervolging van een Canadees ingenieursbedrijf wegens corruptie.

“Ik moet me houden aan mijn kernwaarden, mijn ethische verantwoordelijkheden en grondwettelijke verplichtingen”, aldus Philpott in haar ontslagbrief, die ze maandagavond verspreidde op Twitter. Philpott was als voorzitter van de Treasury Board belast met het controleren van de overheidsbegroting. Daarvoor bekleedde ze diverse andere ministersposten.

Lees ook: Een fikse kras op de lak van Trudeaus modelregering

Het vertrek van Philpott volgt op dat van minister van Veteranenzaken Jody Wilson-Raybould, vorige maand. Wilson-Raybould, die tot begin dit jaar minister van Justitie was, beschuldigt Trudeau en andere hoge regeringsfunctionarissen van “ongepaste” druk om haar te overreden bouwbedrijf SNC-Lavalin te sparen van rechtsvervolging naar aanleiding van vermeende corrupte praktijken in het Libië van de voormalige leider Gaddafi.

Philpott, een gerespecteerde minister en goede vriendin van Wilson-Raybould, diende maandag onverwachts haar ontslag in omdat ze het niet eens is met de manier waarop Trudeau de affaire heeft behandeld, zo schreef ze in haar brief.

„Helaas heb ik vertrouwen verloren in hoe het kabinet met deze kwestie is omgegaan en hoe het heeft gereageerd op de kwesties die aan de orde zijn gesteld.”

Het ontslag van Philpott is een zware klap voor de premier, die sinds vorige maand in een aanhoudende crisis verkeert over de kwestie. De affaire is het eerste grote schandaal sinds hij in 2015 aan de macht kwam. Daarbij is ook geroepen om zijn aftreden. De zaak brengt de kansen op herverkiezing van zijn regering in gevaar wanneer Canadezen in oktober naar de stembus gaan. “Hoewel ik teleurgesteld ben, begrijp ik haar besluit om af te treden”, zei Trudeau maandagavond bij een evenement in Toronto over het vertrek van Philpott.

Miljoenen aan steekpenningen

Het schandaal draait om strafrechtelijke vervolging van het internationale ingenieurs- en bouwbedrijf SNC-Lavalin, gevestigd in Montreal. SNC-Lavalin zou tussen 2001 en 2011 miljoenen dollars aan steekpenningen hebben betaald aan ambtenaren in Libië. Het Canadese OM wil het bedrijf daarom vervolgen. Als SNC-Lavalin veroordeeld wordt, kan het uitgesloten worden van overheidscontracten.

Zeker elf mensen in de top van de regering-Trudeau hebben vorig najaar geprobeerd om Wilson-Raybould, die als procureur-generaal het laatste woord had over de vervolging, te overreden om het bedrijf in plaats daarvan een schikking met aanklagers te bieden. Ze wezen haar op mogelijke “nadelige gevolgen” van strafvervolging. Het bedrijf zou onder meer het hoofdkwartier naar Londen kunnen verplaatsen, en banen zouden verloren kunnen gaan.

Wilson-Raybould hield echter voet bij stuk. Ze werd in januari door Trudeau gedegradeerd tot minister van Veteranenzaken. Trudeau ontkent dat de wissel te maken had met het schandaal. Volgens de premier is er niets gebeurd dat niet door de beugel kan.

Fundamenteel beginsel

Philpott legt haar functie nu neer omdat ze als kabinetslid alle besluiten van het kabinet moet kunnen verdedigen, maar daar in dit geval niet toe in staat is. Ze zegt dat haar positie daarmee “onhoudbaar” is geworden. “Het is een fundamenteel beginsel van de rechtsstaat dat onze procureur-generaal zonder politieke druk of bemoeienis kan besluiten om over te gaan tot vervolging van criminele zaken.”

Philpott, een arts, is evenals Wilson-Raybould voor de verkiezingen van 2015 door het team van Trudeau gerekruteerd om zich verkiesbaar te stellen. Zijn kabinet beloofde een nieuwe, transparante politiek. Wilson-Raybould en Philpott menen dat Trudeau die belofte niet waarmaakt. Beide oud-ministers zijn nog wel lid van de fractie van de Liberale Partij.

Wilson-Raybould reageerde op het aftreden van Philpott met een lovende tweet:

Dit bericht is geactualiseerd. Reacties van Trudeau en Wilson-Raybould zijn toegevoegd.