‘Michael Jackson heeft zich kunnen verdedigen toen hij nog leefde’

Leaving Neverland Het is niet het doel van regisseur Dan Reed om met zijn documentaire Leaving Neverland mensen te overtuigen dat Michael Jackson een slecht persoon was. „Ik vond de getuigenissen krachtig genoeg.”

Leaving Neverland gaat níét over Michael Jackson, zegt de Britse regisseur Dan Reed. Zijn film, die deze week op tv komt, gaat over Wade Robson en James Safechuck. In de documentaire stellen zij dat Jackson hen jarenlang seksueel heeft misbruikt.

„De film gaat over deze specifieke jongemannen, over hun ervaringen en die van hun familie”, vertelt Reed aan de telefoon. „Het gaat mij om de moeilijke, vaak tegenstrijdige waarheden die spelen wanneer kinderen op heel jonge leeftijd misbruikt worden en verliefd worden op hun misbruiker. Er ontstaat een hechte band die heel lang kan meegaan, in dit geval bijna twee decennia.”

Lees ook de recensie: Leaving Neverland toont de complexiteit van kindermisbruik

De regisseur vond de getuigenissen van Robson en Safechuck sterk genoeg om dit verhaal te vertellen. Het was volgens hem niet nodig te spreken met andere vermeende slachtoffers of kinderen die juist verklaren níét aangerand te zijn. Acteur Macaulay Culkin bijvoorbeeld (Home Alone), die als kind ook bevriend was met Jackson en tot op heden ontkent dat er ooit iets ongepasts plaatsvond. „Je kunt altijd mensen vinden die geen slachtoffer zijn. Een moordenaar heeft ook niet iedere persoon die hij ooit ontmoette vermoord.”

Sceptisch blijven

Reed praat zonder twijfel over het vermeend misbruik. Was hij onmiddellijk overtuigd? „Ik interviewde Wade drie dagen, James twee. Op menselijk vlak vond ik ze direct erg geloofwaardig, maar als journalist moet je sceptisch blijven. Ik wilde ieder aangehaald feit checken en ging ook op zoek naar alles wat hun verhalen zou tegenspreken. Ik moest mijn reputatie als filmmaker beschermen. Dit onderzoek heeft veel tijd gekost.”

Wat als hij gaandeweg had ontdekt dat ze logen? „Afhankelijk van waar ik me bevond in het proces, had ik dan een film gemaakt over twee jongens die logen over misbruik door Michael Jackson. Ik zou kijken naar de redenen achter hun leugens.”

Zijn research overtuigde hem juist meer, maar van dat onderzoek is weinig te zien in de film. „Ik vond de getuigenissen krachtig genoeg. De families bevestigen hun verhalen. Welke moeder zou zomaar op tv komen en zeggen: ‘Ik gaf mijn zoon aan een seksuele predator, die hem jarenlang verkrachtte, terwijl ik overtuigd was dat hij mijn beste vriend was’, als het niet waar was?”

Hij ontkende alles

Ook de familie Jackson komt niet aan het woord. Reed: „Het had niet bijgedragen aan het verhaal. Ze zijn niet neutraal: ze hebben financiële belangen. Bovendien waren ze niet aanwezig bij de feiten. Familie en erfgenamen hebben ook nooit ontkend dat Jackson veel nachten doorbracht met jongetjes, onder wie Wade en James. Wat zij ontkennen is dat er handelingen van seksuele aard plaatsvonden. Maar in die kamer waren slechts twee mensen aanwezig. En één van hen is dood.”

Waardoor hij zich niet meer kan verdedigen. „D at heeft hij uitvoerig gedaan toen hij nog leefde en werd beschuldigd van gelijkaardige feiten. Hij ontkende toen alles. Meerdere opnames waar hij de beschuldigingen ontkent, worden in de film getoond. We tonen ook drie van zijn advocaten die alles ontkennen.”

Toch geloven sommige mensen, net als de erfgenamen, dat de beschuldigingen om geld draaien. „Dat is ook zo. Het gaat om het geld van de erfgenamen en het behoud hiervan.”

Wanneer gaat een artiest in de ban? Lees ook dit essay: Het ongemak van de dader-artiest

Reed heeft niet overwogen de film níét te maken, omdat Jackson dood is. „Wade en James leven nog wél. Hun verhaal moet worden verteld. Ik wil een groter bewustzijn creëren over de mechanismen van kindermisbruik. Om te vertellen hoe de dader slachtoffers en hun families groomt. Om te vertellen dat de slachtoffers oprecht hielden van de dader – die lief, teder en attent was. Als je dat begrijpt, begrijp je ook waarom Wade Michael in de rechtbank beschermde. Mijn doel is niet mensen te overtuigen dat Jackson een slecht persoon was of zijn positie als King of Pop te ondermijnen.”

Mogen mensen nog naar zijn muziek luisteren? Reed: „Ik pleit er niet voor om zijn muziek te verbannen.” Zelf zal hij het niet aanzetten. „Ik was nooit fan.”

Leaving Neverland (VPRO), vrijdag 8 maart, NPO3, 20.05-0.005u. Janine Abbring presenteert een voor- en nabeschouwing.