Een kind heeft recht op een eigen mening

Zap Ouders komen weinig in beeld in de EO-serie Mensjesrechten. Prachtige minidocu’s over tieners, geïnspireerd op de VN-verklaring van de Rechten van het Kind.

José uit Rotterdam-Zuid in Zapp Echt gebeurd: mensjesrechten.
José uit Rotterdam-Zuid in Zapp Echt gebeurd: mensjesrechten.

Pietje Bell leeft en hij woont in Slinge! Ik moest onbedwingbaar aan de legendarische Rotterdamse kwajongen met het ravenzwarte haar denken toen ik de dertienjarige José hoorde vertellen dat veel mensen in de buurt weten wie hij is. „Ik ben altijd de lul. Als er iets gebeurt, denken ze dat ik het heb gedaan terwijl het helemaal niet is. Dan word ik helemaal gek in mijn hoofd.”

José werd geportretteerd in ‘180 cc’, een door René van Zundert geregisseerde aflevering van de reeks Zapp: echt gebeurd. Mensjesrechten (EO). Die bestaat uit minidocumentaires over tieners, geïnspireerd door de VN-verklaring van de Rechten van het Kind. Het is een mooie serie, met af en toe een pareltje – nu zelfs met twee pareltjes achter elkaar.

Een week voor José in Rotterdam-Zuid werd de elfjarige Javed gefilmd, die aan het strand in Bangladesh droomt van een surfloopbaan. Javed is met school gestopt, probeert geld te verdienen met de verkoop van spullen en het geven van massages op het strand (ik schrok even, gelukkig bleken het hoofdmassages te zijn). Thuis komt hij niet vaak meer. Wanneer hij wel even langs gaat, treft hij zijn kleine zusje alleen thuis. Of ze mama wil vertellen dat hij er is geweest. Dan kijkt hij wat beter naar het meisje: „Heb je vanmorgen rijst gegeten?” Ja, dat heeft ze. „Maar heb je daarna nog gegeten?” In het volgende shot zien we hem met zijn arm om het meisje heen weglopen – ongetwijfeld om iets te eten te zoeken.

Ouders komen weinig in beeld in Mensjesrechten. Javed wordt opgepikt door de baas van de surfschool, die tot ontzetting van de jongen zegt dat hij daar alleen kan blijven surfen als hij terug naar school gaat.

Ook de Rotterdamse José heeft een droom: hij wil de beste hopper ter wereld worden. Hoppen, legt hij uit, is met een fiets, scooter of motor op het achterwiel rijden en stunts uithalen. José kan het beter dan zijn leeftijdgenoten, die zien we achter hem steeds omtuimelen. Hij is ook regelmatig onaardig tegen zijn vriendjes. Thuis is het vol: als hij zijn kleine zusje heel hard in het rond zwaait, belandt zij, duizelig, met haar billen tegen een van de twee pitbullkooien.

Het liefst wil José meerijden in een ride-out dwars door de stad met de grote jongens – maar daar zit ook een risico

Het liefst wil José meerijden in een ride-out dwars door de stad met de grote jongens – maar daar zit ook een risico. We zien hoe zijn oudere vrienden in het park hun blikjes sinas aanlengen met drank. Het eerste scheutje gaat op straat „voor de jongens die vastzitten.”

Het meest kijkt hij op tegen zijn broer Eros, maar die is maar eens per week thuis, als hij met verlof is uit de gevangenis. Eros blijkt ook een hopper, maar dan op een scooter. Met een noodgang giert hij over de stoep voor de flat langs.

José mag ook even, en krijgt het voorwiel van de zware scooter inderdaad van de grond. Dan, roept zijn broer: „Eraf! Politie!” Ook José heeft al een geschiedenis met de autoriteiten, om ernstiger zaken dan Pietje Bell destijds: „Toen ik dertien was werd ik opgepakt en moest ik twee dagen vastzitten omdat ik op een fiets had gereden die niet eerlijk was.”

Een fiets die niet eerlijk was – de uitdrukking is vooral zo mooi omdat er in het leven van José zo veel niet eerlijk is en het zeer de vraag is waar het kind zich in de toekomst aan vast zal klampen. „Je moet niet gaan stelen, maar geduldig zijn”, houdt Eros zijn broertje voor bij een patatje. Dan vertrekt hij weer naar de gevangenis.

Een kind met een droom en een achterstand – en dat dan in zeventien minuten haarscherp in beeld brengen, zonder uitleggerij of grote woorden: mooie tv hoeft niet ingewikkeld te zijn. Aan het eind krijgen we Josés mensenrecht in beeld: een kind heeft recht op een eigen mening.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.