Opinie

    • Menno Tamminga

De post is duur, gedoe en kan niet failliet gaan

Worden er al huizen gebouwd zonder brievenbus? Zoals nieuwbouwwoningen geen gasaansluiting meer mogen hebben? De aantallen poststukken zijn nog steeds duizelingwekkend. PostNL vorig jaar:1,8 miljard. Sandd: ruim 0,7 miljard. Toch hangt rondom de post de geur van afgebladderde glorie.

Weet u nog dat postbodes in 1995 in een lange stoet over Wall Street paradeerden? KPN (post en telefoon) kreeg een beursnotering in het mekka van het kapitalisme. Nutsbedrijven waren opeens bedríjven. Overnames. Topbeloningen. Liberalisering. Concurrentie. Eureka, Europa! Bij elke overname en elke nieuwe topman leek de naam te veranderen. Staatsbedrijf der PTT. KPN. TPG. PostNL.

De ambtenaar van toen met z’n goudgerand eindloonpensioen is nu meestal een parttime actieve PostNL-bezorger.

Lees ook dit achtergrondverhaal over de kentering in het oranjegevoel: Hoe PostNL een nationaal icoon werd

Waarom krimpen de volumes? De post is verschoven van ‘snel en eenvoudig’ naar ‘tijdrovend en omslachtig’, constateerde onderzoeksbureau GfK in 2016. De post is gedoe, zei 72 procent van de consumenten tegen GfK. Whatsapp, (mobiele) telefoon en e-mail zijn populairder. De post heeft bij u en mij ook een prijzig imago. Postzegels worden alleen maar duurder. Grappig is dan weer wel dat ‘maar’ 1 op de 5 mensen de juiste postzegelprijs kan noemen.

Postbezorging gaat rap een nieuwe fase in. PostNL kocht vorige week z’n laatste grote concurrent, Sandd. Die overname zat al lang in de pen, maar stuitte op gebrek aan politieke steun. Het kostte tijd voordat het economisch nationalisme het liberaliseringsgeloof had verdrongen.

PostNL wordt straks een bijna-monopolist. Het woord ‘postmarkt’ kan uit het vocabulaire geschrapt worden. Concurrentiewaakhond ACM zal zijn naam eer aandoen en de overname verbieden of aan dusdanig strikte voorwaarden koppelen dat PostNL en Sandd met succes in beroep gaan bij het ministerie van Economische Zaken.

Een politiek veto op een ACM-besluit is ongewoon, maar past ook perfect in deze tijden. Politici trekken meer macht naar zich toe ten koste van onafhankelijke toezichthouders. Dat zag je bijvoorbeeld eerder bij de hoofdrol die het ministerie van Financiën nam tegenover De Nederlandsche Bank in de recente ING-witwaszaak.

Met de overname van Sandd neemt PostNL de laatste prijsvechter uit de markt. Pech voor de grote bedrijfsklanten die de twee tegen elkaar uitspeelden en lagere tarieven wonnen. Voor hen was de liberalisering van de postmarkt een feest, niet voor consumenten en werknemers. De 18.000 werknemers van Sandd komen bij PostNL.

Weet u nog dat Nederlandse postbodes in een lange stoet over Wall Street paradeerden?

Gezien de krimp van 8 à 10 procent, het dure en gedoe-imago en de bijna-zekerheid dat grote opdrachtgevers ook andere communicatiemiddelen gaan gebruiken, zijn nieuwe reorganisaties logisch. Nog meer banenverlies. Het optimisme bij de vakbonden over de overname lijkt eerder opluchting dat ze van die vervelende Sandd af zijn, dan dat het gebaseerd lijkt op een nuchter toekomstbeeld.

De derde dimensie aan deze overname is de rol die de overheid wil spelen. Toezicht op de tarieven en ‘monopoliebaten’ is één ding. Maar de volgende politieke controverse kun je uittekenen. De verhouding stad-platteland. Welke dienstverlening in de buitengebieden en krimpregio’s houdt de post in stand als de financiële nood groeit? Tegen welke prijs?

De overheid is afgelopen week grootaandeelhouder geworden in Air France-KLM. Hoe de klimaatpolitiek de luchtvaart zal schaden, is vooralsnog mistig. Maar wie bang is voor peperdure industriepolitiek à la de mislukte redding van de scheepsbouw (RSV) veertig jaar geleden, weet waar ’ie moet kijken … wij zijn PostNL. En nu te groot om failliet te gaan.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.