De dealmaker achter het succes van Real Madrid

Portret Florentino Pérez, voorzitter Real Madrid Florentino Pérez heeft van Real Madrid een imponerend voetbalbedrijf gemaakt. Vijf keer won een ploeg van hem de Champions League, vier keer in de laatste vijf jaar. Wie is hij?

Florentino Pérez heeft Real Madrid deze eeuw volledig in zijn greep gekregen.
Florentino Pérez heeft Real Madrid deze eeuw volledig in zijn greep gekregen. Foto Angel Martinez/Getty Images

Het gebruik wordt door intimi van Florentino Pérez vergeleken met het kussen van de pauselijke zegelring. Een nieuwe speler, ongeacht zijn status, moet aan Pérez zijn liefde voor Real Madrid betuigen, pas dan wordt hij onderdeel van de familie. Zo ook David Beckham, die ten tijde van zijn transfer naar Real in de zomer van 2003 belde om zijn trouw te verklaren aan de club. In allerijl, beschrijft de Britse journalist John Carlin in het boek White Angels, vond de voorzitter van Real Madrid in een tjokvol restaurant op het damestoilet de enige rustige plek om zo’n gesprek te voeren.

Deze eeuw, met een onderbreking tussen 2006 en 2009, heeft Florentino Pérez Real Madrid volledig in zijn greep gekregen. Met een stabiele jaarlijkse groei van ruim tien procent sinds zijn aantreden in 2000 heeft Pérez een ontzagwekkend voetbalbedrijf gebouwd. Afgelopen seizoen trok Real 750 miljoen euro uit de markt, een nieuwe mijlpaal in het mondiale voetbal. Vijf keer won een ploeg van hem de Champions League, vier keer in de laatste vijf jaar. Ajax is, dinsdagavond, een volgende horde op weg naar de veertiende Europese Cup voor Real .

Het zal gisten in Madrid, mocht Ajax dinsdag Real uitschakelen in de achtste finale ( Real verdedigt een 2-1 voorsprong uit Amsterdam). Er was al de kansloze titelstrijd van Real, daar kwamen afgelopen week twee verloren clásico’s tegen Barcelona in Bernabéu bij, in beker en competitie. In de voorbij tien jaar won Real maar vier keer thuis van Barcelona, in achttien ontmoetingen. Er ging een decennium voorbij in de jeugdjaren van Pérez dat Barcelona niet eenmaal won in Madrid. Mogelijk offert hij weer een trainer voor hij zelf in de vuurlinie komt.

Lees ook: Hoe versla je Real-Barcelona, het grootste competitieduel ter wereld?

‘Vertaler van het erfgoed’

De heerschappij van Pérez werd slechts onderbroken door een periode waarin hij zelf verkoos om een stap terug te doen. Hij noemt zichzelf „bewaarder” en „vertaler van het erfgoed en de waarden die alle Madrista’s houden”. Al in 2009, bij zijn terugkeer, werd hij verkozen zonder tegenstand. Hij is daarna nooit meer uitgedaagd. Een statutenwijziging in 2012 bestendigde zijn macht. Elke toekomstige voorzitterskandidaat moet twintig jaar socio, betalend clublid, van de club zijn geweest (was vijftien). Er is ook nog de garantstelling die voor gewone miljonairs amper nog is op te hoesten: tien procent van de clubbegroting, ofwel 75 miljoen euro eigen inleg. In de woorden van socio Eugenio Martínez Bravo, die een blok van leden vertegenwoordigt: „Om voorzitter te worden, moet je Florentino heten.”

Advocaat Rafael Martinez Campillo uit kustplaats Alicante stapte met vijftien gelijkgestemde socio’s naar de rechter, omdat de statuten „ongrondwettelijk” zouden zijn. Hij mailt, over de afloop van deze zaak, dat de rechter bepaalde dat Real Madrid vrij is om zijn bestuur in te richten als het wenst. Hij is het oneens met de uitspraak, maar gaat niet in beroep.

Intussen won Real Madrid drie keer op rij de Champions League, onder coach Zinedine Zidane. Pérez smoort het oproer doorgaans met succes, al is het elektrische, het galactische voetbal in Bernabéu er al even van af. Martinez Campillo: „We constateren ook dat de rest van de socio’s meer bezig zijn met het sportieve domein dan met het democratisch gehalte van het bestuur. We zullen zien of, op termijn, de behoefte weer leeft om deze discussie aan te zwengelen.”

Wie is Pérez? Dat is duidelijk. Maar wie was hij? Bij zijn eerste bezoek aan Real Madrid barstte zijn lip bij een val tegen een leuning. Florentino Pérez was vier. Het litteken, onzichtbaar voor het ongetrainde oog, doet hem denken aan zijn jeugd als jonge fan. Het sterrenteam van Di Stéfano, Puskás en Gento tartte de verbeelding. Volgens Carlin bezorgde dat elftal een euforie dat zo onbeschrijfelijk intens was, dat Pérez al als jongen gedoemd was tot een eeuwige zoektocht naar de herbeleving van dat voetbalgenot.

Lees ook: Een wedstrijd van Real, de perfecte plek om te praten over hoe het echt met je gaat

Specialist in het bombastische

De zoon van een Madrileense drogist studeerde af als civieltechnisch ingenieur, werd lobbyist voor de asfaltsector en directeur Riolering in Madrid. Een glamourloos bestaan dreigde als politiek oliemannetje. Een onopvallende, zij het ambitieuze persoon in het ambtenarenapparaat onder Adolfo Suárez, de eerste democratische premier van Spanje na de Franco-dictatuur.

Pérez hield aan de politiek genoeg contacten over om het in elke overheidsafhankelijke sector te maken. In het schemergebied tussen het private en publieke domein werd hij de ongekroonde koning van Madrid. De failliete boedel van een aannemersbedrijf toverde hij in tien jaar om tot een toonaangevend miljardenbedrijf ACS, een van Europa’ s grootste spelers in de constructie en civiele technologie.

De wat muizige Pérez is specialist in het bombastische. De miljardenopdrachten van zijn bedrijf zetten de transferrecords die hij doorbrak in perspectief. Kort nadat aanvaller Gareth Bale de nieuwste Galactico in Pérez’ universum was geworden voor bijna 100 miljoen euro, zei de preses in een interview dat zijn bedrijf dagelijks zulke bedragen factureert. Hij is een dealmaker die het best gedijt in het strategische spel achter de coulissen. En toch, schrijft Carlin al in 2005, is de anonieme ambtenaar van weleer ook een expert in het omgaan met roem. Geduldig met fans, zich lavend aan de populariteit. Charmant en welwillend in de selfie-behoeften.

Zijn grootste stunt blijft zijn eerste stunt. Het was het jaar 2000 en de Portugees Luís Figo was de man bij Barcelona, onlosmakelijk verbonden aan de Catalanen. Maar Pérez, toen kandidaat-voorzitter van Real, denkt niet in beperkingen. Hij zag een voetballer die alles belichaamde waar Real volgens Pérez voor staat: stijlvol, grandioos, atletisch, sierlijk.

Zittend Real Madrid-voorzitter Lorenzo Sanz had even daarvoor jubelend vervroegde verkiezingen uitgeschreven, in de rotsvaste overtuiging dat de tweede Champions League-zege van Real onder zijn bewind elke oppositie zou vermorzelen. Maar Pérez beloofde het volk Figo.

Lees ook: Nog rijker met de grootste voetbalshow op aarde

Iedereen drie stappen voor

Pérez was iedereen drie stappen voor. Hij maakte de zaakwaarnemer van Figo warm voor een deal die later als een val zou dichtklappen. 2 miljoen euro was voor Figo, zo in het handje. De Portugese sterspeler hoefde er maar één ding voor te doen: zijn krabbel zetten onder een contract waarin stond dat hij bij Real zou tekenen als Pérez voorzitter zou worden en zou voldoen aan de vereiste prijs van 60 miljoen euro (10 miljard peseta) .

En als Figo alsnog nee zou zeggen? Dan was een boeteclausule van bijna 20 miljoen euro voor zijn rekening. Genoeg geld, redeneerde Pérez, om alle fans een jaar lang naar voetbal te laten kijken. Ofwel: ieders seizoenskaart betalen.

Niemand die geloofde dat Pérez kon winnen. Of Figo kon betalen. Maar hij won, en regelde het . Het Galáctico’s-project schoot van start met een van de meest iconische coups uit de voetbalgeschiedenis. Het aantal socio’s nam weer toe. Het stadion zat weer vol. Onderweg decimeerde Pérez de schuldenberg van Sanz met de verkoop van het oude trainingscomplex voor een half miljard. De deal was zo lucratief omdat de grond precies op tijd een commerciële bestemming kreeg, een manoeuvre die typerend is voor de verstrengeling tussen het Real van Pérez en de welwillende lokale overheid.

Pérez’ technisch beleid leek lange tijd op dat van een kind die op de computer een elftal samenstelt: gewoon de besten kopen. Carlin, die een jaar met Pérez optrok en met zijn directe omgeving sprak, beschrijft in White Angels een wat neerbuigende houding van Pérez ten aanzien van de hoge priesters van de voetbalpraat . ‘ Voetbal is voor hem een simpel spel. Hoe grootser de spelers, hoe grootser het spektakel, het grootser het succes, de globale uitstraling, de winst en dus de middelen om weer grootsere spelers te kopen.’

Aan die eindeloze koopzucht is wel een einde gekomen. Real Madrid, valt op, doet al een aantal seizoenen niet meer mee in de allerhoogste biedingen in de transfermarkt. De club is ook al drie jaar schuldenvrij en reserves worden opgebouwd. Waar het grote denken van Pérez eindigt? Zijn blik staat alweer op een project van galactische proporties. De vernieuwbouw van Santiago Bernabéu werd afgelopen najaar door de ledenvertegenwoordiging goedgekeurd, een gigantisch metalen omhulsel rond het stadion met flexibel dak moet zijn blijvende erfenis worden. Zoals gebruikelijk zal geen van de bedrijven in zijn consortium betrokken zijn bij de constructie, zei hij.

Correctie (5 maart): in een eerdere versie stond dat Real Madrid zes keer de Champions League won onder het bewind van Florentino Pérez. Dat is vijf keer.