Carnavalsgrap van nieuwe CDU-leider ‘AKK’ valt buiten de feestzaal verkeerd

Annegret Kramp-Karrenbauer zou zich vrolijk hebben gemaakt ten koste van intersekse en transgender personen. De zaak illustreert hoezeer de nieuwe, jolige CDU-leider verschilt van domineesdochter Angela Merkel.

CDU-leider Annegret Kramp-Karrenbauer bij een carnavalsevenement in Stockach, in het zuiden van Duitsland.
CDU-leider Annegret Kramp-Karrenbauer bij een carnavalsevenement in Stockach, in het zuiden van Duitsland. Foto Kai Pfaffenbach/Reuters

Met een jolige tongval en rode baret scheef op haar hoofd, leek de nieuwe leider van Duitslands grootste regeringspartij CDU zich volkomen op haar gemak te voelen bij een carnavalsbijeenkomst in Baden-Württemberg. Vrijwel uit het hoofd hield ze een conference van bijna een half uur .

Maar een paar dagen later blijkt dat ze met een grap over genderneutrale toiletten een golf verontwaardigde reacties over zich heeft afgeroepen. De kwestie illustreert niet alleen hoe hoog in Duitsland de boosheid over nieuwe gevoeligheden kan oplopen, maar ook hoezeer Annegret Kramp-Karrenbauer verschilt van haar voorgangster Angela Merkel.

Bij het carnavalsoptreden op het zogeheten ‘Stockacher Narrengericht’ zei de met vrolijke stickers en buttons uitgedoste Kramp-Karrenbauer, bijgenaamd AKK: „Wie van jullie was onlangs nog in Berlijn? Daar heb je de latte-macchiato-fractie, die de toiletten voor het derde geslacht invoert. Dat is voor mannen die nog niet weten of ze bij het plassen nog mogen staan, of al moeten zitten.”

In de zaal werd juist gelachen

In de zaal vol carnavalsvierders viel de grap goed, er werd uitbundig gelachen en geapplaudisseerd. Maar toen een filmpje van het optreden dit weekeinde op sociale media opdook, stak een storm van afkeuring op – eerst op Twitter, vervolgens ook in de politiek en de traditionele media.

Bekijk hier het omstreden fragment:

Kramp-Karrenbauer zou zich vrolijk hebben gemaakt ten koste van intersekse en transgender personen. Ze zou hebben laten zien wat een kille rechtse wind er weer in de CDU waait. Haar optreden was „absoluut respectloos”, aldus secretaris-generaal Lars Klingbeil van coalitiegenoot SPD.

Ook woordvoerders van FDP, Groenen en Die Linke kritiseerden AKK. Een Bondsdaglid van haar eigen partij probeerde de zaak nog te sussen en twitterde dat het maar om carnaval ging en dat „deze verontwaardigingscultuur” hem langzamerhand op de zenuwen begint te werken.

Toekomstige kanselier onwaardig

Maar in een commentaar haalde de Berlijnse krant Der Tagesspiegel artikel 1 van de grondwet erbij: „De waardigheid van de mens is onaantastbaar.” En dat geldt ook met carnaval, aldus de krant. Volgens een commentator van de publieke omroep ARD heeft AKK zich met haar „kleinburgerlijke en reactionaire” optreden zelfs onmogelijk gemaakt. „Een toekomstige bondskanselier onwaardig.”

Anders dan Merkel, die als domineesdochter is opgegroeid in de DDR, staat Kramp-Karrenbauer bekend als groot carnavalsliefhebber. De broodnuchtere Merkel, geen type dat het leuk vindt op een podium een beetje gek te doen, ondergaat elk jaar in het Kanzleramt met nauw verholen verveling een bezoek van een carnavalsvereniging. AKK, afkomstig uit Saarland aan de Franse grens, houdt sinds jaar en dag carnavalsconferences als Putzfrau Gretl. In die rol neemt ze – met bezem in de hand, zakdoek op het hoofd geknoopt en zwaar lokaal accent – de politiek op de hak, ook zichzelf als „die AKK”. Het is goed voor haar imago bij de gewone kiezer, iets dat de afstandelijke Merkel altijd heeft gemist.

Niet alleen andere stijl

Niet alleen in stijl verschilt Kramp-Karrenbauer van Merkel. In politiek opzicht is de nieuwe CDU-leider ook wat conservatiever. In 2015 waarschuwde ze nog dat de openstelling van het huwelijk voor mensen van gelijk geslacht zou leiden tot de roep ook huwelijken tussen verwanten of meer dan twee mensen te erkennen. Merkel stond weliswaar altijd zeer gereserveerd tegenover het homohuwelijk – maar maakte kort voor de verkiezingen in 2017 wel de weg vrij voor een stemming in de Bondsdag, waarna zoals verwacht een ruime meerderheid stemde vóór invoering (Merkel stemde zelf trouwens tegen).

Of Kramp-Karrenbauer veel politieke schade zal ondervinden van alle ophef is de vraag. Ze wil zich duidelijk onderscheiden van haar voorgangster en ook steun krijgen bij de conservatieve vleugel van de partij die steeds kritischer over Merkel is geworden. Dat AKK nu mikpunt van hoon en kritiek is voor velen op links, kan haar positie versterken.

In de drie maanden dat ze partijvoorzitter is, heeft ze met optredens door het hele land al veel steun verworven, ook onder de aanhang van haar grootste rivaal voor het partijvoorzitterschap, Friedrich Merz.