150 jaar Belgische fotoboeken

Fotoboeken zijn een van de belangrijkste middelen voor fotografen om hun werk te laten zien. Ze blijven in omloop en bereiken op die manier doorgaans een groter publiek dan een tentoonstelling. Met 'Photobook Belge', een boek en een tentoonstelling, wordt voor het eerst een overzicht van 150 jaar Belgische fotoboeken gepresenteerd. De tentoonstelling is tot 6 oktober te zien in Fotomuseum Antwerpen (FOMU). Het boek Photobook Belge, 1854-now, samengesteld door FOMU-curator Tamara Berghmans, wordt uitgegeven door Hannibal (352 blz. 59 euro, Engelstalige editie).
Gert Verbelen
‘The Inner Circle of Europe’

Hannibal, 2015, 285 × 220 mm, 304 blz. Nederlands-Engelse editie

In 2014 werd Letland het 18de lid van de eurozone. Fotograaf en ontwerper Gert Verbelen (1979) besloot om elke lidstaat te bezoeken, zo schrijft Inneke Daghelet in ‘Photobook Belge’. Om vast te stellen welke plaats in elk land bezocht moest worden en om te voorkomen dat hij zich zou beperken tot de hoofdsteden en de highlights, wendde hij zich tot zijn broer, een statisticus. Met behulp van een formule berekenden ze het midden van de kleinste cirkel die rond elk land kon worden getrokken. Veerbelen reisde vervolgens een week in en rond dat centrale punt en fotografeerde de plekken en de inwoners, aldus Daghelet.
Sasha Stone
‘Femmes. Collection d’études photographiques du corps humain’

Éditions Arts et Métiers Graphiques, Parijs, 1933. 313 × 247 mm, titelpagina en 22 fotogravures

De Russische kunstenaar Sasha Stone, pseudoniem van Aleksander Serge Steinsapir, werkte tussen 1932 en 1940 met zijn vrouw Cami Stone als fotograaf in Brussel, schrijft Tamara Berghmans in ‘Photobook Belge’. In 1933 publiceerde het Franse tijdschrift ‘Arts et Métiers Graphiques Femmes’ een portfolio van naakten van Stone. Er werd tevens een begeleidende tentoonstelling georganiseerd in het Palais des Beaux-Arts in Brussel. Stone werkte met niet-professionele modellen, vaak uit zijn eigen omgeving. Een bewuste keuze; hij wilde geen vrouwen die voldeden aan het klassieke schoonheidsideaal maar was op zoek naar lichamen die duidelijk ‘geleefd’ hadden, aldus Berghmans.
Bieke Depoorter
‘As It May Be’ ‘

Hannibal, 2017, 268 × 284 mm, 65 blz., Engels-Arabische editie

De Belgische Bieke Depoorter (1986), sinds 2016 een van de jongste leden van fotoagentschap Magnum, reisde sinds 2011 meerdere malen naar Egypte om daar aan mensen op straat te vragen of ze een nachtje bij hen mocht blijven slapen en in de avond een foto van hen mocht maken. Daarna vroeg ze aan willekeurige Egyptenaren op straat of ze iets wilden schrijven op de foto’s. Door terug te gaan en mensen te vragen om schriftelijk commentaar voegde ze een nieuwe laag aan de foto’s toe. Het boek ‘As It May Be’ is een exacte kopie van de dummy waarmee ze op pad ging.
Stephan Vanfleteren
‘Belgicum’

Lannoo, 2007, en Hannibal, 2017, 297 × 297 mm, 256 blz. Duitse/Franse/Engelse editie

Stephan Vanfleteren (1969) reisde voor ‘Belgicum’ vijftien jaar lang door zijn geboorteland, geleid door een verlangen om contact te houden met België en ,,een portret van de natie te schilderen rondom de eeuwwisseling”, schrijft Adeline Rossion in ‘Photobook Belge’. ‘Belgicum’ was het eerste monografische werk van Vanfleteren en een groot succes, met meer dan 11.000 verkochte exemplaren in een decennium. UItgeverij Hannibal bracht het in 2017 opnieuw uit.
Longinus De Munter
‘Het gelaat der oude jaren’

Sint-Franciscusuitgeverij, 1951, 243 × 195 mm, 42 blz.

De Franciscaner monnik Longinus De Munter (1899–1991) was van de jaren dertig tot ver na de Tweede Wereldoorlog een veelgeprezen amateurfotograaf, aldus Pool Andries in ‘Photobook Belge’. Na een aantal jaren rondgereisd te hebben als prediker
keerde hij in 1941 voorgoed terug naar zijn klooster in Lokeren, waar hij actief lid werd van de plaatselijke fotoclub. ‘Het gelaat der oude jaren’ is zowel een handboek voor portretfotografen als een etalage voor zijn oeuvre, aldus Andries. Elke foto bevat een bijschrift met de naam, bijnaam of beroep van de geportretteerde, en vaak de regio waar hij woonde, en technische specificaties van de foto.
Harry Gruyaert
‘East / West’

Thames & Hudson, 2017, 310 × 212 mm, 160 blz., Nederlandse editie Hannibal, 2017. Franse editie, Textuel, 2017

In 1981 reisde Harry Gruyaert in opdracht van het Amerikaanse tijdschrift ‘Geo’ van Los Angeles naar Las Vegas. Tot ontsteltenis van de redacteur van het tijdschrift, zo schrijft Bram Van Beek in ‘Photobook Belge’, richtte Gruyaert zijn lens niet op de palmbomen van Sunset Boulevard of de casino’s van Las Vegas. Wat hij probeerde was het subtiel vastleggen van het dagelijks leven aan de westkust van Amerika. De afbeeldingen werden nooit gepubliceerd in ‘Geo’. Acht jaar later, net voor de val van het IJzeren Gordijn, reisde Gruyaert naar Moskou. Ook daar was zijn interesse gericht op gewone straattaferelen. Hoewel de beelden zelden expliciet verwijzen naar het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, is de politieke onrust voelbaar, aldus Van Beek. Gruyaert bracht beide boeken uit en stopte ze samen in een cassette: ‘East / West’.