Recensie

Recensie Muziek

‘Il primo omicidio’ teruggebracht tot kern

Klassiek Dirigent René Jacobs toont zijn dramaturgische genie in Scarlatti’s oratorium over de eerste moord uit de Bijbelse geschiedenis.

Foto Barokorkest B'Rock
Foto Barokorkest B'Rock

In de werkelijkheid, die de mens heeft geschapen, bestaat er voor alles een eerste keer. De afgunstige Kaïn wordt in Bijbelboek Genesis de oervader van de moordenaars. Hij doodt zijn broer Abel, omdat God diens offer aanvaardt en het zijne verwerpt. De mythe inspireerde de Italiaan Alessandro Scarlatti begin achttiende eeuw tot zijn oratorium Il primo omicidio . Dirigent René Jacobs waagde zich begin dit jaar in het Parijse Palais Garnier aan een scenische uitvoering van het werk die wat wenkbrauwen deed fronsen. Critici vonden het oratorium te intiem en beschouwend van aard voor het grote operatoneel.

In de ZaterdagMatinee bracht Jacobs Il primo omicidio terug tot zijn kern. Met de dreigende roffel van de slagwerker en de bevreemdende orgelklanken aan het begin kondigde zich het noodlot aan. Die lieten ook het geniale dramaturgische talent van de dirigent horen. Op beslissende momenten in de partituur voegde hij een muzikaal accent toe, dat het verhaal op scherp zette, met leidmotieven voor God (pauken-trombone) en de duivel (windmachine-bastrombone).

Il primo omicido eerder dit jaar in scenische uitvoering in Parijs

Bariton Robert Gleadow zong een gloedvolle Lucifer - koning der duivels - die Kaïn tot moorddadigheid opstookte. Aan de andere kant stond een ontroerende moeder Eva van sopraan Birgitte Christensen. In haar klaagzang biggelden de noten als tranen van de twee begeleidende violen. Mezzo Olivia Vermeulen (Abel) dwong bewondering af met de doordringende warmte van haar klank, die volmaakt samenging met de onschuld van haar rol.

Tenor Thomas Walker (Adam) en countertenor Benno Schachter (God) gaven hun karakters de noodzakelijke vaderlijke distantie. Alleen mezzo Kristina Hammarström kon niet overtuigen als jaloerse Kaïn: het ontbrak haar aan kracht en scherpte om zijn woede en vertwijfeling geloofwaardig over het voetlicht te brengen. Zonde, want Kaïns vragen en gedachten herbergen - drie eeuwen na de première - verongelijktheid die nu ook de kop opsteekt: hij blijkt het eerste gele hesje.