Positie KLM-topman lijkt nu veilig

Air France-KLM De Franse regering was ontstemd over de Nederlandse steun voor KLM. Na een Nederlands-Frans gesprek is de kou uit de lucht.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën en zijn Franse ambtgenoot Bruno Le Maire .
Minister Wopke Hoekstra van Financiën en zijn Franse ambtgenoot Bruno Le Maire . Foto ANP ROBIN UTRECHT

De manier waarop Nederland in een paar dagen onopgemerkt 14 procent van de aandelen van luchtvaartmaatschappij Air France-KLM heeft verworven, was „niet erg orthodox”, erkende minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) vrijdagochtend in Parijs. Dat kon zijn Franse ambtgenoot Bruno Le Maire alleen maar beamen. Maar Hoekstra had „geen slechte bedoelingen” gehad. De aankoop dient zowel de Nederlandse als de Franse belangen, zei hij naast Le Maire. Die zei bij herhaling „naar de toekomst te willen kijken” om „van de groep Air France-KLM de best renderende maatschappij van de wereld te maken”.

Daarmee is de kou voorlopig uit de lucht. Na een stormachtige week, waarin de Franse autoriteiten gepikeerd reageerden op de voor hen onverwachte Nederlandse staatsparticipatie, kwamen Hoekstra en Le Maire na een gesprek van anderhalf uur in Parijs overeen dat een Frans-Nederlandse werkgroep wordt ingesteld die voor eind juni advies moet uitbrengen over de rol van beide staten bij het bedrijf. Volgens de entourage van Le Maire zou de omvang van het belang van zowel de Franse als de Nederlandse staat daarin aan de orde kunnen komen.

De positie van KLM-topman Pieter Elbers lijkt voorlopig veilig. In een schriftelijke verklaring spreken beide ministers hun steun uit voor de besluiten van de raad van commissarissen van Air France-KLM op 19 februari, waarin de herbenoeming van Elbers geregeld werd. Donderdag leek de discussie daarover in alle hevigheid terug. Aanleiding was een bericht in de Franse zakenkrant Les Echos. Het Franse ministerie van Financiën zou de aandeelhoudersvergadering van Air France-KLM in april hebben willen uitstellen en daarmee de herbenoeming van Elbers alsnog willen blokkeren. Diens termijn loopt af in april. Doel van het uitstel, aldus de krant, is „de Nederlanders dwingen om een andere toon aan te slaan”. De Franse staat beschikt over vrijwel evenveel aandelen als Nederland, maar heeft als langdurige aandeelhouder een dubbel stemrecht.

KLM nam het gerucht over de sabotage van Elbers’ herbenoeming serieus. Voor KLM is het een bevestiging van de intensieve bemoeienis van de Franse staat met Air France-KLM. Ironisch genoeg is dat ook precies wat de Franse regering Nederland verwijt.

De problemen voor Elbers zijn daarmee niet voorbij. Het was al duidelijk dat zijn relatie met Ben Smith, de topman van Air France-KLM, na het conflict over de herbenoeming nog moeizaam is. Het Franse ongenoegen over de Nederlandse aandelenaankoop zet de relatie verder onder druk. Voor Smith verpersoonlijkt Elbers de sterke KLM-lobby in Den Haag .

In Franse ogen was de aankoop onbegrijpelijk omdat alle Nederlandse wensen werden vervuld. Elbers kreeg vorig jaar zelfs de positie van groepstopman aangeboden, maar weigerde. Er lag nooit een „werkbaar en concreet voorstel” voor die functie, zegt KLM. Hans Smits, president-commissaris van KLM, zei het woensdag in Nieuwsuur iets anders: „Elbers wilde eerst zijn werk bij KLM afmaken.”

Het is niet alleen de Franse regering die ontstemd was. Hetzelfde geldt voor de raad van commissarissen van Air France-KLM. Hun verklaring over de aankoop („zonder enige raadpleging”) was vol ingehouden woede.

Cruciaal voor de positie van Elbers is de stemming binnen de raad van commissarissen van de holding. Van de negentien leden zijn er vijf Nederlands. Drie leden zijn aangewezen door de Franse staat, een door Nederland. Een extra zetel voor de nieuwe aandeelhouder Nederland is uitgesloten, zei een hoge ambtenaar van het Franse ministerie van Financiën deze week. „Er zitten nu al meer Nederlandse bestuurders in de raad dan vertegenwoordigers van de Franse staat.” De nieuwe Frans-Nederlandse werkgroep moet ook hiernaar kijken, zei een ambtenaar vrijdag.

Stiekem aandelen kopen pagina E2-3