Lex Lokaal zet het platteland te kijk

Zap Op het platteland van Lex Lokaal draait het leven om feesten met bier en dingen met motoren. Hij doet verslag van mensen die voldoen aan het boerencliché.

Lex Uiting bij het ballonpletten in Wommels.
Lex Uiting bij het ballonpletten in Wommels. Beeld: Jouw stad, ons dorp (NTR)

De plattelandsobsessie van de Nederlandse televisiemakers begint zorgelijke trekken te krijgen. De indirecte idyllemarketing van Boer zoekt vrouw loopt al jaren mee en is inmiddels uitgebreid met Onze Boerderij . Een paar maanden geleden maakte PowNed een programma over de vraag of het leven beter was op het platteland of in de stad, vol clichés over rust, ruimte en de drukke Kalverstraat.

Maar daarmee was de trog nog niet leeggegeten, want vorige maand liet de NTR mensen in Jouw stad, ons dorp (let op het verschil in de bezittelijke voornaamwoorden) van leefomgeving wisselen . De plattelanders speelden hun rol met verve, zeiden veel naïeve dingen over de stad en gingen in een kleine Amsterdamse benedenwoning goedgeluimd op zoek naar de trap naar boven.

Die oogst was nog niet binnengehaald of daar begon donderdag op NPO3 alweer de zesdelige reportageserie Lex Lokaal (BNNVARA), waarin Lex Uiting wekelijks landelijk Nederland in trekt. Dertig procent van de Nederlanders woont niet in de stad. Deze week was Uiting in Bentelo, Wommels, Baarle-Nassau en op Vlieland. In het dagelijks leven is hij verslaggever van RTL Late Night. Vorig jaar maakte hij de mooie documentaire Nao ’t Zuuje over carnaval in Venlo.

In Bentelo bezocht hij een boerenfamilie die jaarlijks een weiland („de voortuin” zei Uiting net wat te vaak) ter beschikking stelt voor een autocross. Mooie mensen, met een zoon die het bedrijf al feitelijk heeft overgenomen sinds vader een herseninfarct heeft gehad. Bij een van de races lijkt botsen een doel op zich, wat voor de zoon een vroegtijdig einde van de wedstrijd betekent: „Ik zag iemand voor me rijden en dacht: jou pak ik. Maar in mijn spiegel zag ik iemand anders die dacht: hem pak ik.” Het werd een flink pak blik.

Uiting praat losjes met de mensen en is in staat om iedereen op zijn gemak te stellen, al is het mij een volslagen raadsel waarom hij zich voorstelt als ‘Lex Lokaal’. Op het platteland hebben mensen toch ook gewoon achternamen? Het is een veelzeggend detail, want de televisiemakers mogen dan onophoudelijk de provincie doorkruisen, hun blik blijft zeer randstedelijk – ik kreeg het landleven van mijn simpelste vooroordelen te zien: kalm, goedhartig en op zichzelf gericht.

Op het platteland van Lex Lokaal draait het leven om feesten met bier en dingen met motoren. Het bier stroomde in Baarle-Nassau, waar Uiting een barvrouw van boven de negentig ontmoette. Verder deed hij verslag van de jaarfeesten in Wommels, waar een ballonpletspel wordt gespeeld. Dat gaat zo: een deelnemer heeft een opgeblazen ballon achter zijn (of haar) kont hangen, waarna een tweede daar met zijn (of haar) kruis tegenaan duwt tot de ballon knapt. Wommels is een krimpdorp, vertelde Uiting. Dan helpen zulke beelden niet.

Hoogtepunt was het portret van de wat stugge jonge boswachter Amanda op Vlieland, die Nederlands kampioen Bosarbeid bleek te zijn. Dat is een sport die draait om het demonstreren van speciale zaagtechnieken met de kettingzaag. (Daar waren de dingen met een motor weer.) We zagen de boswachter een ouder echtpaar helpen bij het begraven van een hond – en hoorden haar uitleggen dat je op Vlieland voor een ziek dier gewoon de huisarts belt.

Fijne details, maar ik ging steeds meer verlangen naar een provinciaal die zich onttrekt aan het boerencliché. Iemand die een boek leest, sinaasappelsap drinkt, een jas ontwerpt of droomt van een groots en meeslepend leven elders. Straks gaan we door de tv nog denken dat die gewone menselijkheden uitsluitend in de stad voorkomen.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.