Opinie

Het nut van ruzie met Macron

In Europa

Op de Franse radio was de ruzie over Air France en KLM deze week groot nieuws, natuurlijk. Bon dieu , wat voelden de Fransen zich gepakt door het stiekeme gedrag van de normaal zo liberale Nederlanders.

Maar op donderdagochtend hadden ze alweer groter nieuws in de uitzending: beledigende uitspraken van de Italiaanse onderminister van Cultuur. Het Louvre houdt dit jaar een tentoonstelling over Leonardo da Vinci, vanwege diens 500ste sterfdag. De meeste Leonardo’s hangen in het Louvre. Het museum wilde er ook een paar uit Italië lenen. Nu wil het toeval dat een museum in Rome in 2020 een tentoonstelling over de schilder Raphael houdt, en enige Raphaels uit Frankrijk nodig heeft. Dus sloten de twee landen in 2017 een deal om schilderijen uit te wisselen. Nu wil Italië opnieuw onderhandelen, voor een betere deal. Maar onderminister Lucia Borgonzoni, van de Lega, kwam er niet ver mee. Dus gaf ze Frankrijk onderuit de zak: „Wij willen trots zijn op Leonardo, maar aan de andere kant van de Alpen doen ze net alsof hij Frans is.”

Wat hebben Air France/KLM en Leonardo/Raphael met elkaar te maken? Meer dan je zou denken.

Tussen Nederland en België zijn er honderden conflicten. Sommige smeulen al decennialang. De meeste Belgen en Nederlanders hebben daar geen idee van. Goede buren proberen de zaken niet uit de hand te laten lopen. Daar heb je diplomaten voor. Als conflicten ineens wél uit de hand lopen, zijn er tien tegen één politieke redenen voor. Escalatie is vaak ook een keus.

Frankrijk is Neêrlands favoriete boksbal. Altijd geweest. Topbenoeming in Brussel gemist? Franse intriges. Parijse plannen met de euro? Meteen killen, anders zitten Franse politici straks aan de monetaire knoppen. Gesodemieter over coffeeshops? Die zonnekoningen weer. Ook Air France/KLM heeft nooit lekker gelopen. Maar een klap bleef uit, omdat niemand die wilde.

Italië en Frankrijk hebben ook hoofdpijndossiers. In Libië steunen ze verschillende milities, die elkaar overhoop schieten. Italië wil migranten noordwaarts sturen. Frankrijk verzegelt de grens. Italië annuleert de geplande TGV Lyon-Turijn. En er zijn Leonardo’s en Raphaels.

Nederland en Italië voeren tegelijkertijd de druk op Frankrijk op. Niet alleen omdat er dwingende kwesties zijn. Nogmaals, die zijn er altijd in overvloed. Maar je hebt ook momentum nodig. Politiek momentum. Binnenkort zijn er verkiezingen. Positionering is belangrijk. Ministerieel crisisberaad. Een ambassadeur die een weekje „ter consultatie” wordt teruggeroepen.

De KLM is het paradepaard van de BV Nederland. Het nieuwe Oranje. Een nobeler zaak voor het vaderland is er niet. Eenzelfde snaar probeert onderminister Borgonzoni met Leonardo te raken. In de Corriere della Sera zei ze: „Leonardo is in Italië geboren. In Frankrijk is hij alleen gestorven. Als we die schilderijen aan het Louvre geven, zetten we onszelf bij zo’n belangrijk cultureel evenement buitenspel.”

Zeker, president Macron is begonnen. In de aanloop naar de Europese verkiezingen positioneerde hij zichzelf als hét alternatief tegen „nationalistische” politici die een „gesloten Europa” willen. Dat was dom van Macron. Matteo Salvini pakte dankbaar de handschoen op. Hij smijt Macron een voor een alle smeulende Franco-Italiaanse kwesties in het gezicht en gaat als een komeet in de peilingen. De Vijfsterren apen Salvini na. Franse gele hesjes de hemel in prijzen en die in Rome het demonstreren verbieden – je moet het maar durven.

Ook de timing van de aankoop van aandelen Air France/KLM is perfect. Voor „nationalistische” politici als Baudet of Wilders Salvini’s voorbeeld kunnen volgen, snijden CDA en VVD ze de pas af. Macron, dat is hún boksbal. De Telegraaf kan weinig anders doen dan applaudisseren.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.