Folkert Koelewijn over het thema van de maand maart, ‘Nederland werkt’

Foto uit de serie De Bedrijfskantine
Foto uit de serie De Bedrijfskantine Folkert Koelewijn

Neem je net een hap van je broodje, wordt er afgedrukt. Sinds Folkert Koelewijn in 2017 afstudeerde aan de Willem de Kooning Academie heeft hij niet te klagen over werk. Hij fotografeert voor uiteenlopende opdrachtgevers als het Leger des Heils en LXRY en van alles daar tussenin. Met name de Hollandse kneuterigheid fascineert hem mateloos. „Pogingen om van iets mistroostigs toch een feest te maken, vind ik geweldig, bijna heldhaftig. Ik zie er de humor van in. Tegelijk geeft het me een warm en nostalgisch gevoel.”

Voor NRC maakte hij de serie ‘De Bedrijfskantine’, waarvoor hij door Nederland trok om in beeld te brengen hoe wij tussen de middag lunchen op de zaak. De serie sluit naadloos aan bij zijn overige documentairewerk, waarbij hij graag de Nederlandse maatschappij en het menselijk gedrag onderzoekt. „Ik spaar culturele bubbels en lever subtiel commentaar op hoe we met elkaar en met dieren en de wereld omgaan. Ik heb liever dat de kijker gaat nadenken of praten over wat er op de foto staat, dan dat ze zeggen: ‘Wat een mooie foto!’

Broodtrommels

Bij de kleinere bedrijven, viel hem op, werd vaak gewoon op de werkvloer geluncht of soms in een kamertje achteraf. „Dan kwamen de broodtrommels tevoorschijn. Het voelde als een soort tussenmoment: even niet aan het werk, tijd voor wat meer persoonlijke gesprekken. Toch houdt iedereen zich ook op de vlakte: je zit met je collega’s te lunchen en niet met je vrienden in de kroeg. En dan komt er ook nog eens een fotograaf langs.”

Het liefst had hij gezien dat ze hem volkomen negeerden, maar dat lukte natuurlijk niet. „Daarom probeerde ik zo lang mogelijk te wachten en af te drukken op een onbewaakt ogenblik.” Dat kon dan best op een minder florissant moment zijn. Neem je net een hap van je broodje, wordt er afgedrukt. Zul je altijd zien. „Dat is dan maar zo. Je kan nou eenmaal geen lunch fotograferen zonder dat er gegeten wordt. Het ging mij ook meer om de bedrijfscultuur, niet zozeer om het individu.”

Achter de schermen

Bedrijven werkten graag mee aan de serie. „Op een gegeven moment kreeg ik zelfs verzoeken van bedrijven die ik helemaal niet had aangeschreven: of ze ook mee konden doen aan de rubriek. Die hadden de foto’s gezien in de krant.” De enige die nee zei, was de Efteling. „Ik wilde de acteurs achter de schermen fotograferen tijdens de lunch, maar dat mocht niet. Ze wilden de magie van de karakters niet doorbreken.”

Fotogenieke beroepen

Buiten de NRC-serie fotografeerde Koelewijn ook andere werkers: een brandweerman, een diepzeeduiker. „Ik wilde weten hoe het is een baan te hebben die bovengemiddeld gevaarlijk is. Het zijn daarbij ook nog eens erg fotogenieke beroepen.” Bij de uitvaartverzorgster die hij portretteerde lag het iets anders. „Zij wordt dagelijks geconfronteerd met de dood en verdriet. Ik was benieuwd: hoe ga je daarmee om? En dat het hier ging om een blonde vrouw op hoge hakken maakte het ook bijzonder, natuurlijk.”

Ook speciaal was de eigenaar van een erotisch filmhuis die hij tijdens zijn werk in de donkere zalen fotografeerde. „Ik vond het al bijzonder dat dit soort plekken überhaupt nog bestaat. Maar het meest verbaasde mij nog hoe doodnormaal het allemaal was voor de eigenaar. Voor hem was dit de dagelijkse realiteit.”

Wat is normaal?

Dat is precies wat Koelewijn graag vastlegt: de alledaagse dingen. „De manier waarop we daarmee omgaan zegt veel over wie we zijn. Wat is normaal? Waarom is iets normaal? Ik vind het interessant om daarover na te denken en dat uit te lichten. Geef mij maar het kleine, het kneuterige. Volgens mij zijn er al genoeg fotografen die de grote thema’s en problemen in de wereld fotograferen.”

Zijn advies om ‘Nederland werkt’ in beeld te brengen: „Probeer verder te kijken dan alleen het beroep: wat zijn de essentiële dingen eromheen? Neem die in beeld. Niet op elke foto hoeft gewerkt te worden. Probeer de sfeer te vangen. Wil je laten zien hoe saai een beroep kan zijn, durf dan ook een saaie foto te maken. Zorg er in ieder geval voor dat het beeld helder communiceert: de foto moet het verhaal vertellen.”

Het thema van maart is: Nederland werkt. Inzenden en stemmen kan tot 29 maart 17:00u op nrc.nl/fotowedstrijd.