Foto Merlin Daleman

‘Black lung’ is terug van weggeweest

In de Amerikaanse staat Kentucky zijn honderden mijnwerkers ernstig ziek. Het is vaak een moeilijke keuze tussen werk en gezondheid.
Snakkend naar adem loopt Glenn Salyer van de keuken naar de woonkamer in zijn huis in Pike County, in het zuidoosten van de Amerikaanse staat Kentucky. Hijgend duwt hij twee plastic slangen van een zuurstofapparaat in zijn neusgaten, voordat hij uitgeput neerzakt op de bank.

Salyer, een 44-jarige oud-mijnwerker, lijdt aan een gecompliceerde vorm van pneumoconiose, stoflongen. Daar heet het ‘zwarte longen’. Twee jaar terug werd de dodelijke ziekte vastgesteld bij deze veteraan uit de steenkoolwinning in de Appalachen. Hij had de eerste symptomen: kortademigheid, droge hoest. Zijn toestand is sindsdien snel verslechterd.

Glenn Salyer (44) doet boodschappen, gekoppeld aan een zuurstofapparaat dat hij dag en nacht nodig heeft. Foto Merlin Daleman

„Het is een goede en eerlijke baan”, zegt Salyer ondanks zijn ziekte over het werk in de mijnen. „In dit gebied kun je anders vaak alleen bij Walmart of in fastfoodzaken werken.” Foto Merlin Daleman

„Ik heb misschien nog een jaar, dan heb ik een longtransplantatie nodig. Anders ziet het er slecht uit.”

Salyer bij een bezoek aan de doopsgezinde kerk in Dorton.Foto Merlin Daleman

Hij hoopt op een longtransplantatie, „anders ziet het er slecht uit”.Foto Merlin Daleman

Salyer in Pike County.Foto Merlin Daleman

In navolging van zijn vader en grootvader werkte hij 21 jaar lang ondergronds, tot hij in 2015 zijn baan verloor in de kwijnende steenkoolindustrie. Salyer is niet de enige. Honderden collega’s in de Amerikaanse kolensector kampen met Black Lung, zo genoemd naar de longen met zwarte plekken, onherstelbare beschadigingen door langdurige inademing van kolenstof in de mijnen. Dat het er zoveel zijn is opmerkelijk, want de ziekte leek in de jaren negentig zo goed als verdwenen, door betere veiligheidsmaatregelen en regulering van de sector.

„We zien een enorme toename van gevallen”, zegt James Werth, directeur van Stone Mountain Health Services. Deze kliniek in het zuidwesten van Virginia werkte mee aan een studie van het nationaal instituut voor arbeidsomstandigheden en -veiligheid (NIOSH), die de dramatische toename van patiënten vorig jaar heeft bevestigd. Scott Laney, als epidemioloog bij dat onderzoek betrokken, spreekt van een ‘epidemie van stoflongen’ in de regio.

Ernest Lester (44) bezoekt de praktijk van dokter Crum. Bij de mijnwerker is pneumoconiose vastgesteld, in een gevorderd stadium.Foto Merlin Daleman

Het centrum van die plaag is Pike County. Radioloog Jason Crum, die praktijk houdt in het plaatsje Coal Run Village, was een van de eersten die de trend signaleerde. „In de jaren negentig waren er in de Verenigde Staten elk jaar 35 gevallen van gevorderde zwarte longen. In 2016 had ik alleen al in mijn eigen praktijk zestig gevallen,” zegt Crum.

Ook de leeftijd van de patiënten verontrustte hem. „Vroeger leden mijnwerkers die een jaar of 60, 70 oud waren aan de ziekte. Vandaag de dag heb ik patiënten die al op hun 40ste of zelfs hun 35ste progressieve longfibrose hebben.”

Waar komt dat allemaal door? Een definitieve verklaring is er volgens Crum nog niet. Wetenschappers schrijven de epidemie onder meer toe aan het feit dat mijnwerkers nu meer stof inademen dan vroeger. Wegens uitputting van de mijnen worden steeds dunnere steenkoolreserves gedolven, waarvoor veel dieper in de omringende rotsen moet worden gegraven. Daarbij komt fijn silicadamp vrij, die de longen veel sneller beschadigt dan kolenstof.

Philip heeft vorig jaar een longtransplantatie ondergaan.Foto Merlin Daleman

Philip in Coal Run Village, het plaatsje waar ook radioloog Jason Crum praktijk houdt.Foto Merlin Daleman

Foto Merlin Daleman

De epidemie heeft grote gevolgen voor gemeenschappen waarin de kolenindustrie al tientallen jaren de hoeksteen van de economie is. Behalve met de neergang van de industrie hebben gebieden als Pike County nu ook te kampen met een gezondheidscrisis. Zieke mijnwerkers moeten vaak jarenlang strijden voor financiële compensatie. Longtransplantatie, vaak een laatste redmiddel, is voor velen onbereikbaar wegens de hoge kosten: zo’n operatie kost al gauw een miljoen.

Crum heeft kritiek op het bedrijfsleven en de politiek, die zich volgens hem niet genoeg aantrekken van de slachtoffers. Hij bepleit strengere regulering, beter afgestemd op de huidige technologie. De radioloog, afkomstig uit een familie die zelf een kolenmijn bezat, benadrukt dat hij geen vijand is van de sector. „Ik ben niet tegen kolen, maar we moeten beter voor onze werknemers zorgen”, betoogt hij.

Intussen werken de mannen die nog een baan in de mijn hebben gewoon door, ondanks alle waarschuwingen. De gezondheid mag gevaar lopen, hun werk is een zekerheid. Ze zagen de voorbije jaren al duizenden collega’s hun baan verliezen. Het werkloosheidscijfer in de regio is een van de hoogste in de Verenigde Staten. Andere banen zijn schaars en het loon is doorgaans een fractie van het salaris in de kolenindustrie. Waar anders kan je zonder opleiding 80.000 dollar per jaar verdienen?

Steenkool blijft vooralsnog een belangrijk onderdeel van de cultuur in en rond Pike County. Ondanks de aanslag op de volksgezondheid zijn de bewoners trots op de bedrijfstak, en kritisch tegenover mensen die de steenkoolindustrie aan banden willen leggen.

Oven Fork, Kentucky, hart van de steenkoolwinning.Foto Merlin Daleman

Harlan, Kentuicky. Sheralina Greene (57) en haar man lijden allebei aan stoflong.Foto Merlin Daleman

Foto Merlin Daleman

Foto Merlin Daleman

Explosie om steenkool vrij te maken. De steenkoollagen tussen de rotsen worden dunner. Bij de winning komt gevaarlijke damp vrij. Foto Merlin Daleman

Larry Helton (43) met zijn zoon op de veranda. Ook bij hem zijn stoflongen vastgesteld, stadium 2. Zijn zuurstofapparaat moet hij overal mee naartoe nemen.Foto Merlin Daleman

Foto Merlin Daleman

De tekst hierboven is gebaseerd op informatie van Michael Riedmüller (Pike County, VS)