Politie mocht verdachte dwingen met duim telefoon te ontgrendelen

Een verdachte werd in 2015 geboeid en gedwongen zijn duim tegen zijn iPhone te houden. Dat was volgens de rechter geoorloofd, omdat hij het onderzoek anders frustreerde.

De meeste smartphones ontgrendelen met behulp van een vingerafdruk.
De meeste smartphones ontgrendelen met behulp van een vingerafdruk. Foto Koen van Weel/ANP

Een verdachte dwingen zijn smartphone met zijn vingerafdruk te ontgrendelen, is in sommige gevallen geoorloofd. Agenten die dat in 2015 bij een verdachte van phishing deden, hebben niet buitenproportioneel gehandeld. Dat heeft de rechtbank in Haarlem donderdag bepaald.

De verdachte was lid van een bende die nepmails van banken rondstuurde in de hoop gedupeerden een rekeningnummer te ontfutselen. Tijdens het onderzoek verzocht de recherche de man om zijn telefoon te ontgrendelen, omdat daar mogelijk belastende informatie op stond. Toen hij dat weigerde, hebben agenten hem geboeid en zijn duim alsnog op de telefoon geduwd.

Dat mocht. Weliswaar werd inbreuk gemaakt op de lichamelijke integriteit van de man, maar dat was naar het oordeel van de rechter gerechtvaardigd. Doordat de man ondanks meermaals vragen weigerde mee te werken, frustreerde hij het onderzoek, staat in het vonnis. De agenten die de man boeiden hadden hem van tevoren bovendien gewaarschuwd mogelijk “gepast geweld” te gebruiken.

Een woordvoerder van de rechtbank in Haarlem waarschuwt dat in de uitspraak geen precedent voor toekomstige situaties gezocht moet worden. “In deze zaak en onder deze omstandigheden was het volgens de rechter proportioneel rechtvaardig.”Toekomstige gevallen zullen opnieuw getoetst moeten worden.”

Onderzoeksmaatregel

De advocaat van de verdachte had de rechtbank tevergeefs gevraagd alle informatie uit de telefoon te verwerpen als bewijs, omdat de politie volgens hem meerdere beginselen uit de rechtspraak had geschonden. Eén daarvan was dat een verdachte niet mag worden gedwongen mee te werken aan zijn eigen vervolging. Volgens de rechter is dat niet gebeurd, en werd de verdachte slechts gedwongen tot “het dulden van een onderzoeksmaatregel”.

De verdachte en twee anderen zijn veroordeeld tot (voorwaardelijke) straffen van 219 dagen cel. Twee anderen, die namens hen geld pinden, kregen taakstraffen van 100 en 120 uur.