Guaidó kan wel een succesje gebruiken

Oppositieleider Terwijl de zelfbenoemde interim-president van Venezuela veel politieke leiders de handen schudt, is hij in eigen land momentum aan het verliezen.

Juan Guaidó maandag met de Amerikaanse vicepresident Mike Pence.
Juan Guaidó maandag met de Amerikaanse vicepresident Mike Pence. Foto AP

Hij gaat snel terug naar Venezuela, althans dat beloofde oppositieleider en parlementsvoorzitter Juan Guaidó (35) zijn aanhang dinsdag in een videoboodschap. Niet veel later werd echter een tegenovergesteld plan bekendgemaakt: Guaidó, die zich ruim een maand geleden uitriep tot interim-president, gaat op tournee om steun te zoeken voor zijn strijd tegen president Nicolás Maduro. Meteen was hij donderdag op bezoek in buurland Brazilië. Daarna volgen Paraguay, Argentinië en dan de VS.

Sinds het mislukken van het binnenbrengen van de Amerikaanse humanitaire hulp aan de grenzen met Brazilië en Colombia is de Venezolaanse crisis weer in een impasse terechtgekomen.

De publiciteitsshow, inclusief megaconcert, rond de hulpgoederen ontaardde afgelopen weekend in bloedig geweld. Bij de Colombiaanse grensstad Cúcuta vielen vier doden en ruim driehonderd gewonden. Maduro’s reputatie verslechterde verder doordat zijn militairen buitensporig veel traangas inzetten, met rubberen kogels schoten op vrijwilligers en doordat de levensgevaarlijke colectivos (gewapende burgermilities gelieerd aan Maduro) actief waren.

Kleerscheuren

Guaidó kwam er evenmin zonder kleerscheuren vanaf en staat nu met lege handen. Zijn hoop dat militairen massaal zijn kant zouden kiezen ging niet in vervulling. Al zijn volgens de Colombiaanse migratiedienst ruim vierhonderd Venezolaanse militairen via de grensbruggen overgelopen.

Een van hen hield een verbitterd relaas in een lokale krant. Hij had gehoopt als held te worden binnengehaald, maar niemand keek naar hem om. Ondertussen was zijn huis in Caracas binnengevallen, waren zijn onderscheidingen geconfisqueerd en moest zijn familie vluchten.

Ook bij de circa 250 Venezolaanse jongeren in Cúcuta die zich La Resistencia (het verzet) noemen, heerst frustratie. Buiten bij de Santander-brug keken ze maandag naar de Colombiaanse tv, waarop Guaidó te zien was met de Colombiaanse president Iván Duque en de Amerikaanse vicepresident Mike Pence. „Die hoogwaardigheidsbekleders zijn belangrijker voor hem dan wij, die zaterdag ons leven bijna hebben gegeven”, zei Carlos Álvares (20).

Voor zijn steun onder de Venezolaanse bevolking afneemt, moet Guaidó met een plan B komen. Wat dat is, is onduidelijk. Net als de EU hebben vrijwel alle Latijns-Amerikaanse landen duidelijk gemaakt tegen militair ingrijpen te zijn.

Hoewel de Braziliaanse president Jair Bolsonaro woensdag tijdens zijn ontmoeting met Guaidó aangaf alles te willen doen om in Venezuela de democratie te herstellen, voegde hij er direct aan toe dat de maatregelen dan wel moeten passen binnen de grondwet van Brazilië. En afspraken moeten gemaakt worden binnen de Lima Groep, een club van veertien Amerikaanse landen. Eerder maakte zijn vicepresident Hamilton Mourão al duidelijk dat militair ingrijpen uitgesloten is.

Lees ook Wie heeft er nog een kamer vrij voor Nicolás Maduro?

Hoewel Colombia Guaidó alle steun bood tijdens de acties rondom de humanitaire hulp afgelopen weekeinde, voelt ook president Duque niets voor een gewapend conflict. Vooralsnog lijken Guaidó en de VS daarom in toenemende mate alleen te staan.

De zelfverklaarde interim-president staat nu voor een dilemma dat snel groter wordt: te lang moet de buitenlandse tournee niet duren, wil hij het momentum niet verder verliezen, en zich niet vervreemden van de bevolking en de rest van de oppositie. Guaidó gaf tegenover Braziliaanse journalisten aan dat hij de komende week terug wil keren naar Venezuela .

Maar teruggaan is lastig. Een week geleden kwam Guaidó heimelijk Colombia binnen ondanks het reisverbod dat hem is opgelegd door het Venezolaanse Hooggerechtshof. Eerder verklaarde Carlos Valdez, rechter bij dat Hooggerechtshof dat Guaidó een gevangenisstraf van dertig jaar tegemoet kan zien als hij Venezuela weer binnenkomt. Zelf maakt Guaidó, wiens peuterdochter van bijna twee is ondergebracht bij zijn moeder in Caracas, zich grote zorgen over zijn en haar veiligheid. „Ik word bedreigd, mijn familie wordt bedreigd, ze willen me opsluiten”, zei hij in Brazilië. Bolsonaro prees Guaidó om zijn moed om toch door de regio te reizen. „Je bent onze broer, God is een Braziliaan, en God is een Venezolaan”, aldus Bolsonaro, verwijzend naar een beroemd gezegde.

Ondertussen beginnen de Amerikaanse sancties tegen het Venezolaanse oliebedrijf PDVSA al voelbaar te worden in Caracas. Hoewel deze bedoeld zijn om het regime onder druk te zetten, is het de bevolking die de prijs betaalt. De Venezolaanse minister van Buitenlandse Zaken Jorge Arreaza, die eerder deze week opnieuw opriep tot een dialoog, beschuldigt Guaidó ervan zich voor het karretje van de VS te laten spannen.