Ouderwetse spelletjes zijn de nieuwe digitale detox

Spellen Wie wil jeu-de-boulen hoeft niet naar een veldje. Dat kan tegenwoordig in een café, waar ook steeds vaker ouderwets bordspellen worden gespeeld.

Foto iStock, bewerking NRC

Niets doet vermoeden dat dit pand tot voor kort vol lag met vuurpijlen, grondbloemen en gillende keukenmeiden. In de voormalige vuurwerkhal hangen nu industriële lampen, de ruimte is gevuld met kamerplanten, muren zijn beplakt met posters.

Boven de bar dienen metalen emmertjes als lampenkappen. Dezelfde emmertjes worden ingezet voor het vervoer van twaalf metalen ballen en een balletje van hout, het butje. Op een muur staat ‘let the good times roll’. Verder in het vertrek: bakken met grind, door een dik touw opgedeeld in dertien banen.

Jeu de boules-bar JEU opende in oktober 2018 de deuren in het centrum van Utrecht. Voor 17,50 euro kun je hier vijftig minuten jeu-de-boulen. Je kunt er verschillende bieren, streetfood en borrelplanken krijgen . De banen zijn vaak dagen van tevoren volgeboekt.

Utrecht is niet de enige stad waar in stijl gebould kan worden. In Amsterdam is het vergelijkbare Mooie Boules. In Groningen zijn plannen voor een bar in het teken van petanque, de Franse naam van de sport.

De populariteit van het spel past in een bredere trend op het gebied van vrijetijdsbesteding . Het recept is simpel: men neme een ouderwetse bezigheid, kleedt deze zo hip mogelijk aan, serveert er bijzondere biertjes en hapjes bij en de tent loopt vol.

Alle ouderwetse dingen die je in een hip jasje steekt, worden populair

Marije Holdinga (25) bezoeker van JEU

Zo kun je in Amsterdam wekelijks bingo spelen bij Brouwerij de Prael. Een andere optie in de hoofdstad is de „speeltuin voor volwassenen”, zoals Serdar Tonkas zijn TonTon Clubs noemt. De bars zijn volgebouwd met ouderwetse flipperkasten, analoge videogames, dansmachines en airhockeytafels.

Minder conceptueel maar wijder verspreid zijn spelletjescafés. In alle grote steden zijn hippe cafés die zich richten op liefhebbers van ouderwetse bord- en kaartspellen. „Hoewel er altijd cafés zijn geweest waar obligate spellen als schaken en Monopoly liggen, willen cafés zich nu echt als spelletjesplek profileren”, ziet Niek Ederveen, hoofdredacteur van spelletjesblad Spel!

Even niet aan een schermpje

De populariteit van de tot voor kort als ouderwets beschouwde spellen is op verschillende manieren te verklaren. Goorts en Tonkas denken dat hun gasten op zoek zijn naar een digitale detox. Hun publiek, grotendeels tussen de 25 en 45 jaar oud, zit een groot deel van de dag vastgekleefd aan telefoon- en computerschermen en zou daarom op zoek zijn naar offlinevermaak. Een potje airhockey kun je niet onderbreken om een foto op Instagram te plaatsen. En wie facebookt tijdens Risk loopt de kans een cruciale ontwikkeling in het spel te missen.

Dan is er het sociale aspect. Terwijl veel games voor spelcomputers en smartphones gericht zijn op één persoon, zijn ouderwetse spellen, van ganzenbord tot jeu de boules, gericht op groepen. Ook is het een manier om contact te leggen met onbekenden, denkt Loran Reemer. De zelfbenoemde gamemaster is eigenaar van het Rotterdamse restaurant-café Rauwdouwer, dat bekendstaat om de tientallen spellen die er te vinden zijn. „Je hebt immers al een gespreksonderwerp.” Ook Tonkas zegt dit; waarschijnlijk is het de reden waarom meer dan de helft van de gasten van de TonTon Club op date is.

De trend raakt ook aan een de vintage-hype . Hippe millennials dragen tweedehandskleding, zitten het liefst op retromeubilair en spelen authentieke, ouderwetse spellen. „Alle ouderwetse dingen die je in een hip jasje steekt, worden populair”, denkt Marije Holdinga (25), een van de bezoekers van de jeu de boules-bar JEU.

Dat merkt Reemer in Rotterdam ook. „Mijn gasten zijn niet meer geïnteresseerd in grote clubs en het idee dat alles superchic moet zijn. Ze willen kleine restaurants en bijzondere concepten.”

De pinball-app in het echt

De activiteiten en spellen werken generatie-overstijgend. Reemer krijgt mensen van alle leeftijden over de vloer. Tonkas ziet ouders die hun kinderen meenemen naar de TonTon Clubs om te laten zien hoe „de pinball-app er in het echt uitziet”. Volgens Erik de Jong, commercieel directeur van spelletjesuitgever 999 Games, wil „de generatie die opgroeide met spellen als Catan, de hobby doorgeven aan hun kinderen”.

Lees ook: Waarom een digital detox niet de oplossing is

Ook in JEU zijn alle leeftijden vertegenwoordigd. Op een koude zaterdagmiddag in januari komen mensen in verschillende formaties boulen. Een studentenhuis viert de jaarlijkse oudhuisgenotendag, een jonge vrouw is op stap met haar broers, een familie viert de 65ste verjaardag van de pater familias.

Marloes Pieters (33) koos de jeu de boules-bar uit voor de verjaardag van haar vader Henk (65). „Het was eigenlijk een grap – omdat jeu de boules zo goed bij zijn leeftijd past. Maar ook voor de kleintjes is het leuk.” Ze kijkt naar haar nichtje die met haar tong uit de mond een metalen bal de baan op werpt. Als de bijna jarige Henk Pieters een boule vlakbij het butje weet te gooien, lacht zijn dochter: „Toch de leeftijd hè.”