Gerespecteerd in het buitenland, veracht door Irans haviken

Javad Zarif De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken wil ontslag nemen, maar de liberale president Rohani wil hem niet laten gaan.

Minister Javad Zarif.
Minister Javad Zarif. Foto Reuters

Bang om op een welsprekende manier van zich af te bijten is Javad Zarif (59), de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, nooit geweest. Maar maandag werd het hem te gortig en kondigde hij via Instagram – een primeur voor Iran – verrassend zijn ontslag aan.

Op vernederende wijze werd de man die sinds 2013 het gezicht van de Iraanse diplomatie was, maandag gepasseerd bij een zeldzaam bezoek van de Syrische president Assad aan Teheran. Opperste leider Ali Khamenei sprak alleen met Assad, zonder dat Zarif erbij was gevraagd.

Zelf gaf Zarif, een van de architecten van het internationale akkoord van 2015 dat Irans nucleaire programma beperkt in ruil voor verlichting van sancties, geen nadere verklaring. Maar een vertrouweling vertelde persbureau Reuters dat de doorgaans joviale Zarif het ook beu was, week na week het hoofd te moeten bieden aan islamitische fundamentalisten die hem najoegen met kritiek op het nucleaire akkoord.

Lees ook: hardliners Iran kraaien victorie bij opzeggen akkoord door VS

Aanhangers van de harde lijn hebben altijd al kritisch gestaan tegenover de koers van president Rohani en Zarif, die betere betrekkingen met het Westen wensen. Het was koren op hun molen toen president Trump dit pact vorig jaar eenzijdig opzegde en nieuwe sancties oplegde. Europa, dat wil vasthouden aan de deal, heeft economisch echter ook weinig te bieden. Zie je wel, betogen de fundamentalisten: van contacten met het perfide Westen komt niets goeds.

Zarif lijkt evenwel niet door te willen zetten. Zijn bondgenoot Rohani weigerde woensdag formeel zijn ontslag en prees Zarif in alle toonaarden. Kort hierna stond Zarif in Teheran gewoon naast de president om de Armeneense premier te verwelkomen. In een nieuwe Instagram-post schreef Zarif dat woensdag hij „geen enkele zorg" had dan „de eer van buitenlandpolitiek”.

Analisten meenden dat Zarif pas serieus zou overwegen zijn ontslagaanvraag in te trekken als Khamenei zich publiekelijk achter hem (en daarmee indirect achter Rohani) zou scharen. Dat gebeurde niet, maar de oppercommandant van de Revolutionaire Guarde, Qassem Soleimani, benadrukte woensdag wel dat Zarif de eerst verantwoordelijke is voor Irans buitenlands beleid en dat hij steun genoot van Khamenei.

Het opstappen van de gezaghebbende voormalig VN-gezant Zarif zou een klap voor Rohani zijn geweest. Zarif geniet internationaal veel respect als een scherpzinnig en kundig diplomaat. Deze maand nog trok hij op de veiligheidsconferentie in München de aandacht met een scherp requisitoir tegen de VS en het zigzagbeleid van Trump. Ook Europa kreeg trouwens enkele vegen uit de pan. Het moet meer doen om de deal met Iran te redden, zei hij.

Dit bericht is op woensdag 27 februari geactualiseerd.