Bange Amerikanen kijken vaker naar onthoofdingsvideo’s

Psychologie Eén op de 20 Amerikanen keken een onthoofdingsvideo die islamitische terroristen op internet plaatste helemaal uit. Ze waren al bang en werden nog banger.

Beeld uit een video van IS.
Beeld uit een video van IS. Foto EPA

Eén op de vier Amerikanen heeft een door Islamitische Staat gemaakte onthoofdingsvideo gedeeltelijk bekeken. En één op de twintig Amerikanen heeft zo’n video helemaal uitgekeken. Mannen, christenen, werklozen en fanatieke tv-kijkers waren daarbij oververtegenwoordigd. Mensen die zeiden bang te zijn voor terroristische aanslagen keken ook vaker. Dat blijkt uit onderzoek dat vier psychologen van de universiteit van Californië in Irvine deze week publiceerden in American Psychologist .

In augustus 2014 zette de terroristische groepering IS een video online waarin het begin van de onthoofding en het onthoofde lichaam van de Amerikaanse journalist James Foley worden getoond; kort daarna volgde een vergelijkbare video van de onthoofding van de Amerikaanse journalist Steven Sotloff. Er waren meer IS-onthoofdingsvideo’s, maar vooral deze twee gingen viral en trokken veel media-aandacht.

De Californische psychologen waren toen al bezig met een langlopend onderzoek naar stress door de bomaanslagen tijdens de marathon van Boston in april 2013, waarbij drie doden en enkele honderden gewonden vielen. De onderzoekers ondervroegen daarvoor een representatieve steekproef van de Amerikaanse bevolking, aangevuld met extra mensen uit Boston, en uit New York, waar mensen de aanslagen op de Twin Towers van 9/11 hadden meegemaakt (voor dit artikel was de hele steekproef weer zo statistisch gewogen dat hij representatief was voor de hele Amerikaanse bevolking).

De psychologen besloten deze ruim 3.000 mensen ook te vragen (in april tot juni 2015) of ze de onthoofdingsvideo’s hadden gezien, helemaal of een stukje, en waarom. De belangrijkste redenen om (een stukje) te kijken waren nieuwsgierigheid en ‘het kwam langs op het nieuws’. De belangrijkste reden om te stoppen met kijken of er niet aan te beginnen waren ‘geen behoefte aan’ en ‘te erg’.

In 2016 werden de proefpersonen weer ondervraagd. Toen bleek dat mensen die naar een onthoofdingsvideo hadden gekeken banger waren (onder meer voor terrorisme) en zich ellendiger voelden dan mensen die niet hadden gekeken. Ook nadat de onderzoekers statistisch voor van alles controleerden: hoe bang de proefpersonen in 2013 al waren, hoeveel geweld ze in hun leven hadden meegemaakt, hoeveel ze in de media hadden meegekregen van de terroristische aanslag op nachtclub Pulse waarbij 50 doden vielen.

De psychologen zien dit als aanwijzing dat terrorisme werkt: dat vooral angstige mensen zoeken naar deze akelige vorm van informatie over terreuraanslagen en dat die mensen er nog banger door worden. Strikt genomen kunnen de onderzoekers zo’n causaal verband niet concluderen, schrijven ze, maar ze voelen zich wel gesterkt in hun vermoeden.