Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Verkiezingen als een schaduwspel

De Britten slaapwandelen naar een No DealBrexit, als ik Rutte goed begrijp, al komt er misschien toch een tweede referendum. In Nederland talmen onze Nexiteers niet zo. Dat zijn de types die hun cadeaubonnen van Intertoys meteen cashen. Dus toen Henk Otten van Forum voor Democratie, kandidaat-fractievoorzitter in de Eerste Kamer, laatst de indruk wekte dat zijn partij misschien toch geen Nexit wil, tikte voorman Thierry Baudet hem meteen op de vingers.

Wat hem betreft verlaten we die EU nú. „Daar heb ik jarenlang over nagedacht en meerdere boeken over geschreven”, zei Baudet tegen de Volkskrant.

Bij de VVD zullen ze er met genoegen kennis van nemen. Als het nieuwe heertje op rechts het land naar Brits voorbeeld in chaos wil storten, kunnen ze hem de laatste campagneweken ook zonder schending van de Geneefse conventies in ademnood brengen. Ze begonnen in december niet voor niets al over dat vaasje.

En nu peilingen erop duiden dat de coalitie fors inlevert in de senaat na de Statenverkiezingen (20 maart), is Baudet, de grootste kandidaat-winnaar, sowieso hun meest geliefde doelwit.

Zo zijn verkiezingen steeds meer een schaduwspel. Electoraal beweegt het land zich, versimpeld weergegeven, naar rechts. In 2017 wilde de VVD van de nationale verkiezingen al een tweestrijd tussen VVD en PVV maken. Nu bevinden drie van de vier virtueel grootste partijen zich op de (nationalistische) rechterflank: VVD, PVV, FvD. Aangevuld met CDA en SGP komt ‘rechts’ op 49 procent.

GroenLinks, nummer drie in de Peilingwijzer, is de enige op links die zich enigszins tussen de grotere partijen handhaaft. Maar de gezamenlijke ‘linkse’ partijen (GL, SP, PvdA, PvdD, Denk) komen op slechts 35 procent. (Ik situeer D66, CU en 50Plus – samen 16 procent - inhoudelijk gemakshalve in het midden.)

Maar het contra-intuïtieve is: waar de kiezer vooral nieuw avontuur bij nationalistisch rechts vindt, beweegt de machtsvorming zich naar links. Juist omdat nationalistisch rechts georiënteerde kiezers zich vereenzelvigen met extreme standpunten lijken PVV en FvD – in de prognose goed voor 22 procent – structureel buiten de macht te blijven, zodat Rutte III alleen kan overleven door (incidentele) deals met de SGP en links.

Wilders met Nexit en islam, en Baudet met Nexit en klimaat: vooral door hun groei kan Rutte straks naar een nieuwe deal met krimpend links slaapwandelen.

Je kunt ook zeggen: een stem op Geert en Thierry is een stem op Jesse en Lodewijk.

Tom-Jan Meeus ( t.meeus@nrc.nl ; @tomjanmeeus ) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.

    • Tom-Jan Meeus