Opinie

    • Remco Breuker

Top Trump en Kim Jong-un: misdaad tegen menselijkheid

Denuclearisering De top in Vietnam brengt economische, politieke en morele problemen met zich mee. Problemen die van van Pyongyang tot Rotterdam gevoeld zullen worden, betoogt .

Illustratie Hajo

Deze woensdag vindt de tweede top tussen Donald Trump en Kim Jong-un plaats. Algemeen wordt een ontmoeting als de eerste verwacht: veel schouderklopjes en handdrukken, maar geen vooruitgang op gebied van mensenrechten of ontwapening. Dat is inderdaad waarschijnlijk, maar er zijn morele en economische complicaties die laten zien dat deze ontmoeting ook een graadmeter is van de verschuivende machtsverhoudingen in de wereld. Wat er in Hanoi staat te gebeuren zal op de middellange termijn ook hier duidelijk te voelen zijn. Noord- en Zuid-Korea staan namelijk op het punt deel uit te gaan maken van China’s masterplan voor mondiale hegemonie, de Nieuwe Zijderoute, oftewel het Belt and Road Initiative. Maar daarvoor moeten eerst de sancties worden opgeheven en de mensenrechtenschendingen onbesproken blijven. Het zal gaan over een vredesverdrag, kernwapenreductie en sanctieverlichting.

Een vredesverdrag tussen de VS en Noord-Korea lijkt een mijlpaal, maar gezien het feit dat er al sinds 1953 de facto vrede heerst op het Koreaanse schiereiland, is het feitelijk betekenisloos. Het zou wel de legitimering van de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Zuid-Korea wegnemen, en daardoor de positie van Noord-Korea versterken.

En de door Trump voorspelde economische bloei? Economische bloei is een zekerheid als Noord-Korea een reguliere plek in de internationale gemeenschap inneemt – en een reguliere plek wordt mogelijk wanneer de sancties worden ingetrokken. Onder Noord-Koreaanse analisten leeft de onuitroeibare notie dat sociaal-politieke vrijheid een logisch, noodzakelijk gevolg is van economische groei (dit is immers het uitgangspunt van de internationale steun voor Trumps onderhandelingen met Kim). Die opvatting wordt gelogenstraft door China, waar het tegenovergestelde gebeurt. Alleen hardnekkig wensdenken suggereert dat dit anders zou verlopen in Noord-Korea. Zeker nu Pyongyang en Beijing op hoog niveau hebben overlegd over de eventuele export van Chinese digitale surveillancetechnieken naar Noord-Korea. Met de vrijheid van het kunnen bestellen bij Amazon, komt het alziende oog van de Noord-Koreaanse staat mee.

Lees ook: Trump en Kim moeten nu wel met iets concreets thuiskomen

De structurele mensenrechtenschendingen in Noord-Korea dragen juist bij aan de duurzame economische ‘bloei’ van de staat; denk bijvoorbeeld aan de uitbuiting van arbeiders binnen en buiten het land. Er is wederom geen reden om aan te nemen dat deze situatie verandert als het regime meer dollars in handen krijgt.

Waarom niet? Omdat Noord-Korea tot nog toe geen enkele neiging heeft vertoond om intern te veranderen.

Als de binnenlandse situatie muurvast zit, kan er dan misschien vooruitgang worden geboekt op het vlak van de kernwapens? Het Kim-regime kan het zich niet veroorloven om afstand te doen van zijn kernwapenarsenaal. D at er nu als gelijke gepraat wordt met Amerika is immers aan zijn kernwapenbezit te danken.

Dat worden dan korte onderhandelingen. Maar beide leiders hebben een positief resultaat nodig, dus het ligt voor de hand dat er een ogenschijnlijk aantrekkelijk akkoord komt. Een akkoord dat sanctieverlichting belooft in ruil voor vaag genoeg verwoorde tegenprestaties om acceptabel te zijn voor Noord-Korea, en ronkend genoeg voor Trump. Het eindresultaat: geen enkele beweging in de mensenrechtensituatie, cosmetische vooruitgang op kernwapengebied, en de acceptatie in de internationale wereld van Noord-Korea zoals het is.

Is dat erg? Wel als de lessen die getrokken zijn uit de Tweede Wereldoorlog je aan het hart gaan: dat de nazivernietigingskampen nooit meer herhaald mochten worden. Het is bekend dat de Noord-Koreaanse concentratiekampen vol zitten. Het Noord-Koreaanse nucleaire arsenaal valt dan wel mee: het is wel duidelijk dat de internationale gemeenschap Noord-Korea kan afschrikken, zodat de wapens niet gebruikt zullen worden (Trump en weder dienende, natuurlijk).

Lees ook: Keuze voor Vietnam is slim van Kim

Het huidige Noord-Korea erkennen als reguliere staat in de internationale gemeenschap is echter wel problematisch. Denk bijvoorbeeld aan de nog steeds chronisch onderschatte inzet van Noord-Koreaanse troepen en ingenieurs in Syrië of aan het gevaar van de proliferatie van kernwapentechnologie.

Er is dus geen positieve uitkomst van deze top mogelijk. Bij de eerste ontmoeting was het wegnemen van de spanningen nog een belangrijk doel. Nu leggen we slechts de basis voor het opheffen van de VN-sancties tegen Noord-Korea. En dat zal enorme, onwenselijke invloed hebben.

Zuid-Korea en zijn multinationale giganten als Samsung en Hyundai staan naar eigen zeggen klaar om, zodra de sancties zijn opgeheven, op enorme schaal te investeren in Noord-Korea. Een belangrijke stap op weg naar een verenigde economie, maar niet naar een verenigd land of samenleving. Want de grens blijft in stand, evenals de loonverschillen , beide regimes blijven overeind, en Noord-Koreaanse arbeiders blijven de facto slaven, maar nu ook – weer – in dienst van Zuid-Koreaanse bedrijven die actief zijn in Noord-Korea.

De kers op de taart in dit scenario is dat Noord- én Zuid-Korea onder de hegemonie van China deel worden van de Nieuwe Zijderoute , dient te gaan lopen van Pusan via Seoul en Pyongyang naar Beijing om te eindigen in Rotterdam. Dat nieuwe Samsung-mobieltje en die nieuwe Hyundai-auto worden in dit scenario in Zuid-Korea bedacht, door Noord-Koreaanse dwangarbeiders in elkaar geschroefd (die per persoon 45 dollar per 100-urige werkweek kosten, inclusief afdracht van sociale lasten), op de trein gezet in Pyongyang en van de trein gehaald in Rotterdam. Cutting-edge technologie, extreem lage loonkosten en goedkoop vervoer: de concurrentiepositie van Europese bedrijven wordt zo weggevaagd.

We kijken dus naar een structurele mensenrechtenholocaust die economisch voordelig uitpakt voor de Korea’s en voor China. De EU heeft op alle vlakken het nakijken. ‘Dat nooit weer’ kan de prullenbak in, samen met onze economische onafhankelijkheid.

Eenieder die, zonder dit besef en zonder de mensenrechten erbij te betrekken, steun geeft aan onderhandelingen met een Noord-Korea als reguliere staat , is medeplichtig aan misdaden tegen de mensheid, aan grootschalige uitbuiting, en aan een moeilijk te vermijden economisch echec in Europa. Tot mijn spijt moet ik óók de huidige Zuid-Koreaanse regering tot deze categorie rekenen.

Correctie (26 februari 2019): In een eerste versie van dit artikel stond dat de top van de Amerikaanse president Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un ‘vandaag’ zou plaatsvinden. Bedoeld wordt: woensdag 27 februari. Dat is hierboven verduidelijkt.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.