Keuze voor Vietnam is slim van Kim

Keuze voor Hanoi Door de top met Trump deze week in Vietnam te houden, weet de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un grote buur China op afstand te houden.

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un reisde per gepantserde privétrein voor een bijna 4.000 kilometer lange reis dwars door China richting Vietnam.
De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un reisde per gepantserde privétrein voor een bijna 4.000 kilometer lange reis dwars door China richting Vietnam. Foto Nhac Nguyen/ AFP

Waarom Vietnam? Deze woensdag en donderdag ontmoeten de Amerikaanse president Trump en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un elkaar om te onderhandelen over het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma. Ditmaal kozen zij de Vietnamese hoofdstad Hanoi als neutraal terrein. Niet Singapore dus, waar zij afgelopen juni de eerste topontmoeting tussen een zittende Amerikaanse president en een Noord-Koreaanse leider ooit hielden.

Vietnam is op meerdere manieren aantrekkelijk voor Kim: het kan een inspirerend voorbeeld zijn voor wie communisme wil combineren met groeiende welvaart. Door dit ‘Chinese model’ in Vietnam af te kijken kan de Noord-Koreaanse leider China op afstand houden. En, puur praktisch: hij hoeft er niet voor het vliegtuig in. Kim is bang om uit de lucht te worden geschoten, wordt gezegd.

Zaterdag vertrok Kim per gepantserde privétrein uit Pyongyang, voor een bijna 4.000 kilometer lange reis dwars door China naar de Vietnamese grens. Vanaf daar zou hij het laatste deel per auto afleggen, al is dat officieel niet bevestigd.

De trein rijdt 80 kilometer per uur, waardoor de leider ruim twee dagen onderweg is in plaats van de vier uur die het traject per vliegtuig zou kosten. Onderweg ontbreekt het hem aan niets, zo melden Noord-Koreaanse staatsmedia. De 21 wagons zijn uitgerust met aparte slaapvertrekken, luxe stoelen, grote tv-schermen en een satelliettelefoonverbinding. Kims Mercedes reist mee in een aparte wagon.

Reserveonderdelen

Kim heeft wel een regeringstoestel, maar volgens The New York Times is dit een bijna veertig jaar oude kist van Sovjet-makelij met een tekort aan reserveonderdelen. Voor de reis naar Singapore leende Kim een Boeing 747 van Air China. Die afhankelijke positie leidde tot de hoon op sociale media; Noord-Korea zou de nieuwste provincie van China zijn. Dit gezichtsverlies wordt nu vermeden.

De keus voor Vietnam toont het strategisch vernuft van Kim. In China blijven autoritaire heersers al jaren probleemloos aan de macht, juist omdat ze welvaart brengen. Dit is ook voor Kim aantrekkelijk. Toch waakt hij ervoor om een vazalstaat van China wil worden.

Het Vietnamese ontwikkelingsmodel is vrijwel één op één gelijk aan het Chinese. Maar het voordeel voor Kim is dat Vietnam (97 miljoen inwoners) veel kleiner is dan China (1,4 miljard inwoners) en bovendien een heel eind verderop ligt. Daarom kan hij met dit land de banden aanhalen om te onderzoeken hoe het tot voorbeeld kan dienen, zonder dat hij iets te vrezen heeft. In december bezocht de Noord-Koreaanse minister van Buitenlandse Zaken Vietnam om er te kijken naar de hightechsector.

Trump en Kim Jong-un moeten op deze top concrete stappen zetten, maar het is onzeker of dat gaat lukken

Volgens Vietnamese media zou Kim al in april vorig jaar tegen de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in hebben gezegd dat hij het Vietnamese model verkiest boven het Chinese, „omdat Vietnam een heel goede relatie met de Verenigde Staten onderhoudt”. Als hij dat echt heeft gezegd, is het een gotspe uit de mond van de man die enkele maanden eerder nog dreigde om kernraketten op de VS af te vuren.

Aartsvijanden

Voor Vietnam moet het als muziek in de oren hebben geklonken. Vietnam en China delen weliswaar een vergelijkbaar politiek systeem, maar het zijn ook traditionele aartsvijanden die elkaar voor geen cent vertrouwen. Beide landen betwisten elkaar de soevereiniteit over de Spratly-eilanden in de Zuid-Chinese Zee. Het kwam daar al geregeld tot aanvaringen tussen Chinese en Vietnamese schepen.

Voor Vietnam is de top ook een kans om zich te profileren als heel beschaafd, efficiënt en vriendelijk land waar het goed investeren is en waar toeristen welkom zijn. Waar ook de president van het machtigste land ter wereld zich welkom voelt. Dat Vietnam ondertussen beroerd omgaat met zijn eigen dissidenten, valt tegen die achtergrond min of meer weg.

De timing van de top is voor Vietnam bovendien perfect: het land wil in 2020 graag een niet-permanente zetel in de VN-Veiligheidsraad bezetten, en het is volgend jaar voorzitter van de ASEAN, een samenwerkingsorganisatie van landen in Zuidoost-Azië.

Ook voor Trump biedt Vietnam als locatie een kans. Hij kan met zijn komst laten zien dat oude vijanden inderdaad vrienden en economische partners kunnen worden zonder dat daarvoor regime change nodig is. Eerder was er even sprake van dat de top niet in Hanoi, maar in Danang zou plaatsvinden. Dat zou extra symbolisch zijn geweest, omdat in die kustplaats in 1965 de eerste Amerikaanse troepen aan land kwamen. Waar zij toen oorlog brachten, komt Trump in vrede.