Recensie

Verwondering en diepdreunende bassen tijdens Sonic Acts

Festival Het kunst- en wetenschapsfestival Sonic Acts vierde dit weekend de vijfentwintigste editie op verschillende locaties in Amsterdam. Na vijftig minuten experimentele muziek leek de wereld vreemder dan ooit.

Optreden van VIOLENCE tijdens Sonic Acts in Paradiso Noord.Foto Pieter Kers
Optreden van VIOLENCE tijdens Sonic Acts in Paradiso Noord.Foto Pieter Kers

Haal een voorwerp uit zijn gebruikelijke context, schreef filosoof Martin Heidegger in zijn beroemde hamer-analyse, en je merkt hoe mysterieus en ondoorgrondelijk het eigenlijk is. Iets soortgelijks voltrok zich vrijdag in de performance-annex-installatie Hannah van het Noorse kunstenaarscollectief Verdensteatret, waarin een orkestje van zelfgekluste objecten ritselend, kletterend en bulderend tot leven kwam.

Je zou de voorstelling een ‘symfonie der dingen’ kunnen noemen. Een intiem intermezzo van ketsende kiezels, een tikkende stofzuiger en een brommend hoopje grind ontaardde in oorsplijtende soundtracks bij projecties van schoorstenen en hijskranen.

Een koortje van vibrerende vilten lampenkapjes mengde zich in een knorrende dialoog tussen twee langpotige staaldraadconstructies. Wat ze elkaar precies te melden hadden? Geen idee. Maar na vijftig minuten leek de wereld van de dingen wonderlijker en vreemder dan ooit.

Hannah was dit weekend een van de vele hoogtepunten tijdens Sonic Acts. Het kunst- en wetenschapsfestival vierde de vijfentwintigste editie op verschillende locaties in Amsterdam, met onder meer een kunsttentoonstelling, diverse lezingen, een uitgebreid filmprogramma en drie avonden vol (veelal elektronische) muziek en geluidskunst.

Zo was voor de openingsavond in Paradiso het legendarische Acousmonium overgekomen uit Parijs. Het geluidssysteem van tachtig ruimtelijk opgestelde luidsprekers werd in de jaren zeventig ontwikkeld door de Groupe de Recherches Musicales (GRM) van de Franse staatsradio om er de musique concrète van Pierre Schaeffer en consorten mee ten gehore te brengen.

Donderdag bewees het Acousmonium eveneens goede diensten in stukken van onder meer Beatriz Ferreyra, Eliane Radigue en François Bonnet. Nieuw werk was er van de Nederlandse componist en geluidskunstenaar Thomas Ankersmit. In Perceptual Geography (2019) maakte hij klank tot een ruimtelijke en lichamelijke ervaring. Uit snerpend hoge tonen trok hij klankvelden op die van kleur verschoten naarmate je je hoofd bewoog. Lage bassen deden je longen trillen en de ruimte pulseren als een gigantische boombox.

Uiterst fysiek was ook de set van Ji Youn Kang, vrijdagavond in het Stedelijk Museum. In een kring van luidsprekers (het Pentacle surround systeem van geluidskunstenaar Fedde ten Berge) ontketende de Koreaanse componiste een wervelstorm aan elektronische waaiklanken en rondgalopperende bastonen. Vibraties die je voelde tot diep in je lichaam.

Dat hightech elektronica geen vereiste is voor een memorabele muzikale ervaring, bewees het vierkoppige Interstedelijk Harmonium Verbond (België). Met wapperhanden boven de klankkasten van hun instrumenten stapelde het viertal zwenkende harmoniumtonen op tot hypnotiserende drones, waarin je steeds nieuwe details ontdekte.