Opinie

    • Jasper Rijpma

Stimuleer demonstreren onder schooltijd

Gun leerlingen het recht om te demonstreren – ook als het tegen immigratie is, schrijven en .

Jongeren bereiden zich op het Malieveld voor om actie te voeren.
Jongeren bereiden zich op het Malieveld voor om actie te voeren. Foto Niels Wenstedt/ANP

Meer dan 10.000 scholieren trokken begin februari naar het Malieveld om hun zorgen over het klimaatbeleid kracht bij te zetten. Sommigen kregen toestemming van school en ouders, anderen spijbelden. Over het algemeen konden leerlingen op brede maatschappelijke steun rekenen. Toch wringt er iets. Kan er wel sprake zijn van een ‘staking’ als kinderen vrij krijgen van school? Zouden zij vrij hebben gekregen als ze naar - laten we zeggen - een demonstratie van Pegida zouden gaan? Hoe gingen leraren om met de aanstaande staking ? Welke vragen roept dit alles op voor de taak die scholen hebben om leerlingen voor te bereiden op een rol als kritische wereldburgers? Marco Frijlink, directeur-bestuurder van de Vereniging Openbaar Onderwijs, stelt dat niets scholieren ervan weerhoudt om te staken. Leerlingen die lessen verzuimen om naar een demonstratie te gaan hoeven „daar hoogstens een goed gesprek met hun ouders” over te voeren.

Dat klopt niet helemaal. Als een leerling wegblijft van school, geldt dat als spijbelen. Een leerling kan vooraf verlof aanvragen en als de school dat goedkeurt, mag een leerling demonstreren zonder sancties . Door deze regeling worden leerlingen alleen gefaciliteerd om actie te voeren als de school het inhoudelijk eens is. Daarnaast worden de reiskosten niet vergoed. Een retourtje Den Haag heeft een klimaatspijbelaar uit bijvoorbeeld Sittard 53 euro gekost. Dat verhoogt voor veel leerlingen de drempel om te gaan demonstreren. Zonde, want actievoeren behoort tot de kern van onze democratie.

Er valt winst te behalen door demonstraties beter aan te laten sluiten op het lesmateriaal op school. Veel leraren vinden klimaatverandering een belangrijk thema , maar velen hebben er in de aanloop toch voor gekozen om het eigen lesprogramma voorrang te verlenen . Toets- en curriculumdruk spelen daarbij een rol. Een gemiste kans, aangezien de klimaatstaking waardevolle gesprekken had kunnen opleveren en daarmee een ideale gelegenheid had kunnen bieden op onderwijs in kritisch (wereld)burgerschap. Middelbare scholieren zitten in een cruciale levensfase voor de ontwikkeling van burgerschap en politieke opvattingen. De functie van burgerschapsonderwijs is om dit proces te begeleiden en te stimuleren. Daarom is het begrijpelijk dat veel scholen hun leerlingen de afgelopen week hebben aangemoedigd om zich uit te spreken over een voor hen belangrijk thema. Deelname aan demonstraties zou een blijvende bijdrage kunnen leveren aan de politieke betrokkenheid van jongeren. Er valt veel voor te zeggen om leerlingen toe te staan tijdens schooltijd te demonstreren. Voor sommige scholieren zou dit net het extra zetje kunnen zijn dat hen over de drempel helpt om voor het eerst naar een manifestatie te gaan. Scholen zouden best begrip kunnen hebben voor scholieren die door het missen van lessen aandacht vragen voor een probleem.

Tegelijk moet worden voorkomen dat leraren op deze manier het initiatief van de actie uit handen nemen , of dat docenten met twee maten meten. Zo stelde de rector van het Vossius Gymnasium dat scholieren onder schooltijd wel naar een demonstratie tegen klimaatverandering mogen, maar niet naar een demonstratie tegen immigratie. Zo’n houding leidt tot ongelijke behandeling van jongeren met afwijkende meningen. Daarnaast ondermijnt het de geloofwaardigheid van protesterende scholieren. De meeste scholieren hebben waarschijnlijk oprecht en zelfstandig gekozen voor deze klimaatdemonstratie. Toch ontstaat zo het ongelukkige beeld dat de opvattingen van leraren een rol hebben gespeeld.

Lees ook: Sommige scholen willen protestfoto’s zien

Ons voorstel is daarom om te regelen dat middelbare scholieren vanaf de vierde klas éénmaal per jaar onder schooltijd een politiek evenement mogen bijwonen en dat de school dit faciliteert in de vorm van een reiskostenvergoeding. School heeft vervolgens de taak om hen te stimuleren om van deze mogelijkheid gebruik te maken voor een onderwerp dat de scholier zélf belangrijk vindt, of dat nou een demonstratie tegen klimaatverandering, tegen abortus, of tegen immigratie is. Dat kan binnen de lessen maatschappijleer in de vorm van een presentatie aan klasgenoten of een videoverslag met interviews ter plekke. Het onderwijs heeft als taak om leerlingen voor te bereiden op een rol als vrije en verantwoordelijke burgers. Gun hen het democratische recht om te demonstreren en ga de dialoog aan over hun keuzes in de les.

Roderik Rekker is politicoloog en Jasper Rijpma is docent geschiedenis.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.

    • Jasper Rijpma