Opinie

    • Carolien Roelants

En in Jemen gaat het intussen wéér aanzienlijk slechter

Groot-Brittannië wil dat Duitsland zijn verbod intrekt op wapenexport naar Saoedi-Arabië, las . Want daar hebben de Britten last van.

Zou Khashoggi uitgewerkt raken? De Saoedische kroonprins reist onbekommerd door Azië, strooiend met miljarden, en ik hoor en zie weinig meer over Jemen. Ik bedoel, niemand heeft het meer over straf voor de kroonprins wegens de moord op journalist Jamal Khashoggi. En de Saoedische oorlog in Jemen waarvoor de publieke aandacht in de slipstream opflakkerde, lijkt terug in de vergeethoek. Terwijl de situatie in Jemen toch alleen maar verslechtert.

Maar eerst dat heerlijk cynische verzoek van de Britse minister van Buitenlandse Zaken Hunt aan Duitsland om wapenleveranties aan Saoedi-Arabië te hervatten. Duitsland schortte die in oktober op, na en wegens de moord op Khashoggi. Tot die „monsterlijke moord” is opgehelderd, zei bondskanselier Merkel.

Duitsland levert niet zoveel, en bijna geen land volgde, maar dat exportverbod blijkt nu wel degelijk consequenties te hebben, met name voor de Britse wapenproducent BAE. Die krijgt geen Duitse onderdelen meer voor het Typhoon-gevechtsvliegtuig dat onder andere aan Saoedi-Arabië is geleverd. Dat wil zeggen dat de 72 Typhoons in Saoedische dienst binnenkort niet meer Jemen kunnen bombarderen. Bedenk óók dat de Britse regering bezig is een akkoord met de Saoediërs te sluiten om voor 10 miljard pond (11,5 miljard euro) nog 48 Typhoons te leveren. Tel daarbij op dat de Saoedische kroonprins de neiging heeft tegenwerking meteen af te straffen. Dan is duidelijk waarom de Britse regering intrekking van het Duitse exportverbod wil. De Duitse regering weigerde.

Mohammed bin Salman met de Chinese ambassadeur Li Huaxin. Foto Bandar Algaloud/Courtesy of Saudi Royal Court/Reuters

Hunts argumentatie is interessant. Hij voerde aan dat „Londen door zijn strategische relatie met Saoedi-Arabië” – dat wil zeggen de wapenleveranties – het einde van de oorlog dichterbij kan brengen. Stopzetting daarvan „zou onze invloed op dat proces verminderen”. Dat is nog eens dual use: de wapens die de oorlog al vier jaar aan de gang houden dienen tegelijk om een vredesproces aan te jagen. Hm.

Die arme Hunt heeft nog een probleem. Een commissie van het Hogerhuis heeft geconcludeerd dat de wapenexport naar Saoedi-Arabië „aan de verkeerde kant van de wet” staat. De regering checkt niet of die wapens wel correct worden gebruikt, maar vertrouwt daarvoor op Saoedisch onderzoek. Dat onderzoek is door Human Rights Watch neergesabeld. De commissie: „Gegeven het volume en type wapens die naar de Saoedische coalitie worden geëxporteerd geloven we dat ze hoogstwaarschijnlijk oorzaak zijn van beduidende verliezen onder burgers in Jemen.”

De uitspraak van de Lords verplicht de regering tot niks. Maar het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft net óók al opgeroepen tot stopzetting van de Amerikaanse steun voor Saoedi-Arabiës oorlog in Jemen. Ook die oproep verplicht voorlopig nog tot niks. Maar de druk groeit op de belangrijkste bondgenoten van de kroonprins om ermee op te houden, en dat zou de kroonprins toch aan het denken moeten zetten.

En anders zou de situatie van de Jemenieten dat wel moeten doen. De VN-noodhulpcoördinator op 19 februari in de VN-Veiligheidsraad: „80 procent van de bevolking, dat wil zeggen 24 miljoen mensen, heeft steun nodig. Van hen moeten 20 miljoen worden geholpen om aan voldoende voedsel te komen, van wie bijna 10 miljoen een stap verwijderd zijn van hongersnood.” Enzovoorts. „Deze cijfers, meneer de voorzitter, zijn aanzienlijk slechter dan vorig jaar.”

Overtreffende trap van cynisme. Premier May zegde gisteren 200 miljoen pond toe voor de slachtoffers van de oorlog in Jemen.

Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt op deze plaats elke week de feiten van de hypes.

    • Carolien Roelants