‘Twijfel je als VAR? Wees dan stil’

Interview Lukas Brud, secretaris spelregelautoriteit voetbal

Lukas Brud, de Duitse secretaris van de spelregelautoriteit van het voetbal, is vol lof over de Nederlandse videoarbiters. De VAR zal nooit foutloos zijn, maar hij wordt steeds beter. „Op het WK in Rusland was 99,5 procent van de beslissingen correct.”

Scheidsrechter Pol van Boekel beoordeelt een spelsituatie tijdens de wedstrijd tussen Fortuna Sittard en sc Heerenveen, op 23 februari.
Scheidsrechter Pol van Boekel beoordeelt een spelsituatie tijdens de wedstrijd tussen Fortuna Sittard en sc Heerenveen, op 23 februari. Foto’s VI Images

De VAR blijft de gemoederen bezighouden. Ook afgelopen weekend ontkwamen scheidsrechters in de eredivisie niet aan kritiek op hun functioneren en dat van hun videoassistenten in Zeist. Maar als de videoarbitrage ergens van hoog niveau is, zegt de Duitser Lukas Brud, dan is het wel in Nederland. Brud is als secretaris de hoogste man bij IFAB, het orgaan dat wereldwijd de regels in het voetbal bepaalt. Zo ook de intrede van de Video Assistant Referee, oftewel de VAR.

Een voetbalwedstrijd zonder VAR: kunt u zich dat nog voorstellen?

„Nee, niet op professioneel niveau. Er zijn zoveel camera’s, zoveel kijkers, zulke grote belangen. De consequenties van een inschattingsfout zijn te groot om nog zonder VAR te spelen. Zeker omdat het systeem succesvol functioneert. Zo heeft de VAR in de eerste seizoenshelft van de Duitse Bundesliga veertig verkeerde beslissingen voorkomen. Eén of twee keer greep de VAR niet in waarbij dat wel had gekund. Helaas worden die momenten breed uitgelicht. Mensen vergeten daardoor hoe belangrijk de VAR is.”

„Het voetbal wordt er niet alleen eerlijker, maar ook sportiever van. Op het WK zijn slechts twee rode kaarten gegeven voor gemeen spel, maar niet voor gewelddadig gedrag. Spelers weten dat de VAR meekijkt. In de Bundesliga werd zaterdag een speler van Nürnberg weggestuurd omdat hij iemand op een nogal gevoelige plek sloeg. Als dat voorheen niet was opgemerkt, spraken we er dagenlang schande van. Nu is het binnen één minuut opgelost. Het mooie is: als voetballers zich beter gaan gedragen, doen kinderen dat op zaterdagochtend ook.”

Hoe kijkt u naar de ontwikkelingen in Nederland?

„Ik kijk daar niet specifiek naar. Daarvoor werken er te veel competities met de VAR. Ik kan wel zeggen dat Nederland over een paar van de beste videoarbiters beschikt. Zoals we ook op het WK zagen: Nederlanders hebben veel ervaring, waren zeer accuraat. Zij helpen de FIFA met cursussen voor videoarbiters uit andere landen. Neemt niet weg dat er ook in de eredivisie nog fouten insluipen. Want al denken fans soms van wel, honderd procent foutloos is de VAR niet.”

Lees ook: In Zeist weten ze: de discussie over de arbitrage is eeuwig

Omdat arbitrage een kwestie van interpretatie blijft?

„Ja, de regels bieden die ruimte. Stel jij bent supporter in een tijd zonder de VAR: dan zou je de scheidsrechter niet waarderen als je het met hem oneens was. Tegelijk was zijn beslissing makkelijker te accepteren. Eén paar ogen is immers niet zaligmakend.

„Nu verwachten fans dat de VAR hun gelijk zal geven. Zij zoeken bevestiging van hun eigen interpretatie en denken dat fluiten een zwartwit-kwestie is. Veel begrijpen de regels van het spel niet. Geldt ook voor voetballers hoor. Hun spelregelkennis is laag. Hoe vaak rennen ze niet naar de scheidsrechter om te zeggen dat ze eerst de bal speelden? Dat doet er dus helemaal niet toe. Fluiten is zoveel moeilijker dan mensen denken. Oordeel maar eens of een handsbal bewust is.”

De discussie is eeuwig.

„Precies. Voetbal blijft emotie.”

De VAR leidt tot ‘mindfuck’, zei scheidsrechter Pol van Boekel afgelopen weekeinde. Toen hij twee weken geleden bij FC Utrecht-PSV niet het advies van de VAR opvolgde, viel zowel de pers als de KNVB over hem heen. Toen hij zaterdag bij Fortuna-Heerenveen naar de kant werd geroepen, raakte hij vertwijfeld en volgde hij wél het advies van de VAR op. Wéér volgde kritiek. Want nu had hij juist niet naar de VAR moeten luisteren.

Een mindfuck. Snapt u de verwarring?

„Ik denk het wel. De VAR mag volgens protocol alleen ingrijpen bij een opzichtige fout. Je moet nooit de scheidsrechter naar de kant roepen als je zelf niet zeker bent. Scheidsrechters zijn doorgaans sterke karakters die zichzelf heel goed redden. Anders waren ze geen topscheidsrechter. Maar als er continu iemand in hun oor vraagt of ze iets hebben gezien, krijg je onnodige nervositeit. En dat is zeker in het begin te vaak zo geweest.”

Een scheidsrechter zei laatst: de VAR moet zo duidelijk mogelijk zijn.

„Inderdaad. Bij twijfel ben je stil. Ben je wél overtuigd, dan toon je geen twijfel richting de scheidsrechter. Je zegt wat jij vindt: wel strafschop, géén strafschop. Wél rood, geen rood.

„Dat de VAR te vaak onnodig ingreep, kwam door de angst voor het verwijt dat hen ondanks alle tv-beelden iets zou ontgaan. Uit onzekerheid lieten ze de scheidsrechter de beelden dan maar terugkijken. Vergelijk het met autorijden. Heb je 25 jaar je rijbewijs, dan vertrouw je blind op je gevoel. Stap je vervolgens een motor op, dan kijk je wel drie keer opzij voor je wegrijdt.”

Sommige analisten menen dat niet de scheidsrechter maar de VAR eindverantwoordelijk moet zijn, zoals in het hockey. Is dat denkbaar?

„Regels in het hockey zijn eenduidiger, vaak een kwestie van zwart of wit. Voetbalregels bieden veel meer ruimte voor interpretatie. Ook als de VAR beslist, zal je discussie krijgen. Scheidsrechters zijn bovendien degenen die de spelers en trainers op het veld moeten managen. Dat gaat prettiger als ze zelf hun beslissingen kunnen dubbelchecken.

„De VAR is wel eindverantwoordelijk bij feitelijke situaties, zoals buitenspelgevallen en overtredingen die al dan wel of niet in het strafschopgebied werden begaan. Bij basketbal is dat ook zo. Bij de NBA zijn achttien fouten mogelijk en bij negen daarvan heeft de videoarbiter het beslissende oordeel. Bij een driepunter kan hij prima zien of een speler met zijn teen in de cirkel stond.”

Is het effect van de VAR overal gelijk?

„Het zijn vooral de reacties in de media die per competitie verschillen. Sommige landen zijn van oorsprong relaxed met veranderingen. In de VS is het publiek door andere sporten al bekend met videoarbitrage en is de acceptatie groot. Italië is een ander verhaal. Veel emotioneler. Ze besteden daar gerust paginalange artikelen aan de scheidsrechter.

„We zien juist geen verschil in de statistieken. Het aantal reviews per duel is overal gelijk, reviews duren in de meeste competities ook even lang (één minuut). De juistheid van beslissingen is in elke competitie met vijf procent toegenomen tot 99 procent. Op het WK was zelfs 99,5 procent van de beslissingen correct.

„Ik zie de KNVB vooral als pioniers van de VAR, met de Amerikaanse MLS. De KNVB heeft hierin erg veel betekend. En willen we iets nieuws testen, dan gaat de KNVB voorop. Nederland is een land dat vooruit denkt.”

Lees ook: Transparantie rond de VAR zorgt voor meer sentiment

De KNVB heeft Ajax gevraagd om VAR-beelden te tonen op schermen in de Arena, zodat het publiek meer van de besluitvorming meekrijgt. Is dit iets voor de nabije toekomst?

„Wij vinden dat de scheidsrechter altijd eerst zijn beslissing moet kunnen nemen, in alle rust. Wat erna gebeurt, laten wij aan de bonden zelf over. Willen zij VAR-beelden laten zien? Prima. In Amerika geeft de arbitrage beslissingen door aan de stadionspeaker die vervolgens de toeschouwers informeert. Alles is mogelijk.

„Live meekijken zal nooit gebeuren. Althans, zeg nooit nooit. Vijf jaar geleden zei iemand me nog dat de videoarbitrage er nooit zou komen.”

    • Fabian van der Poll