Recensie

Recensie Muziek

Albrecht is een Mahler-specialist van zeldzame klasse

Het was een van de grote wensen van chef-dirigent Marc Albrecht: Mahlers Achtste symfonie. Een crowdfundingsactie maakte dit weekend met 450 musici een onvergetelijke uitvoering mogelijk.

Het Nederlands Philharmonisch Orkest olv Marc Albrecht voert Mahlers Achtste symfonie uit in Het Concertgebouw, Amsterdam, afgelopen zaterdag.
Het Nederlands Philharmonisch Orkest olv Marc Albrecht voert Mahlers Achtste symfonie uit in Het Concertgebouw, Amsterdam, afgelopen zaterdag. Foto Ronald Knapp

Voor Marc Albrecht, de in 2020 vertrekkende dirigent van het Nederlands Philharmonisch/Nederlands Kamerorkest, zit het staartje van zijn chef-schap vol opwindende vuurdopen. Volgende maand dirigeert hij voor het eerst Bachs Matthäus . En dit weekend leidde hij twee glorieuze uitvoeringen van Mahlers Achtste symfonie , vanwege de enorme bezetting ook wel ‘Sinfonie der Tausend’ genoemd.

Lees ook: de strip die NRC recent maakte over Mahlers Achtste symfonie

Sinds Albrecht in 2011 aantrad, passeerden de meeste Mahler-symfonieën de revue. IJzersterke uitvoeringen waren het, die meesleepten door intelligentie en sensitiviteit. Albrechts Mahler doet je houden van Mahler, was de conclusie. Zijn fenomenale en genuanceerde interpretatie van de complexe Achtste sloot daarop aan én bracht een nieuw inzicht: Albrechts Mahler laat je Mahler snappen – wat een weldaad en een springplank bleek voor de waardering van de exuberante, gemakkelijk dichtslibbende Achtste.

Mahlers Achtste symfonie in Het Concertgebouw, olv Marc Albrecht. Foto Ronald Knapp

Dat Albrecht Mahlers Achtste graag wilde uitvoeren, is logisch. Wie als chef met zijn orkest aan Mahler begint, wil de cirkel ook rondmaken. Maar het budget voor de benodigde 126 orkestmusici, 330 koorzangers, orgel en acht solisten moet ergens vandaan komen. Het NedPhO zette al in 2016 een crowdfundings-actie op en stichtte een kring van mecenassen. De twee uitvoeringen dit weekend waren mede daardoor al snel zo stijf uitverkocht dat er live-streams werden opgezet: behalve online was er één te zien in de thuisbasis van het NedPhO, de Amsterdamse Majellakerk (ook uitverkocht) en één in de Grote Kerk Alkmaar (vol).

Hoewel uitvoeringen van Mahlers Achtste zeldzame evenementen zijn, is het nu, toevallig, een toptijd: het Rotterdams Philharmonisch en Philips Symfonie Orkest voerden het werk vorig seizoen uit, het Gustav Mahler Jugendorchester volgt volgend jaar in het Amsterdamse Mahlerfeest onder Daniel Harding – een van de namen die rondzoemen als mogelijke opvolgers van Daniele Gatti.

Maar ook in het licht van al die andere uitvoeringen is Albrecht een Mahler-specialist van zeldzame klasse. De Rotterdamse uitvoering met Yannick Nézet-Séguin was vorig jaar zonder meer overdonderend door helderheid, maar Albrecht werkte met bijna tweehonderd musici meer en slaagde er desondanks in zijn uitvoering fijngetekend en wendbaar te houden. De hymne ‘Veni creator spiritus’ klonk als een fascinerende geluidskolos; waar Mahler het universum bezingt, mogen de decibellen ook donderen. Maar het indrukwekkende hier was juist hoe concessieloos en soepel er geschakeld werd om het contrast tussen opulente liefdesextase en kwetsbare intimiteit aan te scherpen. Hoe cohorten strijkers diep zuchtende lijnen sponnen – als één stem. Hoe het geweldig spelende orkest cruciale motieven als puntjes aan de horizon liet oplichten. En hoe tekstgedreven het prachtige kooraandeel klonk, met een messcherpe dictie waar het verdrijven van de vijand werd bezongen. Zo kon je deze Achtste steeds opvatten als een spoedcursus kamermuziek maken met bijna 500 man.

Beluister hier een podcast over Mahlers Achtste symfonie:

Van de acht uitstekende solisten maakte tenor Klaus Florian Vogt (Pater Marianus) met zijn heldere tenor voelbaar welke hogere zinnen Mahler in trilling wilde brengen. Een onvergetelijke sensatie was het ‘Chorus Mysticus’ uit Goethes Faust II („das Ewig-Weibliche zieht uns hinan.”): fluisterzacht gezoemd door 330 zangers klonk het tenslotte als een onderdompeling in een warm bad van liefde, precies zoals Mahler bedoeld moet hebben.