Timmermans onder vuur in Midden-Europa op weg naar Europese verkiezingen

De Europese verkiezingen komen eraan en dat betekent in Hongarije en Roemenië dat ‘Brussel’ nog wat fanatieker onder vuur wordt genomen. Ook eurocommissaris Frans Timmermans is nu doelwit.

Eurocommissaris Frans Timmermans werd deze week in Hongarije hinderlijk gevolgd en uitgescholden door een journalist.
Eurocommissaris Frans Timmermans werd deze week in Hongarije hinderlijk gevolgd en uitgescholden door een journalist. Foto John Thys/AFP

Voor verschillende Midden-Europese regeringen is de grote vijand tijdens de aanstaande Europese verkiezingen niet de binnenlandse oppositie, maar de Europese Commissie in Brussel. Nadat eerder deze week de Hongaarse regering-Orbán een lasterlijke postercampagne begon tegen Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, is in Roemenië nu aangifte gedaan tegen Frans Timmermans.

Roemeense media meldden donderdag dat een recent ingestelde speciale aanklager een verzoek heeft geregistreerd om Timmermans strafrechtelijk te vervolgen. De tweede man van de Europese Commissie wordt samen met de Europees Commissaris voor Justitie, de Tsjechische Vera Jourova, beschuldigd van „het opzetten van een criminele organisatie, ambtsmisbruik en valsheid in geschrifte”.

De aangifte is gedaan door een in juridische zaken gespecialiseerde website die verbonden is aan de sociaaldemocratische regering en is een reactie op een rapport van de Europese Commissie uit november. Daarin wordt Roemenië – dat de eerste helft van dit jaar het roterende EU-voorzitterschap vervult – verweten dat eerdere justitiële hervormingen zijn teruggedraaid en in de strijd tegen corruptie stappen achteruit zijn gezet. Het oprichten van de speciale aanklager om leden van de rechterlijke macht te vervolgen was één van de punten waar de Commissie kritiek op had. Uitgerekend die officier van justitie heeft nu de aangifte tegen Timmermans ontvangen.

Nieuwe stap

Hoewel het onwaarschijnlijk lijkt dat de aanklacht gevolg krijgt, is het een nieuwe stap in de confrontatie die regeringen in oostelijke lidstaten zoeken met het Europese bestuur in Brussel. De Europese Commissie en het Europees Parlement hebben forse kritiek op, en proberen maatregelen te nemen tegen, de manier waarop de machthebbers in Roemenië, Polen en Hongarije omgaan met de rechtsstaat. En die slaan in aanloop naar de Europese Parlementsverkiezingen in mei steeds fanatieker terug.

Lees ook: Het grote gevaar voor Europa komt nu van binnenuit

Bij die conflicten staan politici uit dezelfde politieke families tegenover elkaar. Liviu Dragnea, de leider van de regerende Roemeense sociaaldemocratische partij PSD, heeft aangekondigd dat hij op het congres van de centrum-linkse groep dit weekeinde niet op de foto wil met zijn eigen Spitzenkandidat Timmermans. De oud-PvdA-minister is namens de sociaaldemocraten de voornaamste kandidaat voor de volgende Europese Commissie. Binnen de christen-democraten is al langer de vraag of de Fidesz-partij van de Hongaarse premier Viktor Orbán binnen de gelederen te handhaven blijft. „Genoeg is genoeg”, zei Commissievoorzitter Juncker daar zelf deze week over.

Juncker, de meest prominente christen-democraat in Brussel, is sinds deze week middelpunt van een, naar verluidt ruim 30 miljoen euro belastinggeld kostende, campagne van de Hongaarse regering. In het hele land zijn posters opgehangen waarop Juncker, samen met de miljardair en filantroop George Soros, staat afgebeeld als „bedreiging voor de veiligheid van Hongarije”. Orbán schetst de aanstaande Europese verkiezingen als een strijd tussen zijn eigen soevereiniteit en vermeende druk uit Brussel om meer vluchtelingen in Hongarije te laten opvangen. De teksten op de poster zijn door de Europese Commissie veroordeeld als „schokkend” en „een belachelijke samenzweringstheorie”.

Tot nu toe worden zowel de autoritaire maatregelen van Orbán in eigen land als zijn uithalen naar Europese leiders getolereerd omdat elke stem telt in de strijd om in mei de grootste groep in het Europees Parlement te blijven.

Sargentini

De Hongaren hebben het overigens niet alleen op Juncker gemunt. Eerder werd GroenLinks-Europarlementariër Judith Sargentini op soortgelijke posters afgebeeld, nadat het Europees Parlement op haar initiatief een strafprocedure tegen Hongarije begon. Ook Timmermans – die in tegenstelling tot Juncker en Sargentini niet dit jaar uit Brussel wenst te vertrekken – en Orbán vallen elkaar regelmatig aan.

Timmermans was afgelopen weekend in Boedapest om de sociaaldemocratische partij daar te ondersteunen in haar verkiezingscampagne voor Europa. Tijdens zijn bezoek werd hij hinderlijk gevolgd door mannen die hem filmden met hun telefoons en werd hij door een Hongaarse journalist uitgemaakt voor leugenaar. „De vijandigheid van de regeringspartij en de bijbehorende pers had ik kunnen verwachten”, zei hij tegen De Telegraaf. „En toch blijft het vreemd dit te moeten ervaren in een EU-lidstaat.”