Ter ere van Napoleon

In publicaties die het met de waarheid niet zo nauw nemen, kun je drie schaakpartijen vinden die gespeeld zouden zijn door Napoleon Bonaparte, de eerste Franse keizer. Serieuze historici menen dat die partijen uit de duim zijn gezogen of misschien wel eens zijn gespeeld, maar dan niet door Napoleon.

Hij was een schaakliefhebber, maar erg sterk schaakte hij niet. Een Britse historicus schreef: „Het eiste alle hoffelijkheid van zijn gevolg om te vermijden dat ze hem zouden verslaan, een simpele misleiding die hij soms in de gaten had.”

Ja, met potentaten die miljoenen eenvoudige stervelingen tussen hun kaken vermalen moet je voorzichtig zijn. De Engelse schaakmeester Harry Golombek was in 1948 als journalist bij het wereldkampioenschap in Moskou en vroeg aan een Russische generaal of Stalin ook schaakte. Die antwoordde tactvol: „Niemand van ons heeft hem ooit aan het schaakbord gezien, maar wij zijn er van overtuigd dat hij zeer sterk speelt.”

Omdat het 250 jaar geleden is dat Napoleon werd geboren (overigens pas in augustus), nodigde de Franse stad La Roche-sur-Yon, dat tussen 1804 en 1870 Napoléon heette, de sterkste Franse speler Maxime Vachier-Lagrave en onze Jorden van Foreest uit om te schaken om de Trophée Napoléon. Ze speelden zeven vluggerjes. Twee gewone, twee Fischerrandom, twee partijen die begonnen met de zogenaamde Napoleon opening 1. e4 e5 2. Df3, en een blindpartijtje. Maxime Lagrave won met 4½ -2½.

Na de nederlaag ging Jorden naar Moskou voor het Aeroflot Open, waar meteen een nieuwe schrik kwam: tijdens de eerste ronde werd de speelzaal geëvacueerd na een telefonische bommelding. Buiten klaagde iemand dat hij net een openingsnieuwtje had gebracht dat nu waardeloos was geworden. In Moskou werden die dag meer hotels, bioscopen en theaters ontruimd, maar de volgende dag kon het Aeroflottoernooi gewoon verdergaan.

Dit is een goede gelegenheid om een klassiek matprobleem te laten zien van de Rus Alexander Petrov, met de titel ‘De terugtocht van Napoleon I uit Moskou’. Met het grootste leger dat Europa ooit gezien had, nam Napoleon in september 1812 Moskou in, maar al de volgende maand moest hij door branden, kou en voedselgebrek de terugtocht aanvaarden.

Bij Petrov zitten wits paarden zwarts koning achterna zoals de Russische kozakken in 1812 de Franse keizer. Op de zesde zet mist wit een direct mat. Dat deed Petrov met opzet, omdat het volgens sommige historici in 1812 ook zo was gegaan. De Russen hadden Napoleon al gevangen kunnen nemen bij de rivier de Berezina, maar lieten hem ontsnappen.

Ongeveer een miljoen mensen kwamen om door Napoleons catastrofale Russische veldtocht. Ik denk niet dat de kunstige constructie van Petrov, die de Franse nederlaag viert, bij het napoleontische schaakfeest in La Roche-sur-Yon vertoond is.

Zie diagram

Wit begint en geeft mat in 14 zetten. Alexander Petrov, 1824

1. Pd2+ Ka2 2. Pc3+ Ka3 3. Pdb1+ Kb4 4. Pa2+ Kb5 5. Pbc3+ Ka6 6. Pb4+ De slag bij de Berezina. Hier verzuimen de Russen om met 6. Da8 mat te geven. 6...Ka7 7. Pb5+ Kb8 8. Pa6+ Kc8 9. Pa7+ Kd7 10. Pb8+ Ke7 11. Pc8+ Kf8 12. Pd7+ Kg8 13. Pe7+ Kh8 14. Kg2 (14. Kg3 doet het ook) mat.

Opgave