Opinie

    • Mirjam de Winter

Smijtfiets

Het was een van de grootste ergernissen van de afgelopen paar jaar: de ‘smijtfiets’ van oBike. In parken, heggen, op pleinen, in singels en voortuinen; overal werden die geel/grijze deelfietsen door gebruikers neergesmeten. Ze blokkeerden stoepen, namen openbare fietsparkeerplekken in beslag en gesloopte exemplaren bleven vaak maanden liggen, zonder wiel, stuur of zadel. Omdat oBike (een Aziatische start-up) het kennelijk zelf niet in de hand had en de gemeente in eerste instantie niet wilde ingrijpen, organiseerden geërgerde bewoners zelf opruimacties en ‘verhuisden’ de fietsen eigenhandig naar een andere straat of stadsdeel. Pas toen er in korte tijd nog veel meer aanbieders van deelfietsen bij kwamen, beloofde de gemeente er paal en perk aan te stellen en kondigde ze in 2017 al een strenger beleid aan. Geen idee waarom het zo lang moest duren, maar afgelopen week presenteerde Groen Links-wethouder Judith Bokhove dan eindelijk het gemeentelijk deelfietsplan, dat overigens volgend jaar pas ingaat. Een beetje laat, want de ‘gele plaag’ van oBike is in de tussentijd al vanzelf verdwenen. Niemand weet wat er precies met de Aziatische onderneming is gebeurd, maar stilletjes lijkt de fiets uit het straatbeeld te zijn verdwenen. Hier en daar slingeren er nog wat rond, en op Marktplaats worden ze zelfs te koop aangeboden. Kapotte of foutgeparkeerde exemplaren zijn door de gemeente uiteindelijk opgehaald en deels vernietigd. Waarmee het totaal aantal deelfietsen in de stad afgelopen jaar bijna is gehalveerd (tot ongeveer 2.500) en ook de ergernis onder de Rotterdammers weer een beetje is afgenomen.

Andere aanbieders (MoBike, GoBike, Flickbike en Donkey Republic) lijken het beter te hebben geregeld, maar toch wil de gemeente vanaf 2020 strenger gaan handhaven. Aanbieders moeten een vergunning aanvragen en vantevoren worden vooral afspraken gemaakt over het stallen en parkeren van de deelfietsen, met ook meer vaste parkeerplaatsen (‘docking stations’) bij ov-punten en toeristische attracties bijvoorbeeld. Maar het is vooral belangrijk om weer draagvlak te creëren onder de Rotterdammers, weet ook de gemeente, nu het imago van de deelfiets dankzij oBike een flinke deuk heeft opgelopen. Toch vraag ik me af of de deelfiets in Rotterdam ooit écht een succes kan worden en er door commerciële partijen überhaupt geld mee te verdienen valt. Het aantal toeristen groeit weliswaar, maar de situatie hier is natuurlijk onvergelijkbaar met andere (wereld)steden waar de deelfiets wel een succes is. Aanbieders moeten dus vooral de Rotterdammers zelf zien te verleiden, maar die hebben bijna allemaal al een eigen fiets of pakken nog te vaak de auto. Op Zuid valt er wellicht nog wat te winnen, maar dat vraagt om een ware cultuuromslag onder inwoners, al was het al omdat een deel ervan niet eens kán fietsen. Maar laten we vooral de moed niet opgeven, want het idee – met het Amsterdamse wittefietsenplan uit 1965 een Nederlandse uitvinding bovendien! – is uiterst sympathiek en verdient natuurlijk een herkansing. Zolang er genoeg plek over blijft voor het stallen van mijn eigen fiets en ik ze maar nooit meer uit mijn heg hoef te vissen.

Mirjam de Winter (@mirjamdewinter) is freelance journalist en stadsgids in Rotterdam.