Onderzoek naar rol justitieministers in zaak-Poch

Eerder kwam naar buiten dat voormalig minister Hirsch Ballin (CDA) zich persoonlijk zou hebben bemoeid met het onderzoek naar de rol van oud-piloot Poch bij de ‘dodenvluchten’ in Argentinië.

De oud-piloot van Transavia geeft na zijn vrijlating in 2017 een persconferentie op Schiphol.
De oud-piloot van Transavia geeft na zijn vrijlating in 2017 een persconferentie op Schiphol. Foto Remko de Waal/ANP

Voormalig advocaat-generaal bij de Hoge Raad Ad Machielse gaat onderzoeken welke rol de Nederlandse Staat heeft gespeeld in de vervolging van oud-Transaviapiloot Julio Poch. Dat schrijft minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, VVD) vrijdag in antwoord op Kamervragen.

Poch werd in 2017 na acht jaar gevangenis in Argentinië vrijgesproken van betrokkenheid bij de zogenoemde dodenvluchten waarmee eind jaren zeventig onder het militaire regime van Jorge Videla politieke tegenstanders werden vermoord.

Lees ook een interview met Julio Poch in de Argentijnse gevangenis (2011): Julio Poch: ‘Ik had alleen mezelf in zee kunnen werpen’

Rol Hirsch-Ballin

Een van de onderzoeksvragen is of justitieministers zich hebben bemoeid met het strafrechtelijke onderzoek naar de voormalige piloot. Het radioprogramma Argos bracht in november vorig jaar naar buiten dat oud-minister Ernst Hirsch Ballin (CDA) in 2007 zich persoonlijk had ingelaten met het onderzoek. Hij zou de politie opdracht hebben gegeven om te achterhalen of Poch betrokken zou zijn geweest bij de dodenvluchten. Het is uitzonderlijk dat een minister zich actief bemoeit met strafrechtelijke onderzoeken. Bijna altijd bepaalt het OM zelfstandig of het overgaat tot een onderzoek.

Het onderzoek van Machielse richt zich ook op de vraag “welke overwegingen een rol hebben gespeeld” bij het standpunt dat eventuele vervolging van Poch in Argentinië “meer in de rede lag dan een vervolging in Nederland”. Dat schrijft minister Grapperhaus in antwoord op vragen van D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma.

Claim vijf miljoen

Oud-piloot Poch - die zowel een Argentijns als een Nederlands paspoort heeft - werd in 2009 met hulp van Nederland aangehouden en overgebracht naar Argentinië, ondanks het ontbreken van een uitleveringsverdrag. Nederland gaf de gegevens door van de laatste vlucht die Poch maakte voordat hij met pensioen ging. In de Spaanse stad Valencia werd de Transaviapiloot gearresteerd en uitgeleverd aan Argentinië.

Na zijn vrijlating eiste Poch een schadeclaim van 5 miljoen euro voor de rol die de Nederlandse staat speelde in zijn vervolging. De claim werd eind oktober vorig jaar niet erkend door minister Grapperhaus.

Getuigenissen van oud-collega’s bij Transavia vormden het begin van het strafrechtelijke onderzoek. In 2003 zou Poch tijdens een diner in Bali hebben gepraat over zijn werk als piloot bij de junta in Argentinië. Tegenstanders van het militaire regime van Videla werden boven zee uit vliegtuigen gegooid. Uiteindelijk werd er geen bewijs gevonden voor de aantijgingen tegen Poch. De oud-piloot publiceerde dit jaar zijn memoires: Acht jaar onschuldig vast.

Correctie (22-02-2019): In eerder bericht was de naam van voormalig advocaat-generaal bij de Hoge Raad Ad Machielse verkeerd geschreven. Dat is aangepast.