In Rusland zijn veel strafzaken nep, ‘besteld’ door de concurrent

Amerikaanse investeerder in Rusland Het strafrecht wordt in Rusland steeds vaker misbruikt in zakelijke conflicten. Ook de zaak tegen Michael Calvey roept vragen op.

De opgepakte Amerikaanse investeerder Michael Calvey in een verdachtenkooi in een Moskouse rechtszaal.
De opgepakte Amerikaanse investeerder Michael Calvey in een verdachtenkooi in een Moskouse rechtszaal. Foto Alexander Zemlianichenko / AP

‘Een noodtoestand voor de economie”, noemde oud-minister van Financiën Aleksej Koedrin het. Het huidige hoofd van de Russische Rekenkamer was deze week het meest uitgesproken over de arrestatie van de Amerikaanse investeerder Michael Calvey in Moskou.

Maar Koedrin was niet de enige die het opnam voor Calvey. Vrijwel de hele Russische zakenwereld heeft zich inmiddels achter de directeur van de Moskouse investeringsmaatschappij Baring Vostok geschaard. Zoals oud-minister van Economische Zaken German Gref, tegenwoordig bestuursvoorzitter van de Sberbank. En Boris Titov, de ombudsman van het Russische bedrijfsleven. „De situatie rond Baring Vostok heeft de zakenwereld geschokt en tot grote verontwaardiging geleid”, zo schreef Titov in zakenkrant Vedomosti.

Lees ook: Amerikaanse directeur Baring Vostok opgepakt om fraude

Vorige week werden Michael Calvey en vijf anderen opgepakt. Volgens de Russische aanklager hebben de zes verdachten in totaal 2,5 miljard roebel (38 miljoen dollar) verduisterd in een verdachte aandelentransactie rond de Vostotsjny-bank. Analisten en zakenmensen zien geen aanwijzingen voor fraude, maar voor iets heel anders: misbruik van het strafrecht in een zakelijk conflict.

Besteld door concurrent

Zoiets is in Rusland schering en inslag. In Rusland zijn rechters niet zelden corrupt, en laat de openbaar aanklager zich soms voor het karretje spannen van de hoogste bieder. In zijn laatste jaarverslag aan president Poetin (over 2017) meldt ombudsman Titov dat het aantal strafzaken tegen ondernemers ieder jaar stijgt, maar dat slechts een klein deel leidt tot een vonnis. Met andere woorden: veel strafzaken zijn nep, ‘besteld’ door de concurrent.

Afgelopen woensdag liet de Russische president Vladimir Poetin zich nog eens uit over het probleem, tijdens zijn jaarlijkse rede voor de Russische Doema en de Federatieraad. „Het bonafide bedrijfsleven mag niet de hele tijd in strafprocedures terechtkomen”, zei Poetin tijdens zijn ‘State of the Union’. Toch is dat precies wat er gebeurt.

De inzet van verzonnen aangiftes bij zakenruzies moet stoppen, vindt ombudsman Boris Titov

Baring Vostok is een van de grootste investeringsfondsen in Rusland. Sinds de oprichting in 1994 hebben oprichter Calvey en zijn collega’s 3,7 miljard dollar aangetrokken – vooral van westerse investeerders. Baring Vostok stak geld in bekende bedrijven als telecombedrijf Vimpelcom en Yandex (het Russische Google). Topman Michael Calvey (51) werd door zijn zakenpartners deze week unaniem omschreven als integere ondernemer.

Volgens de Russische aanklager hebben de Amerikaan en zijn medeverdachten ‘samengespannen’ om geld weg te sluizen uit de Vostotsjny-bank. Vostotsjny had 45 miljoen dollar geleend aan een deurwaardersbedrijf dat in handen was van Baring Vostok. Op een aandeelhoudersvergadering in 2017 stelde Calvey voor om die schuld af te betalen door het overhevelen van 59,9 procent van de aandelen van een ander bedrijf uit Baring Vostoks portefeuille: de Luxemburgse International Financial Technology Group (IFTG). Volgens de Russische justitie waren die aandelen zo goed als niets waard – zodat de Vostotsjny-bank ernstig zou zijn benadeeld.

Maar is dat zo? Eind 2016, zo blijkt uit het jaarverslag, beschikte IFTG over activa ter waarde van 37 miljoen dollar, en maakte het bedrijf een winst (voor belastingen) van 22,7 miljoen. De bewering van justitie dat de aandelen van IFTG oud papier waren, lijkt dus nogal voorbarig.

Onder de norm

Baring Vostok vecht al langer een conflict uit over de financiële huishouding van de Vostotsjny-bank. Dat conflict ontstond na de fusie met de noodlijdende Joeniastroem-bank van ondernemer Artjom Avetisjan. Joeniastroem zat zwaar in de problemen. De fusie met de meer kapitaalkrachtige Vostotsjny-bank loste die problemen echter niet op – integendeel. Uit een evaluatie van Russische Centrale Bank blijkt dat de solvabiliteit van de nieuwe fusiebank zwaar onder de norm is. Volgens het rapport van de Centrale Bank werd er na de fusie een enorm bedrag, 312 miljoen dollar (55 procent van de leningenportefeuille), uitgeleend aan twee groepen bedrijven – firma’s die grotendeels in handen waren van Avetisjan of zijn zakenvrienden.

Lees ook: Russen vrezen corrupte ‘kerstpakketten’

Wie was er nu bezig met het leegroven van de Vostotsjny-bank: Baring Vostok of Avetisjan?

Ombudsman Titov durft het nog niet met zekerheid te stellen, maar één ding weet hij wel: dit soort conflicten moet worden beslecht via arbitrage, of via een civiele procedure.

Het inzetten van verzonnen aangiftes bij zakenruzies moet stoppen, zo schrijft hij in Vedomosti. „Dit is een serieus ethisch probleem van ons zakenklimaat en voor onze overheid.”

Afgelopen donderdag werd Calvey officieel in staat van beschuldiging gesteld. De Amerikaanse investeerder riskeert 10 jaar gevangenisstraf. Een oproep van ombudsman Titov om de voorlopige hechtenis van de Amerikaan om te zetten, werd niet ingewilligd. Michael Calvey zit in de cel. En dat is een belangrijk signaal aan buitenlandse investeerders: zakendoen in Rusland kan gevaarlijk zijn.