Hier woont Big Brother

Smart City Met smart cities als Songdo en Pangyo probeert Korea het overvolle Seoul te ontlasten. Hoe ziet de stad van de toekomst eruit? En wie wil er wonen?

In de Koreaanse smart city Songdo wordt de openbare ruimte via honderden bewakingscamera’s in de gaten gehouden.
In de Koreaanse smart city Songdo wordt de openbare ruimte via honderden bewakingscamera’s in de gaten gehouden. Foto Jean Chung for Rittal GmbH & Co. KG

Een stad bouwen, laat dat maar aan Koreanen over. Op de plek waar de 150 meter hoge G-Tower staat, zakte je vijftien jaar geleden tot aan je knieën in het moeras weg. Nu kijk je vanaf de 27ste verdieping over Songdo, Korea’s bekendste smart city. Landinwaarts hoge flats tot aan de heuvels van Seoul, richting zee zie je kilometerslange bruggen die de eilanden onderling verbinden. Aan je voeten ligt de stad met kaarsrechte tienbaanswegen en een prachtig park: Central Park. Want Songdo zou graag een metropool als New York willen zijn. Manhattan aan de Gele Zee.

In de muur van de G-Tower staat een citaat van de Engelse dichter William Cowper gebeiteld: God made the country, and Man made the Town. Toen de Koreaanse overheid in 2004 besloot een futuristische stad te bouwen op 50 kilometer ten westen van Seoul, waren de ambities groot. Songdo moest ‘de brug tussen Japan en China’ worden, was het plan, ‘met 30 procent van de wereldbevolking op slechts drie uur vliegafstand’. Een speciale economische zone van 124 vierkante kilometer zou bedrijvigheid uit heel Noordoost-Azië moeten aantrekken.

Het hele gebied bestaat uit drie gedeelten, waaronder het eiland met de internationale luchthaven, en valt onder de regio Incheon. De kosten van het project worden geschat op 40 miljard dollar (35 miljard euro).

Geen vuilnisbakken

Wat maakt Songdo een slimme stad? Het ‘smart’ zit ’m vooral in publieke diensten – verkeersveiligheid, misdaadpreventie, milieubescherming en rampenbestrijding. Je ziet in Songdo dus geen futuristische bezorgrobots of -drones, geen zelfrijdende auto’s, geen dokters die je op afstand kunnen opereren.

De aanleg van een compleet nieuwe stad in een nieuwe polder heeft voordelen: je kunt de intelligentie vanaf de tekentafel inbouwen. Veel bewoners kunnen op afstand de temperatuur en verlichting van hun appartement regelen. Een ondergronds buizenstelsel ‘zuigt’ het afval weg uit woningen – vuilnisbakken of reinigingswagens zijn niet nodig. De wegen zijn breed en ruim opgezet. Op kruispunten hangen sensoren die de luchtkwaliteit meten – veel van die gegevens zijn online beschikbaar. Er is gratis wifi en er zijn bewakingscamera’s. Heel veel bewakingscamera’s.

Elke bushalte heeft een camera en een alarmknop. Interactieve borden waarschuwen reizigers als de bus een paar minuten te laat is, maar ook als een aardbeving of wervelstorm dreigt.

Hier woont Big Brother

Alle data die de stad produceert worden verwerkt via een centrale database en eigen software. Inmiddels is het smartcitysysteem van Songdo verkocht aan steden in Ecuador, Vietnam, India en Saoedi-Arabië, vertelt Lee Sang-ho trots. Hij geeft leiding aan het controlecentrum op de derde verdieping van de G-Tower.

Deze slimme stad slaat veel data van zijn bewoners op – drie petabyte per maand, vooral video – en met die gegevens moet voorzichtig worden omgesprongen zegt Lee Sang-ho. „Onze servers staan hier, in deze toren. Dit soort systemen bevatten gevoelige data van bewoners, die moet je niet bij Google of Amazon stallen.”

Er gaat een elektrisch gordijn open en Lee Sang-ho toont de enorme controlekamer. De eerste gedachte die opkomt: hier woont Big Brother dus. Tientallen medewerkers, onder wie politieagenten, houden elk 130 bewakingscamera’s in de gaten. Warmtegevoelige camera’s controleren op brand in de woontorens.

Voor misdaadpreventie wordt geen gezichtsherkenning gebruikt. Lee Sang-ho: „Dat doen ze in China misschien, maar in Korea is dat niet toegestaan.” Nummerborden van auto’s worden wel geanalyseerd en na dertig dagen gewist.

Geen trekpleister

Op de folder van het Songdo-gebied staat, in wankel Engels: information coming like ocean, happiness coming like wave. Ofwel: hoe meer data ze delen, des te prettiger mensen zich voelen. De wens lijkt de vader van de gedachte, want Songdo is geen trekpleister. Hier moeten in 2022 meer dan een half miljoen mensen wonen, en de officiële teller is net voorbij de helft, vertelt Lee Sang-ho. Dat lijkt een optimistische schatting; volgens andere berichten woonden er begin 2018 ruim 100.000 mensen in Sondo.

Hijskranen staan bij drie nieuwe woontorens met de veelzeggende naam American Town. De gebouwen bieden 3.600 luxeappartementen die Amerikanen naar Songdo moeten lokken, bij voorkeur Koreanen die naar de VS emigreerden en naar hun geboorteland terugverlangen.

Vergeleken met Seoul zijn deze woningen betaalbaar en ruim, en er is veel groen in de buurt. Er zijn fietspaden, veel openbaar vervoer. De architectuur is elegant, de lucht relatief schoon.

En toch loopt het niet storm. Songdo heeft een winkelcentrum, een park en een golfbaan maar blijft een stille zakenstad, zeker ‘s avonds. Een Australiër schreef op een reissite: „Ik voelde me er eenzaam, in the middle of nowhere.”

Songdo is zeker niet meer het ‘Tsjernobyl’ of de ‘spookstad’ waar bezoekers in het verleden op afknapten, maar mist nog karakter. Dat is lastig in een stad waar iedereen continu in de gaten gehouden wordt. Weliswaar hangt Seoul ook vol met camera’s, maar die stad heeft tenminste de snelle polsslag die je van een metropool verwacht.

Dat is de les van Songdo: in vijftien jaar kun je een smart city uit de grond stampen, maar het vergt veel meer tijd om een stad met een hart te bouwen.