Opinie

Boekwerker op een Waddeneiland

Michel Krielaars

In boekhandel Het Open Boek in het Texelse Den Burg is vrijwel iedereen uitgestald die er in de literatuur toe doet en deed: Boris Pasternak, Marga Minco, Franca Treur, Ilja Leonard Pfeijffer, Elena Ferrante, Tommy Wieringa, Maria Vlaar, Javier Marías, Jaan Kross, Margriet de Moor, Karel van het Reve, Sally Rooney, Pieter Waterdrinker, en natuurlijk Jan Wolkers, die van 1980 tot zijn dood in 2007 op Texel woonde. Van hem heeft Het Open Boek in 1999 zelf Omringd door zee uitgegeven, vier gebundelde radiocolumns over zijn belevenissen op het Waddeneiland in de jaren zeventig, toen hij er met zijn vrouw Karina een vakantiehuisje huurde bij mevrouw Boon.

Mevrouw Boon was een lokale beroemdheid. In april 1945 had ze de op het eiland gelegerde Georgische soldaten geholpen, die tegen hun Duitse bevelhebbers waren gaan muiten omdat ze niet tegen de oprukkende geallieerden wilden vechten. Na de oorlog werd mevrouw Boon in Georgië voor haar heldenmoed als een heldin onthaald.

In zijn column ‘Een schip en een ster’ vertelt Wolkers hoe Karina en hij bij mevrouw Boon thuis de twee kiloblikken kaviaar moesten opeten, die ze van haar Georgische gastheren cadeau had gekregen. Zelf verafschuwde de Texelse boerin de glibberige eitjes, die ‘de smaak van haar warme eten bedierven’. Maar die avond stonden op tafel de geopende blikken met soeplepels ernaast te wachten op haar gasten.

„Dit boekje was een succes”, zegt boekhandelaar Theo Timmer. „Het is inmiddels al aan zijn negende druk toe.”

Timmer is al veertig jaar eigenaar van Het Open Boek. Zijn winkel, die hij met zijn vrouw bestiert, loopt uitstekend, wat volgens hem deels komt doordat hij selectief inkoopt en weet wie zijn klanten zijn. „Grote voorraden kunnen je nekken”, zegt hij. „Beter kun je kleine aantallen van nieuwe titels inkopen en bijbestellen als het nodig is.”

Gunstig voor Timmers nering is ook dat het winkelpand inmiddels zijn eigendom is en hij de boel nooit heeft verbouwd. „Alleen de boekenkasten hebben we opnieuw geverfd toen we hier introkken. Zo houd ik de kosten laag en heb ik me nooit in de schulden hoeven steken.”

En dan organiseert Timmer ook nog tentoonstellingen in zijn winkel. Zo hangt er nu werk van Peter Vos, Charlotte Mutsaers, Theo van Hoytema en Jan Wolkers.

„Ik ben een boekwerker”, zegt hij over die mix aan activiteiten. „Dat betekent dat we hier met boeken werken, maar dat het lang niet altijd om handel draait.”

Dan haalt hij een door hem uitgegeven pronkstuk uit de kast: Perry Morees Kikkertje lief. Brieven van Aagje Luijtsen geschreven aan haar man Harmanus Kikkert, stuurman in dienst van de VOC. Het boek bevat negentien brieven van een Texelse zeemansvrouw aan haar man, die in 1776 voor twee jaar na Indië vertrok. Op de terugweg werd Kikkerts schip gekaapt door de Engelsen, met wie de Republiek toen in oorlog was. „Die brieven werden als oorlogsbuit mee naar Engeland genomen en belandden in het Nationale Archief”, vertelt Timmer. „Daar werden ze twee eeuwen later door VOC-historicus Moree ontdekt. Het is een unieke vondst, die laat zien hoe het alledaagse leven op dit eiland toen was.”

Voor de liefhebber meldt de inventieve boekwerker nog dat het boek is uitverkocht, maar soms tweedehands opduikt.