Ministerie gaat mogelijke misstanden bij IND onderzoeken

Immigratie- en Naturalisatiedienst Hoge werkdruk bij de IND leidt ertoe dat asielzoekers met een crimineel verleden ten onrechte hun vergunning mogen houden, aldus een klokkenluider.

Een asielzoekerscentrum in het voormalige belastinggebouw in Nijmegen. Foto Flip Franssen
Een asielzoekerscentrum in het voormalige belastinggebouw in Nijmegen. Foto Flip Franssen

Het Ministerie van Veiligheid en Justitie stelt een onderzoek in naar mogelijke misstanden bij de Immigratie en Naturalisatiedienst (IND). Volgens een klokkenluider, een ervaren medewerker van de dienst, leidt personeelstekort en de hoge werkdruk bij de IND ertoe dat asielzoekers met criminele antecedenten ten onrechte hun asielvergunning mogen houden.

Ook zouden volgens de klokkenluider – tegen de regels in – asielzoekers die hebben gelogen over hun identiteit en nationaliteit in bescherming worden genomen door de IND. Daarnaast zouden onbevoegde IND-medewerkers beslissingen hebben ondertekend om zo wachtlijsten bij de dienst weg te kunnen werken.

Staatssecretaris Mark Harbers (VVD) heeft de Tweede Kamer donderdag geïnformeerd over de onderzoekscommissie. Die is „gelet op het belang van een onafhankelijke beoordeling” buiten het ministerie gevestigd en bestaat uit drie man. Voorzitter is Johan de Leeuw, voormalig secretaris-generaal bij het ministerie van Sociale Zaken. Aanleiding is volgens Harbers een melding van eind december vorig jaar van mogelijke misstanden bij het beoordelen van asielaanvragen.

‘Vergunningen in strijd met de wet’

In het zogeheten instellingsbesluit van de commissie wordt dit verder uitgewerkt. Een van de meldingen van de klokkenluider betreft het verwijt dat de IND „vergunningen in strijd met de wet en beleid en op oneigenlijke gronden” niet zou intrekken, „met als doel te voorkomen dat de behandeling van deze zaken te veel tijd en inspanning gaat vergen”.

De klokkenluider is de tweede die bij het Ministerie heeft geklaagd over het slechte functioneren van de IND. In januari werd een eerdere melder van misstanden bij de IND gerehabiliteerd. Een onderzoek van een commissie onder leiding van ex-topambtenaar Maarten Ruys stelde vast dat de IND slecht was omgegaan met de man die – terecht en te goeder trouw – de slechte bereikbaarheid en povere dienstverlening van de IND had aangekaart.

De man werd na zijn melding tijdelijk overgeplaatst naar een volgens betrokkenen ‘onbetekenende positie’ en vervolgens door het IND-management en collega’s met de nek aangekeken. Ruys oordeelde begin januari dat de IND „tekortschoot” in haar zorgplicht voor de melder.

Nogmaals beoordelen

De huidige klokkenluider heeft eveneens problemen met zijn werkgever. De man werd vorig jaar geschorst door de dienst nadat hij een conflict kreeg met zijn leidinggevende over het beoordelen van bezwaarschriften van statushouders. Volgens de man kreeg hij van zijn chef een dienstbevel om dossiers die hij eerder al had behandeld nogmaals te beoordelen en te ondertekenen. Hierdoor konden wachtlijsten bij de IND sneller worden weggewerkt. Volgens zijn chef zat het precies andersom en ondertekende de man op eigen houtje bezwaarschriften, waarbij hij ten onrechte de naam van collega’s gebruikte.