EU-bezoek aan Sisi, een en al ongemak

Top EU-Arabische Liga Zondag zal een EU-delegatie, onder wie Rutte, de Arabische Liga bezoeken in Egypte om te praten over migratie. „Geen Nederlander ligt ervan wakker.”

De Franse president Macron verwelkomt de Egyptische president Abdel Fattah al Sisi, in Parijs, in 2017.
De Franse president Macron verwelkomt de Egyptische president Abdel Fattah al Sisi, in Parijs, in 2017. Foto Philippe Wojazer/Reuters

Met tegenzin reizen zondag Europese regeringsleiders naar de tweedaagse EU-Arabische Liga-top in de Egyptische badplaats Sharm El-Sheikh. Het is voor het eerst dat deze top wordt georganiseerd. En het ongemak is groot. Want: wie wil er op de ‘familiefoto’ met Arabische leiders die verantwoordelijk zijn voor een repressief regime in hun land?

Gastheer Abdel Fattah al Sisi, president van Egypte, liet de afgelopen maanden tientallen activisten oppakken vanwege kritiek op zijn beleid. Het ongemak is er ook met een ander lid van de Arabische Liga: de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. Hij wordt in het Westen beschouwd als de kwade genius achter de moord op journalist Jamal Khashoggi.

Toch schuiven de meeste leiders zondag in Egypte aan. „Europa wil in gesprek blijven met de Arabische landen die zich bereid hebben verklaard om migranten richting de EU tegen te houden”, zegt Midden-Oosten-expert Koert Debeuf, directeur van de Brusselse denktank Tahrir.

„Migratiedeals sluiten” is ook volgens de woordvoerder van premier Rutte de reden om aanwezig te zijn. „Als je alleen nog wil reizen naar landen die lijken op ons in West-Europa, dan kom je nergens meer.”

Naar het voorbeeld van de ‘Turkije-deal’ – Turkije houdt migranten tegen, in ruil voor financiële steun vanuit de EU – werden met landen van de Liga zoals Egypte, Libië, Marokko en Algerije afspraken over migratie gemaakt. Bij haar bezoek vorig jaar aan Egypte prees de Duitse bondskanselier Angela Merkel Sisi om zijn „stabiliserende rol” in het Midden-Oosten. Merkel beloofde meer economische samenwerking met Egypte.

„De Europese leiders hebben de Arabische leiders meer nodig dan andersom”, zegt Debeuf. „Want als de migratiestromen weer gaan stijgen, verliezen Europese leiders thuis de verkiezingen. De Liga heeft in dat opzicht Europa in de tang.”

Ook Italië en Frankrijk hebben belang bij een goede verstandhouding met gastland Egypte. Het Italiaanse energiebedrijf ENI is betrokken bij de recente vondst van een gasveld in de Middellandse Zee, vlak voor de Egyptische kust. De Franse president Emmanuel Macron reist regelmatig naar Egypte dat afnemer is van Franse Rafale-gevechtsvliegtuigen.

Het is voor de Europese leiders „nog een geluk”, zegt Debeuf, dat de Soedanese president Al Bashir niet naar de top komt. Tegen hem is door het Internationaal Strafhof vervolging ingesteld wegens genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden in Darfur. Tegelijk laten landen als België Soedanese identificatieteams toe om Soedanese ‘transitmigranten’, die in het Brusselse Maxiliaanpark hun toevlucht zoeken, te screenen. „België werkt dus samen met de meest criminele geheime politie ter wereld”, zegt Debeuf.

Lees ook: Ook een gitarist mag Sisi niet bespotten

Volgens hem is het profijt van de top er vooral voor de Liga. „Op de foto mogen met Europese leiders geeft Arabische dictators en kroonprinsen legitimiteit. Kroonprins Bin Salman zal trots poseren naast de Europeanen.”

Voor negatieve westerse publiciteit hoeven Rutte en zijn Europese collega’s niet te vrezen, zegt Debeuf. „Geen Nederlander ligt er van wakker dat in Egypte of Saoedi-Arabië dingen gebeuren die haaks staan op onze ‘Europese waarden’. Kiezers in Europa zijn bezorgder over migratie hun kant op, dan over mensenrechtenschendingen ergens ver weg.” Het wordt „vooral een symbolische top” die geen gezamenlijke verklaring oplevert.

Begin februari ontstond al onenigheid onder EU-ministers van Buitenlandse Zaken die in Brussel de top voorbereidden met hun Liga-collega’s. De EU-ministers streefden toen naar een gezamenlijke verklaring over migratie-afspraken met de Liga. Maar anti-migratielanden Polen en Hongarije hielden dat tegen.

Een verdeelde EU dus, die naar Sharm El-Sheikh afreist. Voor de regering-Rutte is dit geen bezwaar. „Er valt genoeg te praten op zo’n top, in bilateraaltjes, één-op-één.”

Correctie 22 februari 2019: In een eerdere versie van dit artikel werd meneer Debeuf meneer Deboef genoemd. Dat is in deze versie aangepast.