De banaliteit van de Hitlertelevisie

Zap De serie Het leven van Hitler, nu op NPO2, is compleet, maar blijft helaas wat in de feiten hangen. Hitler zelf zag zijn leven als ‘de grootste roman uit de wereldgeschiedenis’.

Beeld uit de serie Het leven van Hitler (NTR, NPO2)
Beeld uit de serie Het leven van Hitler (NTR, NPO2)

Who won the bloody war anyway? Hevig moest ik woensdag aan ‘The Germans’ denken, de legendarische aflevering van Fawlty Towers waarin John Cleese er bijna in slaagt om de oorlog niet ter sprake te brengen. Want ineens leken Hitler en het Derde Rijk weer overal te zijn.

Zo opende het NOS Journaal met het bericht dat nog steeds 38 voormalige SS’ers of hun weduwen (74 jaar na de oorlog hoofdzakelijk weduwen, gok ik) een belastingvrije Duitse uitkering voor oorlogsslachtoffers krijgen. #Hitlerpensioenen hashtagde EenVandaag. Nieuws was het niet, wel pijnlijk – voor naziberichten wordt altijd wel een plaatsje vrijgemaakt.

Na het journaal begon op NPO2 het eerste deel van de vierdelige Duitse serie Het leven van Hitler, waarover zo meer. Ik ontdekte namelijk dat je elke dag wel een paar uur Hitler tot je kunt nemen.

In de periferie van het zenderaanbod zag ik eerst op National Geographic hoe een very poor man’s Bruno Ganz als Hitler aan zijn maarschalk Rommel uitlegde dat het zaak was de geallieerden bij een eventuele invasie tegen te houden (Nazi megastructures).

Daarna stonden op The History Channel enkele Amerikanen in Hunting Hitler te beredeneren of de lantarenpalen langs de weg door de Tiergarten in Berlijn in de weg zouden hebben gestaan van een vliegtuig waarmee Hitler in 1945 zou hebben kunnen vluchten na gebruikmaking van een tunnel uit zijn bunker (als die tunnel er was).

Discovery Channel had intussen (Hitler’s most wanted) een verslaggever naar Berlijn gezonden die zich ten doel had gesteld de positie van Adolf Eichmann in ‘Hitler’s hierarchy of evil’ bloot te leggen. Ik dacht nog even dat dat beeldspraak was, maar aan het eind van de uitzending kreeg Eichmann de twaalfde plaats toebedeeld. De banaliteit van de Hitlertelevisie in optima forma.

Op vijf van de zes bewaard gebleven groepsfoto’s uit zijn kindertijd staat hij aan de rand van een groep

Dat het door de NTR aangekochte Het leven van Hitler (oorspronkelijk een zeven uur durende bioscoopdocumentaire) daar kwalitatief bovenuit zou steken, stond bij voorbaat al vast. Al keek ik op van de ondertitel ‘Een sneu joch’ voor de eerste veertien jaar in het leven van de jonge Adolf, die elke dag een pak slaag kreeg van zijn vader. Op vijf van de zes bewaard gebleven groepsfoto’s uit zijn kindertijd staat hij aan de rand van een groep.

Het al vaak vertelde levensverhaal van Hitler werd gelardeerd met citaten van tijdgenoten, waarvan sommige goed gekozen waren, bijvoorbeeld deze van Karl Mayr, financier van extreem rechts in de jaren twintig: „Hitler was als een vermoeide zwerfhond op zoek naar een baasje.” Andere citaten gaven alleen feitelijke informatie. Zo werd de schilder Oskar Kokoschka aangehaald met een zin waarin slechts de geografische omvang van het oude Habsburgse Rijk werd aangegeven – een keizerlijke atlas had daar volstaan, daar is Kokoschka niet voor nodig.

De geleidelijke opkomst van de NSDAP wordt in de documentaire netjes voor het voetlicht gebracht; aanvankelijk steunde de partij hoofdzakelijk op het retorisch talent van de leider. Later kwamen „activisme, dynamiek, jeugdigheid, elan en kracht” daar als machtsbasis bij.

‘Mijn leven is denk ik de grootste roman uit de wereldgeschiedenis”, heeft Hitler zelf eens geschreven. Was het maar fictie, ben je dan in de eerste plaats geneigd te denken. Het citaat vestigt onbedoeld ook de aandacht op de zwakte van Het leven van Hitler. De feiten zitten erin, het verhaal is compleet, maar een goede roman heeft ook een idee nodig.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.