Commissie gaat na verkoop Rubens bescherming erfgoed onderzoeken

Cultureel erfgoed Onder leiding van Alexander Pechtold gaat een commissie bekijken of cultureel erfgoed wel voldoende beschermd is. De veiling van twaalf oude tekeningen door prinses Christina leidde tot boze reacties.

Alexander Pechtold op het Binnenhof in Den Haag in 2017.
Alexander Pechtold op het Binnenhof in Den Haag in 2017. Foto David van Dam

Een onafhankelijke commissie onder leiding van oud-minister Alexander Pechtold gaat in opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap onderzoeken of cultureel erfgoed in particulier bezit wel goed beschermd is. Dat heeft minister Van Engelshoven (D66, Cultuur) donderdagmiddag bekendgemaakt.

De ophef over de recente verkoop door prinses Christina van kunstvoorwerpen afkomstig uit de Koninklijke Verzamelingen is mede de aanleiding voor het onderzoek, bevestigt een woordvoerder van de minister.

De Commissie Pechtold heeft als opdracht om te onderzoeken of de Erfgoedwet, van kracht sinds juli 2016, wel voldoet. En ook of de aanwijzingscriteria voor de lijst met beschermd erfgoed in particulier bezit nog adequaat zijn.

Naast oud-minister Pechtold hebben Fusien de Bijl de Vroe, directeur van de Vereniging Rembrandt, hoogleraar staats- en bestuursrecht Tom Barkhuysen en kunsthandelaar Lennart Booij zitting in de commissie. In het najaar brengt de commissie haar advies uit.

Pechtold plaatst het onderzoek desgevraagd in een breder kader. Hij wijst daarbij op het grote enthousiasme dat de aankoop door Nederland en Frankrijk van Rembrandts dubbelportret Marten & Oopjen losmaakte. „In de discussies over identiteit en nationaliteit leeft breed het gevoel dat het belangrijk is om erfgoed te behouden voor toekomstige generaties.”

Collectie prinses Christina

In januari liet prinses Christina twaalf oude tekeningen, waaronder een Rubens, en dertien kavels met antiek veilen. De verkoop leidde tot boze reacties uit de kunstwereld en vele Kamervragen. Eén kavel met tafeldecoratie werd teruggetrokken, omdat de inbrenger tot het besef kwam dat het een huwelijksgeschenk aan haar ouders betrof.

Lees ook: Oranjes verkochten in stilte kunst aan Rijk

De collectie bracht tegen de 10 miljoen euro op. Omdat Boijmans, onder meer met overheidssteun, de onderbieder op de Rubens was, werd de opbrengst van het topstuk van de collectie met miljoenen opgedreven.

Premier Rutte en minister Van Engelshoven lieten begin januari naar aanleiding van Kamervragen weten dat ze geen moreel appèl op de koninklijke familie wilden doen om de veiling niet te laten doorgaan. Het ging immers om een privé-kwestie.

Met de instelling van de commissie heeft het kabinet bij dat standpunt volgens Pechtold nu „in potlood een vraagteken geplaatst”.

De instelling van de commissie getuigt volgens Pechtold van openheid. „Het kabinet is tot nu toe terughoudend met plaatsing van particulier bezit op de Erfgoedlijst. Je kunt je afvragen of dat verstandig is. Over die vraag zullen we ons als commissie buigen.”