Opinie

Adviseurs gebruiken, prijzen en afserveren

Tom-Jan Meeus

Een van de boeiendste momenten in de formatie was de ommekeer van het CDA over klimaatbeleid. Tot dat moment was Buma bokkig. Hij weigerde het verkiezingsprogramma te laten doorrekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). In de eerste formatieronde, toen het CDA met GroenLinks over klimaat onderhandelde, bewoog de fractie amper. In de volgende ronde, met de CU, moesten Buma en Pechtold samen een deal sluiten. Zij bestelden het PBL, dit vertelde ze waartoe het Parijs-akkoord verplichtte, en toen gebeurde het: Buma draaide, hij omarmde de deskundigheid van het PBL, en na een paar avonden waren ze het eens: er zou een nationaal Klimaatakkoord komen. Een wondertje – dankzij het PBL.

Anderhalf jaar later is het CDA terug in de vechtstand met hetzelfde PBL. Het begon met de energierekening, die volgens het CBS in 2019 driehonderd euro stijgt. Het kabinet, dat koopkrachtstijging beloofde, hield het op honderd euro. Staatssecretaris Keijzer (Economische Zaken, CDA), die minister Wiebes verving, zei in december in de Kamer: „Laten we mensen niet bang maken.” Een fout van EZ-ambtenaren. Zij namen een verouderde PBL-prognose uit 2017 en trokken lijntjes door naar 2019. Het PBL had door het ontwerp-Klimaatakkoord geen tijd voor een nieuwe prognose.

Toch gebruikt het CDA de kwestie nu om het PBL opnieuw ter discussie te stellen. Omtzigt diepte eerdere gevallen op waarin PBL-prognoses ernaast zaten. Daarna kwam Buma, nu gesteund door Dijkhoff (VVD), met de klacht dat het PBL het ontwerp-Klimaatakkoord doorrekent mede op basis van dezelfde verouderde prognose van de energierekening. Zelf redeneert het PBL dat dit amper betekenis heeft, aangezien het bij het ontwerp-Klimaatakkoord gaat om langetermijneffecten (tot 2030). En dan: het CBS, waarvan iedereen de berekening omarmt, hanteert data uit 2016.

Het PBL is een relatief nieuwe speler in Den Haag, en het voorziene klimaatbeleid erg omvangrijk. Dus je weet dat hier ongelukken gaan gebeuren. Een risico dat niet het PBL maar de formatie-onderhandelaars hebben genomen. (Ook gij, Buma.)

Tegen die achtergrond suggereren dat een ambtelijke blunder over energiekosten past in een stramien van PBL-fouten is dan ook verre van chic.

Het PBL wil een week voor de Statenverkiezingen zijn doorrekeningen van het ontwerp-Klimaatakkoord presenteren, en door (vooral) het CDA en de VVD is de geloofwaardigheid daarvan nu al vergaand ondermijnd. Zo is het CDA nu, met de VVD, bijna terug bij het uitgangspunt in de campagne van 2017: liever geen PBL-doorrekeningen.

Bijzonder dat D66 en CU dit laten gebeuren.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.