Verhalende fotografie in opkomst bij de World Press Photo

World Press Photo ‘s Werelds belangrijkste fotowedstrijd maakte woensdag de genomineerden bekend, onder wie relatief veel vrouwen. Verhalen worden belangrijker, daarom is er een nieuwe hoofdprijs: Serie van het Jaar.

Genomineerd voor World Press Foto van het Jaar en Milieu - Enkel. Petronella Chigumbura (30), lid van een vrouwelijke antistroperij-eenheid in Zimbabwe, de Akashinga, tijdens een training in het Phundundu-wildpark.
Genomineerd voor World Press Foto van het Jaar en Milieu - Enkel. Petronella Chigumbura (30), lid van een vrouwelijke antistroperij-eenheid in Zimbabwe, de Akashinga, tijdens een training in het Phundundu-wildpark. Foto Brent Stirton/Getty

Een overvol ziekenhuis na een vermeende gifgasaanval in Syrië. Migranten die over de Mexicaans-Amerikaanse grensmuur springen. Een bloedbad door een geëxplodeerde ambulance in Afghanistan. Het zijn foto’s, vaak van de naarste momenten van het nieuwsjaar, genomen door een fotograaf die op het juiste moment op de juiste plek was.

De klassieke nieuwsfoto staat traditioneel centraal bij de World Press Photo, de belangrijkste prijs voor de fotojournalistiek ter wereld. De winnaar van vorig jaar bijvoorbeeld, van een brandende demonstrant in Venezuela, viel in deze categorie, Hard Nieuws. En ook dit jaar komt de grote kanshebber uit die categorie. De iconische foto van de bijna twee jaar oude Yana, van wie de moeder aan de Mexicaans-Amerikaanse grens wordt gefouilleerd, bepaalde in 2018 het beeld van het scheiden van migrantenkinderen en -ouders.

Bekijk de genomineerden voor de World Press Photo en subcategorieën in onze In Beeld-serie

Maar de spoeling voor nieuwsfoto’s wordt dunner. “Van de 78.801 inzendingen die we dit jaar ontvingen, vielen slechts 1.600 losstaande foto’s in de categorie Hard Nieuws”, zegt Lars Boering, directeur van World Press Photo, die de fotowedstrijd al sinds 1955 jaarlijks in Nederland organiseert.

Daarom introduceerde de organisatie een nieuwe categorie: Serie van het Jaar. Die is direct even belangrijk als de hoofdcompetitie Foto van het Jaar, met bijbehorende geldprijs van 10.000 euro. Naast Foto en Serie van het Jaar zijn woensdag de nominaties bekendgemaakt in acht subcompetities, waar het onderscheid tussen enkele foto’s en fotoseries overigens al langer werd gemaakt.

De genomineerde fotoserie ‘The Migrant Caravan’ van de Zweeds-Nederlandse Pieter ten Hoopen in de categorieën ‘World Press Serie van het Jaar’ en ‘Hard Nieuws - Series’:

Genomineerd voor World Press Serie van het Jaar en Hard Nieuws - Series.

Families baden en wassen hun kleren in de Rio Novillero, bij Tapanatepec in Mexico, waar de migrantenkaravaan een rustdag heeft.


Foto Pieter ten Hoopen/Agence Vu/Civilian Act
Genomineerd voor World Press Serie van het Jaar en Hard Nieuws - Series.

Vader en zoon slapen na een lange dag lopen in Juchitán, op 30 oktober 2018.


Foto Pieter ten Hoopen/Agence Vu/Civilian Act
Genomineerd voor World Press Serie van het Jaar en Hard Nieuws - Series.

Een meisje plukt bloemen tijdens een loopdag van de migrantenkaravaan, van Tapanatepec naar Niltepec, een afstand van zo’n 50 kilometer.


Foto Pieter ten Hoopen/Agence Vu/Civilian Act
Genomineerd voor World Press Serie van het Jaar en Hard Nieuws - Series.

Mensen rennen naar een vrachtwagen, die hen een lift wil geven, even buiten Tapanatepec, Mexico. Sommige chauffeurs vragen een geldbedrag aan de migranten, anderen geven een gratis lift bij wijze van steun.


Foto Pieter Ten Hoopen/Agence Vu/Civilian Act

“Verhalende fotografie is in opkomst”, zegt Boering. “De industrie verschuift naar langdurig onderzoek, naar achtergronden.” Voor een deel wijdt hij dat aan economische factoren. “Het is financieel steeds moeilijker je op te houden in gebieden waar het gevaarlijk is.” Daarnaast ziet Boering een verbreding van de visuele journalistiek. World Press Photo introduceerde daarom in zijn ‘Digital Storytelling’-competitie dit jaar de categorieën ‘interactieve productie’ en ‘online video’, weliswaar ten koste van ‘immersive storytelling’ en ‘innovative storytelling’.

De Zilveren Camera, de belangrijkste Nederlandse prijzen voor fotojournalistiek, merkte eenzelfde trend op. Juryvoorzitter Marc Prüst zei vorige maand tegen NRC dat door de lage tarieven in de fotojournalistiek minder persfotografen achter de nieuwsverhalen aangaan. In januari voerden honderden Nederlandse persfotografen actie tegen de lage prijzen.

Een ‘foto van het jaar’ moet meerdere lagen van het verhaal vertellen, zegt de jury in een video. Crying Girl on the Border van de Amerikaanse fotograaf John Moore, werkzaam bij Getty Images, doet dat: het scheidingsproces, de vele kinderen, de onmenselijke behandeling van migranten. Juryvoorzitter Whitney C. Johnson, adjunct-chef ‘visuele ervaringen’ bij National Geographic, wijst daarnaast op treffende details als de plastic handschoenen van de douanebeambte en de uitgetrokken schoenveters.

Voor de nieuwe ‘hoofdprijs’, Serie van het Jaar, is de Zweedse Nederlander Pieter ten Hoopen (45) genomineerd. Ook hij legde de migrantenkaravaan vast, een goed vertegenwoordigd onderwerp dit jaar. “De serie is niet op een standaard manier gefotografeerd”, onderbouwt de jury zich. Ten Hoopen koos voor een zonnige, hoopvolle sfeer. “Hij nam de tijd de momenten vast te leggen die normaal over het hoofd worden gezien, met empathie en respect.”

Nog één andere Nederlander werd genomineerd, Jasper Doest (39), twee keer zelfs, in ‘Natuur - Enkel’ en ‘Natuur - Series’ voor zijn foto’s van flamingo’s op Curaçao. Daar runt zijn nicht een dierenopvang, waarvan flamingo ‘Bob’, die in 2016 tegen een hotel aanvloog, als ambassadeur fungeert. Het is het tweede jaar dat Doest kans maakt: vorig jaar werd hij tweede met zijn foto’s van aapjes die kunstjes moeten doen in Japan. Verder is de Nederlandse organisatie Paradox genomineerd voor interactieve productie van het jaar met Notes From Aleppo, over het alledaagse leven in de verwoeste Syrische stad.

De genomineerde serie ‘Meet Bob’ van de Nederlandse fotograaf Jasper Doest in de categorie ‘Natuur - Enkel’:

Genomineerd voor Natuur - Series.

Odette doest bouwde een zoutwaterzwembad voor de vogels bij het opvangcentrum.


Foto Jasper Doest
Genomineerd voor Natuur - Series.

Flamingo Bob bezoekt met dierenarts Odette Doest de Dr. Albert Schweitzer-school in Willemstad.


Foto Jasper Doest
Genomineerd voor Natuur - Series.

Bob, een geredde Caraïbische flamingo, woont tussen de mensen op Curaçao.
Bob raakte gewond toen hij tegen een hotelraam vloog en werd vervolgens behandeld door dierenarts Odette Doest. Haar neef, de Nederlandse fotograaf Jasper Doest, legde haar werk vast. Odette wil de eilandbevolking bewuster maken van dierenwelzijn en Bob fungeert daarvoor als ‘ambassadeur’.


Foto Jasper Doest
Genomineerd voor Natuur - Series.

Flamingo Bob zwemt in de zee, onder toezicht van Odette Doest.


Foto Jasper Doest

Van de 43 genomineerden in de fotocompetitie zijn 14 vrouw, eenderde dus, een flinke stijging vergeleken met de 12 procent van vorig jaar. Wel is nog 19 procent van de inzendingen (totaal 78.801) afkomstig van vrouwen. Dat bij de uiteindelijke nominaties het aandeel vrouwen een stuk hoger ligt, bewijst volgens Boering nog maar eens “de kracht van vrouwelijke fotografen”.

Voor zijn diversiteitscampagne onderhoudt World Press Photo nauw contact met organisaties als Women in Photography en de International Women’s Media Foundation. Het organiseert een Womens Meetup. De sprekers tijdens de awardshow op 11 april zijn vooralsnog alleen vrouwen.

Verder vallen de genomineerde foto’s op die vrouwenkwesties aankaarten: Iraanse vrouwen in een voetbalstadion, een oud-FARC-strijdster die na de vredesovereenkomst weer zwanger mag worden, een vrouwelijk lid van de anti-stroperij-eenheid in Zimbabwe.

Lees ook het interview met Lars Boering van vorig jaar over #MeToo in de fotojournalistiek: ‘De fotojournalistiek is een machocultuur’

Boering sprak zich afgelopen jaar uit tegen seksuele intimidatie van vrouwen binnen de fotojournalistiek nadat twee beroemde persfotografen, Antonin Kratochvil, die drie World Press Photo Awards heeft, en Christian Rodriguez, werden beschuldigd van seksuele intimidatie. Onder meer vanwege de angst voor uitspattingen zag Boering vorig jaar af van een groot openingsfeest na de awardshow. Ook dit jaar komt die er niet. “Ik geef het geld liever uit aan het festival dan aan een dronkemansbal.”