Trompettist Teus Nobel.

Foto Andreas Terlaak

Teus Nobel: ‘Ik kan met mijn jazz nu de wereld in’

Interview Als trompettist bij het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht maakte Teus Nobel ,,belangrijke kilometers”. Nu geeft hij zijn eigen jazz de ruimte. Op het album ‘Journey of Man’ wordt fel, fanatiek en bevlogen gemusiceerd.

Zijn jazzcollega’s krijgt trompettist Teus Nobel (36) het haast niet uitgelegd: de totaal andere wereld waarin hij de afgelopen acht jaar verkeerde als lid van het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht. De concerten met het orkest, gespecialiseerd in lichte muziek (pop, klassiek en jazz), spreken voor zich. Maar ook: de militaire ceremonies, de Nacht van de Militaire Muziek, de wekelijkse repetities op vliegbasis Gilze-Rijen. Of dat Teus Nobel het taptoesignaal blies bij de dodenherdenking op de Dam. En hoe hij een klein half jaar, net als alle andere muzikanten in het orkest die in dienst treden van defensie, een militaire training kreeg.

Het vormt een schril contrast met zijn jazz en de andere optredens die hij doet met jazz- en popbands, zoals met het Jazz Orchestra Of The Concertgebouw of destijds met Caro Emerald. Maar Teus Nobel, opgegroeid in Krimpen aan de Lek (nabij Rotterdam) en nu woonachtig in het Brabantse Oisterwijk, noemt het „belangrijke kilometers bij een uiterst professioneel orkest die ik als muzikant te maken had”. Leek het hem eerst vooral een „te gekke manier” om zich te profileren als jazzsolist en kon hij met het salaris zijn eigen muziek financieren – ofwel: „mijn bandleden goed betalen”. Nu ziet hij, op een middag in Rotterdam, hoe zijn plek in het orkest hem niet alleen muzikaal maar ook mentaal vormde.

Bij zijn indiensttreding als trompettist bij het orkest had hij net zijn jazzopleiding op het conservatorium in Rotterdam (Codarts) achter de rug, vertelt Nobel. Hij schnabbelde veel, speelde bij theaterproducties. Soms waren er wel acht theatershows in een week. „Ondanks dat die herhaling me verveelde leerde ik veel: het moest in het theater altijd foutloos zijn.” Net 27 jaar was hij. Een beetje „op de top van mijn ego”. „Ik vond mijzelf het middelpunt van het universum. Weten jullie niet dat ik met die en die gespeeld heb?”

De verkorte militaire opleiding (schieten, spierkracht trainen, superconditie ontwikkelen) die hij vervolgens kreeg was volgens hem niet mis. „Teamspirit staat centraal. Dat bleek best goed voor mij.” Bij het Orkest van de Koninklijke Luchtmacht werd hij een prominent speler; zijn solo’s vielen op. Nobel: „Muzikaal denk je gauw aan militaire marsmuziek. Maar het is veel meer dan dat, dit is echt een heel goed orkest voor lichte muziek. Ik was trots dat ze mijn composities voorzagen van nieuwe arrangementen.”

Eigen geluid gevonden

De jaren bij het orkest en het vorig jaar voltooien van een masterstudie jazz vormen de bouwstenen voor ‘zijn eigen geluid’, zoals het jazzcliché luidt. Nobels nieuwe album, Journey of Man, imponeert. Met een akoestisch kwartet, gevormd door pianist Alexander van Popta, bassist Jeroen Vierdag en Vlaamse drummer Tuur Moens, wordt prikkelende jazz met een open karakter en een lichte bite gemaakt.

Het is alweer zijn vierde op eigen naam. Maar dit is het album dat zijn doorbraak onderstreept. Zijn jazz is nu echt invoelbaar, in zowel rustige passages op de flügelhorn (‘My Favourite Vice’) als stukken waarin er fel, fanatiek en bevlogen wordt gemusiceerd. Al dan niet met een gedempt, penetrant geluid door de mute op zijn trompet. Nobel durft meer over het randje van het ravijn te kijken. Ook bij de opnames, merkte hij. „Achteraf is niets aan de opnames gerepareerd, niets gefikst. Soms was de allereerste take, zoals bij ‘Iseo’, gewoon het best.”

Woody Shaw

De vingervlugge, innovatieve Amerikaanse trompettist Woody Shaw is van grote invloed op Nobels jazz. Voor zijn masterstudie bestudeerde hij, op aansporing van trompetdocent Jarmo Hoogendijk, Shaws werk grondig. Nobel componeerde door „waar Shaw gebleven was”. „Er was één trompetlijntje van Shaw; je zou het de héle reden van mijn studie kunnen noemen. Dat kwam zo diep bij mij binnen. Hij blaast het in een solo in een live-versie van ‘Stepping Stone’ tijdens een battle met de saxofonist. Je hoort het publiek gillen: ‘whoeeehoe!’”

„Door Shaws jazzpatronen door te ontwikkelen heb ik als muzikant een creatieve sprong gemaakt. Simpel gezegd: mijn spel is verbreed. Nu is leren doseren nog een uitdaging.”

De albumtitel Journey of Man heeft hij van het gelijknamige boek van geneticus Spencer Wells. Die beschrijft hoe de mensheid genetisch terug te herleiden is naar Afrika. Het was een gegeven dat jazztrompettist Shaw machtig interessant vond, weet Nobel. „Hij zag een manier om er het belang van de Afro-Amerikaanse muzikant mee te onderstrepen.” Nobel zelf haalt er verbinding uit. „In de zin van hoe we in wezen allemaal familie van elkaar zijn. Een paradoxaal principe gezien de verdeeldheid die de wereld kent.”

Ongeboren zoon

Daarnaast slaat de albumtitel ook op de ‘reis’ die zijn nog ongeboren zoon maakt. Hij schreef een ontroerende inleiding bij zijn album. „Mijn vrouw stond tot voor kort nog op het podium; ze is danseres in musicals. De laatste fase is aangebroken. Ik zie erg naar hem uit.”

Nobel heeft zijn baan bij het orkest nu opgezegd om zijn jazzcarrière helemaal ruimte te geven. „Vanaf juni zal ik er nauwelijks meer bij zijn. Ik vertrek dan met de Belgische pianist Jef Neve naar Azië en Australië voor duo-concerten. Ook in het najaar geven we samen een hele reeks concerten. De grens over met mijn muziek is eigenlijk wat ik altijd hoopte.”

De cd Teus Nobel Liberty Group: Journey of Man is nu uit. Concert: 23/2 Paradox, Tilburg. 23/3 Bimhuis, Amsterdam. Tournee: www.teusnobel-music.nl