Ineens is de grond 60 mille duurder

Grondprijzen Toekomstige bewoners van nieuwbouwproject Almere Oosterwold worden onverwachts geconfronteerd met veel hogere grondprijzen.

In Almere Oosterwold bouwen bewoners hun eigen huizen en leggen ze zelf de wegen en riolering aan. Er staan nu circa 600 woningen. In 2030 moeten dat er 15.000 zijn.
In Almere Oosterwold bouwen bewoners hun eigen huizen en leggen ze zelf de wegen en riolering aan. Er staan nu circa 600 woningen. In 2030 moeten dat er 15.000 zijn. Foto Bram Petraeus

Het was februari vorig jaar toen Lars Rouvoet over Oosterwold hoorde. De 29-jarige appontwikkelaar en zijn vriendin waren aan het kijken naar huizen in Almere toen zijn vader hem vertelde over het project in de Flevopolder waar de bewoners hun eigen huizen, wegen en riolering aanleggen.

Duurzaam en zelfredzaam wonen, samen met de buren optrekken en financieel haalbaar; Oosterwold was voor Rouvoet „liefde op het eerste gezicht”. In juli dienden hij en zijn vriendin een intakeformulier in, in november gingen ze naar de informatiebijeenkomst en intussen kreeg hun huis op papier vorm: een traditioneel huis met rode bakstenen en een zwart dak, en in de tuin appelbomen, een kas en een kippenhok. In december mochten ze op de gebiedskaart aangeven waar ze een kavel wilden kopen. „Daarbij ging wel een fles champagne open”, herinnert Rouvoet zich.

Maar nu lijkt er een streep door hun plannen te zijn gezet. Het slechte nieuws kwam 4 februari in de vorm van een nieuwsbrief: daarin stond dat de grondprijzen per direct stegen van 42 naar 74 euro per vierkante meter. Die verhoging geldt voor iedereen die nog geen intentieovereenkomst heeft getekend over de aankoop van een kavel. En daar zit het probleem: want ondanks bijna een jaar aan voorbereidingen waren Rouvoet en zijn vriendin nog niet zover. Het gevolg: een extra kostenpost van 60.000 euro. „Dat is niet een bedrag dat je zomaar leent of spaart”, zegt Rouvoet. „Voor ons is het alsof je droom uit elkaar spat.”

Zoals Rouvoet zijn er tientallen mensen voor wie hun plannen nu onbetaalbaar zijn. Een petitie tegen de grondprijsverhoging is ruim 1.200 keer ondertekend – de initiatiefnemers pleiten voor een verruiming van de overgangsregeling, die nu enkel geldt voor de 291 mensen die een intentieovereenkomst hebben. „Voordat je zo’n verklaring krijgt, heb je al zo vaak contact gehad met de gemeente”, zegt toekomstige bewoner Rominiek Schoonen (34). „Je zit samen in een proces, en dan veranderen opeens de spelregels.”

Wachtlijst van elf maanden

De prijsverhoging is het gevolg van een nieuwe taxatie, zegt wethouder Maaike Veeningen (D66). „Overal op de woningmarkt zijn de prijzen gestegen, dus we hadden wel verwacht dat de grondprijs hoger getaxeerd zou worden.” En het moest wel: de verkopende partij is het Rijksvastgoedbedrijf en die is verplicht marktconforme prijzen te hanteren.

Tussen het tonen van interesse en het tekenen van de intentieovereenkomst zitten al gauw maanden. Eerst is er het intakeformulier, dan een verplichte informatieavond. Daarvoor is de wachtlijst vanwege de grote belangstelling nu tien tot elf maanden. En dan moet de ingewikkeldste fase nog komen: nadat je hebt aangegeven waar je een kavel wilt kopen moet je in overleg met buren tot een ontwerp komen waar zowel alle omwonenden als de gemeente zich in kunnen vinden. „Dat kan zo een half jaar in beslag nemen”, zegt Schoonen. Pas daarna wordt de kavel officieel ingetekend en kan de intentieovereenkomst worden opgesteld.

Rouvoet en Schoonen vallen tussen wal en schip. Zonder overeenkomst heeft de gemeente geen verplichting hun de overgangsregeling aan te bieden, zegt wethouder Veeningen. „De intentieovereenkomst is de eerste afspraak waarbij je als toekomstig bewoner verplichtingen aangaat. Vóór die tijd zien wij mensen meer tijd en energie in hun plannen steken dan wij in die fase van ze vragen. Dat is hun eigen afweging.”

De wethouder begrijpt de teleurstelling. „Dit is een bijzonder gebied waar mensen echt iets bijzonders willen neerzetten. Dat is een intens proces, dus ik snap heel goed hun emoties.” Ze kondigde aan dat ze gaat onderzoeken of er meer kopers voor de overgangsregeling in aanmerking komen. „Voor sommige gevallen pakt het heel onredelijk uit”, zegt Veeningen, al kan ze nog niet zeggen voor hoeveel gevallen. „We gaan het van geval tot geval bekijken.”

De onvrede onder de mensen die zich gedupeerd voelen, zit hem ook in de manier waarop de prijsverhoging is gecommuniceerd, zeggen Rouvoet en Schoonen. Zonder aankondiging, per direct en via een nieuwsbrief. Schoonen: „Toen we in een e-mail onze zorgen uitten, kregen we van de gemeente een autoreply.”

Die autoreply, dat moet de volgende keer anders, zegt de wethouder. Maar een aankondiging van een prijsstijging zou speculatie in de hand werken. „Dat zou voor een run op grond kunnen zorgen, of dat zou ertoe kunnen leiden dat mensen een grotere kavel gaan intekenen omdat ze weten dat het meer waard wordt.” Voor dat argument is echter weinig begrip. „Wie de grond koopt, moet er wonen en minstens voor twee jaar”, zegt Rouvoet. „Dat zijn de regels. En het proces duurt zo lang, je bent zo een jaar verder voordat je grond kan kopen. Dan kan je niet speculeren.”

Juridische stappen

Enkele toekomstige bewoners overwegen juridische stappen. Ze verwijten de gemeente onbehoorlijk bestuur. Volgens Arjan Bregman, hoogleraar bouwrecht in Groningen, is de vraag of de gemeente verwachtingen heeft gewekt dat de grond te koop was voor de oude prijs. „Waar konden ze in juridische zin op rekenen in het pre-contractuele proces? Dat is de vraag die de rechter zal wegen.”

Schoonen heeft vertrouwen in een goede afloop, omdat er nu media-aandacht is voor de kwestie. Rouvoet heeft minder hoop. „De wethouder heeft gezegd dat ze alleen gevallen waar de gemeente voor vertraging heeft gezorgd opnieuw gaat bekijken. En dat was bij ons niet het geval.”

Andere bewoners proberen op creatieve manieren toch genoeg geld te verzamelen voor hun plannen. Charissa Visser (31) moet door de prijsverhoging plots ruim 41.000 euro meer betalen. Met een plan voor een kleinere kavel en kleiner huis is het extra geldbedrag dat zij, haar man en drie jonge kinderen nog nodig hebben ruim 18.000 euro. Ze is twee weken geleden een crowdfundingsactie begonnen. „Als mensen ons nou wat geld geven, dan krijgen ze van ons gratis fruit en groente uit onze moestuin.” Opbrengst tot nu toe: 220 euro.