Incidenten verwarde mensen verdubbeld

Meldingen bij politie Het aantal incidenten rond verwarde mensen is in 8 jaar verdubbeld tot 90.000. De complexere samenleving en besparingen spelen rol.

Een opvangkamer op de afdeling Opvang Verwarde Personen op het hoofdbureau van de Politie in Den Haag.
Een opvangkamer op de afdeling Opvang Verwarde Personen op het hoofdbureau van de Politie in Den Haag. Foto Bart Maat

De politie is afgelopen jaar vaker dan ooit benaderd voor meldingen over personen met verward gedrag: ruim 90.000 keer. Dit blijkt uit cijfers opgevraagd bij de landelijk politie door NRC. In acht jaar is het aantal incidenten ruim verdubbeld. Dagelijks rukken agenten uit voor „kwetsbare mensen die de grip op hun leven dreigen te verliezen”: van de psychiatrisch patiënt die naakt op straat loopt tot de vrouw die stemmen hoort in haar hoofd en ’s nachts de buren schreeuwend wakker houdt.

Ruim een jaar geleden vroeg korpschef Erik Akerboom om meer psychologische hulpverleners in de wijk, omdat de agent een nationale hulpverlener dreigde te worden en daarvoor niet is opgeleid. De hulpverleners moeten 24 uur per dag beschikbaar zijn en signalen van verward gedrag eerder oppikken. Zodra er contact is met de verwarde persoon moet die worden begeleid naar passende hulp.

Bezuinigingen

Voor het stijgende aantal overlastincidenten, ‘E33-registraties’ genoemd door de politie, zijn verschillende, tamelijk algemene, verklaringen. Er is flink bezuinigd op de zorg. Sinds 2012 zijn er minder bedden beschikbaar in psychiatrische instellingen, zegt Ferd Crone, burgemeester van Leeuwarden en voorzitter van de G40 – de veertig grote steden. „Psychiatrisch patiënten wonen daardoor weer in de wijken, maar het geld is niet meegegaan om ze de nodige zorg te kunnen geven.”

Ook is de samenleving complexer geworden en snel gedigitaliseerd. Aanvragen van een uitkering of belastingaangifte is voor sommige mensen moeilijker geworden. De toename van het aantal incidenten betekent niet per se dat er meer psychiatrisch patiënten op straat rondlopen, volgens de politie: één persoon kan verantwoordelijk zijn voor meer incidenten.

In de politie-eenheden Rotterdam (9.732), Oost-Brabant (6.881), Noord-Nederland (11.318) steeg het aantal incidenten afgelopen jaar met 15 tot 18 procent het sterkst. Alleen in Noord-Holland was er een lichte daling.

De incidenten lijken bovendien heftiger te worden, zegt Henk van Dijk, landelijk programmaleider bij de politie ‘mensen met verward gedrag’. Deze personen zitten in de knel, zegt Van Dijk, maar ze gooien soms ook dakpannen van het dak of zwaaien met een mes. De politie in Rotterdam heeft ruim een jaar geleden verwarde mensen opgenomen in het ‘dreigingsbeeld’, omdat ze een gevaar vormen voor de samenleving.

Een paar jaar terug werd een speciaal team opgericht dat gemeenten moest helpen meer grip te krijgen op het fenomeen. Vanaf oktober 2018 verwacht de overheid van alle gemeenten dat ze hun aanpak op orde hebben. Meer hulpverleners en betere bereikbaarheid ( een speciaal meldnummer) moeten helpen. Daarnaast is er in de meeste regio’s speciaal vervoer voor verwarde personen. Hierdoor hoeven ze niet langer geboeid in de politieauto. Dat gaat, volgens Van Dijk, steeds beter. „Als je een been breekt, word je opgehaald door een ambulance. Als je in de war bent, komt er speciaal zorgvervoer.”

Registratie-effect

Er kan ook een kanttekening geplaatst worden bij de E33-registraties van de politie.

Lees ook: ‘Iemand ontspoort nooit onverwachts’

Het is een vergaarbak voor meldingen, zegt Jos Kuppens van Bureau Beke. Hij deed eerder onderzoek naar politieregistraties in Amsterdam en Rotterdam. Soms belt iemand die zich ongerust maakt over een buurman de politie, zegt Kuppens, maar er is dan nog niks gebeurd. Eenheden registreren bovendien verschillend en er is sprake van een „registratie-effect”. Doordat er veel aandacht is, wordt er beter opgelet en stijgt het aantal registraties. Er is mogelijk „enige vervuiling” in de registraties, zegt politieman Van Dijk, maar dat het aantal incidenten stijgt staat vast. Sterker: volgens Van Dijk liggen de werkelijke aantallen hoger. Als een persoon met een psychose iets steelt in de supermarkt, zegt hij, boeken wij dat weg als winkeldiefstal.